Cuma günü sınav var, kendinize iyi bakın sorularının cevapları
1) Cumhuriyetçilik ve Halkçılık ilkelerini açıklayarak bu ilkeler doğrultusunda yapılan inkılaplara birer örnek veriniz.
Cumhuriyetçilik: Halkın egemenliğine dayanan yönetim biçimidir.
Örnek: Saltanatın kaldırılması.
Halkçılık: Toplumun çıkarlarının ön planda tutulması, sınıf farkı gözetilmemesi.
Örnek: Medeni Kanun ile kadınlara eşit haklar verilmesi.
2) Türkiye Devleti’nin hükümet şekli cumhuriyettir anlayışı ile Cumhuriyet ilan edildikten sonra rejimi güçlendirmek için yeni düzenlemeler yapılmıştır. Rejimi güçlendirmek için Cumhuriyet’in ilanından sonra kaldırılan üç kurumu yazınız.
- Saltanat
- Halifelik
- Padişahlık
3) Türk Medeni Kanunu ile kadınlara, resmi nikah, boşanma, istediği mesleğe girebilme ve mirastan eşit pay alma gibi haklar verilmiştir. Buna göre Türk Medeni Kanunu ile hangi iki alanda kadın-erkek eşitliği sağlanmıştır?
- Aile hukuku (evlenme, boşanma)
- Miras hukuku
4) Milli, çağdaş, laik ve bilimsel eğitim anlayışının benimsenmesi, karma eğitime geçilmesi, medreseler, batı tarzı okullar, azınlık okulları ve yabancı okulların bir çatı altında toplanması Türkiye Cumhuriyeti’nin eğitim ve kültür alanında gelişmesi için hayati önem taşımaktadır. Bu amaçlara ulaşmak için eğitim ve kültür alanında yapılan en önemli inkılap hangisidir?
- Tevhid-i Tedrisat Kanunu (Eğitim Birliği Kanunu)
5) 1934’te Soyadı Kanunu ile herkesin Türkçe soyadı alması kuralı getirilmiş ve ayrıcalık belirten unvan ve lakaplar kaldırılmıştır. Aynı zamanda kadınlara 1930 yılından itibaren siyasi haklar verilmiştir. Buna göre;
a) Soyadı Kanunu Atatürk’ün hangi iki ilkesiyle ilgilidir?
- Halkçılık
- Milliyetçilik
b) Kadınlara verilen siyasi hakları yazınız.
- Belediye seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı
- Milletvekili seçme ve seçilme hakkı
6) Osmanlı devletinin son dönemlerinde denizlerde yolcu ve yük taşımacılığı kapitülasyonlar nedeni ile yabancılara ait gemiler tarafından yapılıyordu. 1926 yılında çıkarılan kanun ile denizlerimizde ve limanlarımız arasında yük ve yolcu taşıma hakkı Türk denizcilerine tanındı. Bu doğrultuda çıkarılan kanun hangisidir? Yazınız.
- Türk Deniz Ticareti Kanunu
7) Osmanlı döneminde kurulan Hilal-i Ahmer Cemiyeti 1935 yılında hangi kuruma dönüştürülmüştür? Yazınız.
- Kızılay (Kızılay Derneği)
8) Atatürk’ün siyasi, kültürel, ekonomik ve toplumsal alanlardaki düşünce ve uygulamaların bütününe “Atatürkçü düşünce sistemi” denir. Bu doğrultuda Atatürk’ün öncülüğünde hayata geçirilen ilke ve inkılaplar Atatürkçü düşünce sistemine göre uygulanmıştır. Atatürk’ün “Eğer bir millet büyükse kendini tanımakla daha büyük olur.” sözü doğrultusunda milli bilinci artırmak ve Türk milletinin şanlı tarihini öğrenmesi için açılan kurum hangidir? Yazınız.
- Türk Tarih Kurumu
9) Atatürk bir ülkede demokratik ortamın kurulması için tam bağımsız ve millet egemenliğinin ön şart olduğunu belirtmiştir. Demokrasiye geçilmesini ülkesinin çağdaşlaşma aşamalarından biri görmüş ve demokrasinin ülkeye hakim olması için çok partili hayata geçişi desteklemiştir. Buna göre Atatürk döneminde kurulan partileri yazınız.
- Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası
- Serbest Cumhuriyet Fırkası
10) Türkiye Lozan Barış Anlaşması’nın imzalanmasından sonra öncelikle dış politikada bu anlaşma ile çözülemeyen sorunların çözümü ile uğraştı. Buna göre Lozan Barış Anlaşması’ndan kalan Türkiye-Yunanistan arasındaki problemler nelerdir? Yazınız.
- Azınlıkların durumu
- Ekümenik Patrikhane’nin statüsü
- Bozcaada, Gökçeada ve Imbros adalarının elde tutulması
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?
Cumhuriyet dönemi inkılapları ve ilgili sorular (1–10)
CEVAP:
- Cumhuriyetçilik: Yönetim biçiminin halk egemenliğine dayanması; örnek: Cumhuriyetin ilanı (29 Ekim 1923).
- Halkçılık: Sınıf ayrımcılığına karşı vatandaşların eşit haklara sahip olması; örnek: Soyadı Kanunu ile herkese eşit vatandaşlık statüsü verilmesi.
- Halifeliğin kaldırılması (3 Mart 1924).
- Şer’iye ve Evkaf Vekâleti ile şeyhülislamlık makamının kaldırılması (3 Mart 1924).
- Medreselerin laik eğitim sistemi içinde düzenlenmesi / bazı medreselerin kapatılması (1924, Tevhid-i Tedrisat ile bağlantılı uygulamalar).
- Aile hukukunda eşitlik (resmi nikah, boşanma, meslek seçme hakkı).
- Miras hakkında eşitlik (kadın ve erkeğe eşit miras paylaşımı).
- En önemli inkılap: Tevhid-i Tedrisat Kanunu (3 Mart 1924).
a) Milliyetçilik ve Halkçılık.
b) Kadınlara verilen siyasal haklar:
- 1930: Belediye seçimlerinde seçme hakkı.
- 1934: Genel seçimlerde seçme ve seçilme hakkı (TBMM seçimlerine katılma hakkı).
- Kabotaj Kanunu (1 Temmuz 1926).
- Türkiye Kızılay Derneği’ne (Kızılay) dönüştürülmüştür (1935).
- Türk Tarih Kurumu (Türk Tarih Kurumu, 1931).
- Cumhuriyet Halk Fırkası (Cumhuriyet Halk Partisi, 1923) — iktidar partisi.
- Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (1924) — muhalefet denemesi.
- Serbest Cumhuriyet Fırkası (1930) — kısa süreli muhalefet denemesi.
- Lozan sonrası Türkiye–Yunanistan sorunları (başlıcalar):
- Ege adalarının statüsü ve silahsızlandırılması ile adalar üzerindeki egemenlik sorunları.
- Azınlıkların durumu ve azınlık haklarının uygulanmasına ilişkin anlaşmazlıklar (özellikle karşılıklı azınlık muamelesi ve nüfus mübadelesinden kalan anlaşmazlıklar).
- Boğazlar ve deniz yetki sınırlarıyla ilgili ikili uygulama farklılıkları (dolaylı sorunlar).
AÇIKLAMA:
Cevaplar kısa ve doğrudandır; tarihsel tarihler ve kanun adları sınavda beklenen anahtar yanıtları içerir. Lozan sonrası sorunlarda ayrıntılar (örneğin adaların hangi adalar olduğu, azınlık uygulamalarındaki spesifik olaylar) sorunun kapsamına göre genişletilebilir.
TEMEL KAVRAMLAR:
- Tevhid-i Tedrisat: Eğitim birliğini sağlayan kanun; laik ve merkezi eğitim sistemi kurulması.
- Kabotaj: Bir devletin limanları ve kıyıları arasındaki deniz taşımacılığında yerli denizcilere tanıdığı öncelik.
- Halifelik: İslam ümmetinin dini liderliği makamı; 1924’te kaldırıldı.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?