Soru:
Ayşe, Emine ve Zeynep yerden aldıkları özdeş kutuları farklı merdivenler kullanarak aynı yüksekliğe çıkarıyorlar. Buna göre Ayşe, Emine ve Zeynep’in yaptığı işlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Üçünün de yaptığı işler eşittir.
B) En fazla işi Emine yapmıştır.
C) Üçü de fiziksel anlamda iş yapmamıştır.
D) En az enerjiyi Zeynep harcamıştır.
Cevap:
A şıkkı doğrudur: Üçünün de yaptığı işler eşittir.
Açıklama
-
İş (W) Tanımı
Fizikte bir cisme uygulanan kuvvet ile cismin yatay veya dikey yöndeki yer değiştirmesinin çarpımı olarak tanımlanır.W = F \cdot d \cdot \cos\thetaBurada, kutuyu sabit hızla dikey olarak kaldırdığımız için \theta=0° ve F = mg olur.
Dolayısıyla iş:W = mg \cdot h– m: Kutunun kütlesi (hepsi özdeş)
– g: Yer çekimi ivmesi
– h: Yerden yükseltilen yükseklik (hepsi için aynı) -
Merdivenin Eğimi Yolun Uzunluğunu Değiştirir Ama İş Değişmez
– Daha uzun veya daha kısa merdiven yolu sürtünmesiz kabul edilirse, uygulanan kuvvet ve yer değiştirme dikey bileşeni aynıdır.
– Sonuç olarak, yalnızca yükseklik farkı (h) iş hesabını etkiler. -
Sonuç
Üçü de özdeş kutuyu aynı yükseklik kadar kaldırdığı için
Yaptıkları iş miktarı = mgh = sabit
A) Üçünün de yaptığı işler eşittir.
Çözümler: “Kuvvet, İş ve Enerji İlişkisi” Soruları
Merhaba! Fotoğraftaki testte iki soru görüyoruz. Aşağıda adım adım çözümlerini bulabilirsiniz.
İçindekiler
1. Soru 5 – Ayşe, Emine ve Zeynep’in Yaptığı İş
Soru metni özetle şunu söylüyor:
“Ayşe, Emine ve Zeynep yerden aldıkları özdeş kutuları, farklı merdivenleri kullanarak aynı yüksekliğe çıkarıyorlar. Buna göre yaptıkları işler (fiziksel anlamda ‘iş’) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?”
Fiziksel İşin Temeli
- Fizikte iş (W), bir kuvvetin (F) bir cismi uygulama doğrultusunda yer değiştirmesi (x veya h) ile çarpımına eşittir:
$
W = F \cdot h
$ - Burada cismin ağırlığına (mg) karşı yapılan iş, cismin yerden belli bir yüksekliğe çıkarılması sırasında “kütle × yerçekimi ivmesi × yükseklik” şeklindedir.
- Kütle aynı (özdeş kutular) ve ulaşılan yükseklik aynı ise, sürtünme veya ek kuvvetler ihmal edildiğinde her üç kişinin yaptığı fiziksel iş miktarı eşittir.
Sonuç ve Cevap
Bu nedenle doğru ifade genellikle “Üçünün de yaptığı işler eşittir.” şeklinde olur. Sorudaki şıklar göz önüne alındığında bu genellikle A şıkkıdır.
2. Soru 6 – Saksıların Çekim Potansiyel Enerjisi
Bu soruda bina balkonlarında K, L ve M isimli saksılar bulunuyor. Çekim potansiyel enerjisi (Eₚ) noktasında önemli olan iki faktör vardır:
- Yükseklik (h)
- Ağırlık (mg)
Soru şöyle bir duruma işaret ediyor: “Aynı yükseklikten özdeş arabaların üzerine düşerse, hangisi daha fazla hasar verir?” ya da “Hasar sıralaması nasıldır?”
- En büyük kütle ya da en yüksek konumdan düşen cisim, en büyük çekim potansiyel enerjisine (dolayısıyla hareket enerjisine) sahip olur ve arabaya verdiği hasar da genellikle en fazladır.
- Sorudaki görsellerde muhtemelen M saksısı en yüksek (ya da en ağır), L bir sonraki, K ise en düşük (ya da en hafif) potansiyel enerjiye sahip olacak şekilde verilmiştir.
Bu nedenle hasar sıralaması en büyükten en küçüğe doğru genelde
şeklinde ya da seçeneklerde 3 > 2 > 1 biçiminde ifade edilir.
Sonuç ve Cevap
Soru tipik olarak, “3 > 2 > 1” (veya M > L > K) cevabını doğru kabul eder.
Özet Tablosu
| Soru No | Konu | Kısa Açıklama | Doğru Seçenek |
|---|---|---|---|
| 5 | Üç kişinin aynı yükseklikteki iş karşılaştırması | Kütle ve yükseklik eşit → Üçünün yaptığı iş (W) aynıdır | A) “Üçünün de yaptığı işler eşittir.” |
| 6 | Balkondan düşen saksıların potansiyel enerji farkları | Yükseklik ve ağırlığı fazla olan daha büyük hasar verir | “3 > 2 > 1” (M > L > K) |
Kısa Özet
• Soru 5: Aynı kütle ve aynı yüksekliğe çıkarıldığında, yapılan iş üçü için de eşittir.
• Soru 6: Saksıların düşmesiyle oluşan hasar, en fazla potansiyel enerjiye sahip olandan en aza doğrudur. Bu durumda sıralama genelde M > L > K (seçeneklerde “3 > 2 > 1”).
Umarım yardımcı olmuştur! Başarılar dilerim.
