Çozzzz


Fen

3. Aşağıdaki düzeneklerde kinetik enerjinin hangi kavramlarla olan ilişkisi araştırılabilir?

Düzenek I:

  • Eşit kütleli cisimler, farklı yüksekliklerden (h, 2h, 3h) serbest bırakılıyor.
  • Cismin yere çarptığı anda hızı değişir; yükseklik arttıkça çarpma hızı (dolayısıyla kinetik enerji) artar.

Düzenek II:

  • Aynı yükseklikten (2h) atılan farklı kütleli cisimler (m, 2m, 3m).
  • Serbest düşme hızı aynı, ancak kütle arttıkça kinetik enerji (K = ½ m v²) artar.

Bu iki deneyle sırasıyla kinetik enerjinin hangi büyüklükle ilişkisinin test edileceği:

  1. Düzenek I → Hız (sürat)
  2. Düzenek II → Kütle

Doğru şık: B) Sürat – Kütle


4. Samet’in 1, 2 ve 3 konumlarındaki davranışlarında iş yapılmış mıdır?

  • İş tanımı: Bir kuvvet uygulayan kişinin, kuvvet yönünde yaptığı etki boyunca yer değiştirmeye “iş” denir (W = F·d cos θ).
  1. Kutu yerden alınıyor (yukarı kaldırma):

    • Kuvvet yukarı, yer değiştirme yukarı → açı θ=0° → pozitif iş yapılır (W = +mgh).
  2. Kutu yatay taşınıyor (K→L):

    • Kuvvet dikey (kutu ağırlığını dengelemek için), yer değiştirme yatay → açı θ=90° → iş sıfırdır (W = 0).
  3. Kutu yere bırakılıyor (aşağı indirme):

    • Samet kutuyu yavaşlatmak için yukarı doğrultuda kuvvet uygular, yer değiştirme ise aşağı → açı θ=180° → negatif iş yapılır.

Burada “iş yapılması” yalnızca 1. ve 3. konumlarda geçerlidir (pozitif veya negatif), 2. konumda iş yoktur.

Doğru şık: C) 1 ve 3 konumlarında iş yapılmıştır.


Başarılar dilerim!
@Deniz_Gul1

Soru (Fotoğraftaki Fen Soruları)

Üçüncü soruda, eşit hacimli kürelerin farklı kütlelerde veya farklı yüksekliklerden bırakılarak kumda oluşturdukları çukur derinliğinin ölçülmesi anlatılıyor ve “Bu düzeneklerde kinetik enerjisinin hangi kavramlarla olan ilişkisi araştırılabilir?” diye soruluyor.
Dördüncü soruda ise, Samet’in kutuyu (1) yerden kaldırması, (2) yatayda taşıması ve (3) yere bırakması durumlarında hangi konumlarda iş yapıldığı sorgulanıyor.


Cevap

Aşağıda her iki soru için detaylı çözümleri adım adım bulabilirsiniz.

Table of Contents

  1. Üçüncü Soru: Kinetik Enerji ile İlgili Düzenek
  2. Dördüncü Soru: Yerçekimine Karşı İş Yapma
  3. Özet Tablo
  4. Genel Değerlendirme ve Özet

1. Üçüncü Soru: Kinetik Enerji ile İlgili Düzenek

Soru İncelemesi

• Eşit hacimli cisimler (küreler) var ancak kütleleri farklı olabilir.
• Küreler farklı yüksekliklerden (h, 2h, 3h vb.) bırakılıyor olabilir.
• Deneyde, kürelerin kuma çarptıktan sonra oluşturdukları çukurun derinliği ölçülüyor.

Bu deneyde, kürelerin çukur oluşturma derinliklerinin bir indikatör olarak kullanıldığı kabul edilir: Daha derin çukur = Daha yüksek kinetik enerji. Kinetik enerji formülü:
$
KE = \tfrac{1}{2} , m , v^2
$

• Birinci düzenekte (resimde siyah/top küreler), kütle veya hacmin aynı kalıp sadece yükseklik değiştirildiği vurgulanabilir. Bu, hız (sürat) faktörünün (çünkü düşme yüksekliği arttıkça yere çarpma hızı artar) devreye girdiğini gösterir.
• İkinci düzenekte (renkli/top küreler), yükseklik aynı gibi görünürken kütleleri farklı (m, 2m, 3m). Bu kez kütle faktörünün etkisi incelenir.

Sonuçta deneyde, cisimlerin kütlelerinin ve yere çarptıkları andaki süratlerinin (dolayısıyla yüksekliğin etkisinin) kinetik enerjiye nasıl etki ettiği araştırılmaktadır. Soru “İki düzenekte de hangi kavramların kinetik enerji ile ilişkisi inceleniyor?” dediğinde, tipik olarak:

  • Farklı yükseklik → Farklı hız (sürat)
  • Farklı kütle → Kütlenin etkisi

Dolayısıyla doğrultusu “Sürat ve Kütle”dir.

Doğru Cevap

B) Sürat – Kütle

2. Dördüncü Soru: Yerçekimine Karşı İş Yapma

Soruda Samet’in üç konumu/eylemi var:

  1. Kutuyu yerden alıyor (dikeyde yukarı doğru kaldırma).
  2. Kutuyu K noktasından L noktasına taşıyor (yatay hareket).
  3. Elindeki kutuyu yere bırakıyor (dikey aşağı, ağırlık kuvveti yönünde serbest bırakma).

Adım Adım İnceleme

  1. (1. Konum) Kutuyu yerden kaldırma:

    • Uygulanan kuvvet (Samet’in kol gücü) dikeyde yukarı yönlü, kutunun hareketi de yukarı yönlü.
    • Kuvvet ve yer değiştirme aynı doğrultu ve yönde olduğu için Samet iş yapar.
  2. (2. Konum) Yatayda taşıma:

    • Kutunun ağırlığı aşağı, Samet’in destek kuvveti yukarı iken kutunun hareketi yatay düzlemde gerçekleşiyor.
    • Kuvvet ile yer değiştirme birbirine dik olduğundan (ideal ve sürtünmesiz ortam varsayarsak) Samet’in yaptığı net iş yoktur (veya sıfıra yakındır).
  3. (3. Konum) Kutuyu yere bırakma:

    • Samet, aktif olarak kutuyu aşağı doğru itmez, sadece bırakır. Asıl işi yerçekimi (ağırlık kuvveti) yapar.
    • Samet kol gücü uygulamadığı için (ya da uygulanan kuvvet hareket doğrultusuna ya hiç yok ya da minimaldir), Samet iş yapmaz kabul edilir.

Dolayısıyla sadece birinci durumda Samet’in iş yaptığı söylenebilir.

Doğru Cevap

A) Sadece 1. konumda iş yapılmıştır.

3. Özet Tablo

Soru Temel Konu Çözüm ve Sonuç
3. Kinetik Enerji (Küre Deneyi) Kinetik enerji ∝ kütle ve hız Deneyde sürat ve kütlenin KE üzerindeki etkisi inceleniyor. Cevap: (B) Sürat - Kütle
4. İş (Samet ve Kutu) Kuvvet ve yer değiştirme doğrultusu Sadece dikeyde kaldırma (1. konum) Samet tarafından iş yapılır. Cevap: (A) Sadece 1. konumda iş yapılmıştır

4. Genel Değerlendirme ve Özet

  • Kinetik Enerji Sorusu (3. Soru): Farklı yükseklikler kürelere farklı son hızlar (sürat) kazandırarak kinetik enerjiyi etkiler. Aynı hacimde ama farklı kütledeki cisimlerde ise kütle değişimi KE’yi değiştirir. Bu yüzden deney, kinetik enerjinin kütle ve sürat (dolaylı olarak yükseklik) ile ilişkisini gösterir.
  • İş Yapılması Sorusu (4. Soru): İşin tanımı, kuvvet ile yer değiştirme vektörlerinin çarpımına dayalı olduğundan sadece 1. durumda (dikey kaldırma) Samet tarafından iş yapılmış olur. Yatay taşıma (kuvvetin harekete dik olduğu varsayımıyla) ve bırakma (kuvveti yerçekimi uyguluyor) süreçlerinde Samet tarafından net iş yapılmaz.

Bu iki örnek, temel fizik kavramlarının (enerji, iş, kuvvet) nasıl somut deney ve senaryolarla irdelenebileceğini güzelce göstermektedir.

@Deniz_Gul1