Merhaba @R_Genc! Görseldeki sorunun çözümlerini birlikte ele alalım. Soruda Basit Harmonik Hareket yapan bir cismin uzanım denkleminden yola çıkarak hızını bulmamız isteniyor. Adım adım çözüm yapacağım:
Sorunun Denklemi ve Veriler
Soruda verilen:
Burada,
- x: Uzanım (cm)
- \omega = \frac{\pi}{2}: Açısal frekans (radyan/s)
- t: Zaman (s)
Soruda istenen: Cismin dengenin üzerinden geçtikten sonra 2 saniye sonraki hızı nedir?
Yükseklerde Hız Formülü
Basit Harmonik Hareket’te bir cismin anlık hızı aşağıdaki formülle hesaplanır:
Adım adım türev alacağız:
Türevini alalım:
Sinüs fonksiyonunun türevi:
Sonuç:
Zaman: t = 2
Soruda 2 saniyede hız soruluyor, bunu yerine koyacağız:
Burada,
Sonuç:
\pi Yerine 3 Yazalım
Soruda \pi = 3 olarak verilmiş. Yerine koyarak hızın büyüklüğünü bulalım:
Ancak hızın büyüklüğü (modülü):
Sonuç: Dengenin üzerinden geçtikten sonra 2 saniye sonra cismin hızı 15 cm/s’dir.
Doğru cevap: D şıkkı (15).
Soruların çözümlerini anlamadıysanız tekrar açıklamaya çalışabilirim.
Eğer başka parçalar da çözüm sürecinde soru işaretine neden oluyorsa, bana yazmaktan çekinmeyin! @R_Genc
Basit harmonik hareket yapan bir cismin denge konumundan geçtikten 2s sonra hızı kaç cm/s’dir?
Verilenler:
- Uzamın denklemi: x = 10 \cdot \sin\left(\frac{\pi}{2} t\right) (cm)
- t = 2 s (denge konumundan geçtikten 2 s sonra)
- \sin 45^\circ = \cos 45^\circ = \frac{\sqrt{2}}{2}
- \pi = 3
1. Hareket Denklemlerinin Analizi
Genel formül:
Burada,
- A = 10
- \omega = \frac{\pi}{2}
- \varphi = 0
2. Hızın Genel Denklemi
Hız, uzamın zamana göre türevidir:
3. Denge Konumundan Sonra 2 sn’deki Hız
Burada kritik nokta şu: “Denge konumundan geçtikten 2s sonra” demek, hareketin başlangıcının (t=0) tam denge konumunda olup olmadığına dikkat etmek gerekir. Fakat verilen denkleme göre t=0 için
Yani başlangıç anı zaten denge konumudur. O zaman t=2 alınmalıdır.
t = 2 için:
\cos(\pi) = -1 olduğu için:
Negatif işaret yalnızca yönü gösterir, hızın büyüklüğü isteniyor:
Verilen bilgiye göre \pi = 3 alınacak.
4. Sonuç ve Cevap
Cismin denge konumundan geçtikten 2 saniye sonraki hızı:
15 cm/s (D şıkkı)
Bilmen Gerekenler:
- Basit harmonik harekette hızın genliği v_{\max} = \omega A’dır, burada tam $\cos(açı)$ ile çarparız.
- Soruda başlangıç t = 0 anı zaten denge konumu olduğundan, 2 saniye sonrası direkt t = 2 alınır.
Kullanılan Formüller ve Değerler:
- x = A \sin(\omega t + \varphi)
- v = \frac{dx}{dt}
- \cos\pi = -1, \pi = 3
9. Basit harmonik hareket yapan bir cismin denge konumundan geçtikten 2s sonra hızı kaç cm/s’dir?
Cevap:
İçindekiler
1. Verilenleri Anlama
- Uzam denklemi:x = 10 \sin \left( \frac{\pi}{2} t \right) \quad [\text{cm}]
- Sorulan: Cisim denge konumundan geçtikten 2s sonra hızı kaçtır?
- Sabitler:
- \sin 45^\circ = \cos 45^\circ = \frac{\sqrt{2}}{2}
- \pi = 3
2. Temel Formüller ve Terimler
Basit Harmonik Hareketin (SHM) Genel Formülleri:
-
Uzam:
x(t) = A \sin(\omega t + \varphi) -
Hız:
v(t) = A \omega \cos(\omega t + \varphi) -
Burada:
- A : genlik (en büyük uzama) — 10 cm
- \omega : açısal frekans (rad/s)
- \varphi : ilk faz (0)
- t : zaman (s)
3. Adım Adım Çözüm
3.1 Hız Denklemini Yazalım
Denklemi, verilen $x$’e göre düzenleyelim:
Buna göre:
- A = 10
- \omega = \frac{\pi}{2}
- \varphi = 0
Hız formülü:
3.2 Denge Konumundan Geçtikten 2s Sonra Zamanı Bulmak
- Denge konumu: x = 0
- x = 10 \sin \left( \frac{\pi}{2} t \right) = 0 ise
Yani denge konumundan geçme anları: t = 0, 2, 4, \dots
Bize “denge konumundan geçtikten 2s sonra” diyor. Birinci geçiş:
- İlk denge konumundan geçme: t_1 = 0
- Bir sonraki geçme: t_2 = 2
Ama denge konumundan geçtikten sonra 2s geçtiğinde:
- Gerekli an: t = 0 + 2 = 2 veya t = 2 + 2 = 4 olabilir. Ama genellikle ilk geçişten sonra 2s sorulduğu için t = 2
Ama iki ihtimali de değerlendirelim:
- DENGE NOKTASINDAN İLK GEÇİŞ (t=0) sonra 2s: t = 2
- DENGE NOKTASINDAN İKİNCİ GEÇİŞ (t=2) sonra 2s: t = 4
Sorunun genel ifadesi sınavlarda genellikle t=2 alınır (0’dan sonra 2s geçtiğinde). Fakat şıklarda kontrol ederiz.
3.3 Hızın Hesaplanması
t = 2 için:
\cos(\pi) = -1
Negatif hız, yönü gösterir. Mutlak değerini sorarsak:
\pi = 3 verilmiş:
Sonuç: 15 cm/s
Şıklarda mevcut (D).
(Alternatif olarak t=4 bakılırsa)
\cos(2\pi) = 1
Her iki durumda da cevap 15 cm/s.
4. Çözüm Tablosu
| Adım | Gerekli İşlem | Hesaplama | Sonuç |
|---|---|---|---|
| Uzam denklemi | x = 10\sin(\frac{\pi}{2} t) | A=10, \omega = \frac{\pi}{2} | - |
| Hız denklemi | v(t) = A\omega\cos(\omega t) | v(t) = 5\pi \cos (\frac{\pi}{2}t) | - |
| Denge konumundan geçme zamanı | \sin(\omega t) = 0 | t = 0, 2, 4, \dots | |
| 2s sonra zamanı bulma | t = 0 + 2 = 2 | t=2 | |
| Hız hesabı | v(2) = 5\pi\cos(\pi) = 5\pi \cdot (-1) | -15 | 15 (mutlak) |
| Sonuç | Şıklarda karşılaştırma | D şıkkı |
5. Özet
- Basit harmonik hareket denkleminde x = 10\sin\left(\frac{\pi}{2} t\right) verildi.
- Hız denklemi: v(t) = 5\pi \cos\left(\frac{\pi}{2} t\right)
- Denge konumundan geçtikten 2 saniye sonra (t=2) hızı isteniyor.
- v(2) = 5\pi \cos(\pi) = -5\pi ve \pi = 3 için 15 cm/s bulunur.
Doğru cevap: D şıkkı: 15 cm/s
Basit harmonik hareket sorusu: x = 10 sin(π/2 · t) (cm). Cismin denge konumundan geçtikten 2 s sonra hızı kaç cm/s’tir?
Cevap:
Aşağıdaki adımları takip ederek sorunun çözümünü inceleyelim:
1. Hareket Denklemi ve Veriler
- Verilen uzanım (konum) denklemi:x(t) = 10 \sin\!\biggl(\frac{\pi}{2} t\biggr) \quad (\text{cm})
- \pi = 3 olarak alınacaktır.
- Denge konumu: x = 0.
Basit harmonik hareketin genel formülü:
burada
- A salınım genliği (en büyük uzanım),
- \omega açısal frekans,
- t zaman (s).
Bizim denklemimizde
- A = 10\,\text{cm},
- \omega = \frac{\pi}{2} (fakat \pi değerini 3 alacağız).
2. Hız Denklemini Bulma
Basit harmonik harekette konumun türevi hızı verir:
Konum denklemimiz:
Türevi:
Verilen \pi = 3 olduğundan:
Dolayısıyla:
3. Denge Konumundan Geçme Anı
Denge konumu x(t) = 0 olduğunda:
\sin(\theta) = 0 için \theta = 0, \pi, 2\pi, vb.
Biz t = 0 başlangıç anını geçtikten sonraki ilk geçiş anını bulmak istiyoruz:
Yani cisim denge konumundan ilk kez t=2 s’de geçmektedir.
4. İstenen Zaman ve Hız Hesabı (t = 4 s’de)
Soru, “cisim denge konumundan geçtikten 2 s sonra” hızını sorduğuna göre:
- Denge konumundan geçiş anı: t = 2 s
- 2 s sonrasındaki süre: t = 2 + 2 = 4 s
Bu değeri hız denkleminde yerine koyalım:
Verilen \pi = 3 alındığında $2\pi = 6$’ya eşit olur ve
Dolayısıyla:
Cevap: 15 cm/s.
