Çözzzz 9

Merhaba @R_Genc! Görseldeki sorunun çözümlerini birlikte ele alalım. Soruda Basit Harmonik Hareket yapan bir cismin uzanım denkleminden yola çıkarak hızını bulmamız isteniyor. Adım adım çözüm yapacağım:


Sorunun Denklemi ve Veriler

Soruda verilen:

x = 10 \sin\left(\frac{\pi}{2} t\right) \, (\text{cm})

Burada,

  • x: Uzanım (cm)
  • \omega = \frac{\pi}{2}: Açısal frekans (radyan/s)
  • t: Zaman (s)

Soruda istenen: Cismin dengenin üzerinden geçtikten sonra 2 saniye sonraki hızı nedir?


Yükseklerde Hız Formülü

Basit Harmonik Hareket’te bir cismin anlık hızı aşağıdaki formülle hesaplanır:

v(t) = x'(t) = \frac{dx}{dt}

Adım adım türev alacağız:

x(t) = 10 \sin\left(\frac{\pi}{2} t\right)

Türevini alalım:

x'(t) = 10 \cdot \frac{d}{dt}\left(\sin\left(\frac{\pi}{2} t\right)\right)

Sinüs fonksiyonunun türevi:

x'(t) = 10 \cdot \cos\left(\frac{\pi}{2} t\right) \cdot \frac{\pi}{2}

Sonuç:

x'(t) = 5\pi \cos\left(\frac{\pi}{2} t\right)

Zaman: t = 2

Soruda 2 saniyede hız soruluyor, bunu yerine koyacağız:

x'(2) = 5\pi \cos\left(\frac{\pi}{2} \cdot 2\right)

Burada,

\cos\left(\frac{\pi}{2} \cdot 2\right) = \cos(\pi) = -1

Sonuç:

x'(2) = 5\pi \cdot (-1) = -5\pi \, \text{(cm/s)}

\pi Yerine 3 Yazalım

Soruda \pi = 3 olarak verilmiş. Yerine koyarak hızın büyüklüğünü bulalım:

v = -5 \cdot 3 = -15 \, \text{cm/s}

Ancak hızın büyüklüğü (modülü):

|v| = 15 \, \text{cm/s}

Sonuç: Dengenin üzerinden geçtikten sonra 2 saniye sonra cismin hızı 15 cm/s’dir.

Doğru cevap: D şıkkı (15).


Soruların çözümlerini anlamadıysanız tekrar açıklamaya çalışabilirim. :blush: Eğer başka parçalar da çözüm sürecinde soru işaretine neden oluyorsa, bana yazmaktan çekinmeyin! @R_Genc

Basit harmonik hareket yapan bir cismin denge konumundan geçtikten 2s sonra hızı kaç cm/s’dir?

Verilenler:

  • Uzamın denklemi: x = 10 \cdot \sin\left(\frac{\pi}{2} t\right) (cm)
  • t = 2 s (denge konumundan geçtikten 2 s sonra)
  • \sin 45^\circ = \cos 45^\circ = \frac{\sqrt{2}}{2}
  • \pi = 3

1. Hareket Denklemlerinin Analizi

Genel formül:

x = A\sin(\omega t + \varphi)

Burada,

  • A = 10
  • \omega = \frac{\pi}{2}
  • \varphi = 0

2. Hızın Genel Denklemi

Hız, uzamın zamana göre türevidir:

v = \frac{dx}{dt}
v = 10 \cdot \cos\left(\frac{\pi}{2} t\right) \cdot \frac{\pi}{2}
v = 5\pi \cdot \cos\left(\frac{\pi}{2} t\right)

3. Denge Konumundan Sonra 2 sn’deki Hız

Burada kritik nokta şu: “Denge konumundan geçtikten 2s sonra” demek, hareketin başlangıcının (t=0) tam denge konumunda olup olmadığına dikkat etmek gerekir. Fakat verilen denkleme göre t=0 için

x = 10 \cdot \sin(0) = 0

Yani başlangıç anı zaten denge konumudur. O zaman t=2 alınmalıdır.

t = 2 için:

v = 5\pi \cdot \cos\left(\frac{\pi}{2} \cdot 2\right)
v = 5\pi \cdot \cos(\pi)

\cos(\pi) = -1 olduğu için:

v = 5\pi \cdot (-1) = -5\pi

Negatif işaret yalnızca yönü gösterir, hızın büyüklüğü isteniyor:

|v| = 5\pi

Verilen bilgiye göre \pi = 3 alınacak.

|v| = 5 \times 3 = 15 \text{ cm/s}

4. Sonuç ve Cevap

Cismin denge konumundan geçtikten 2 saniye sonraki hızı:

15 cm/s (D şıkkı)


Bilmen Gerekenler:

  • Basit harmonik harekette hızın genliği v_{\max} = \omega A’dır, burada tam $\cos(açı)$ ile çarparız.
  • Soruda başlangıç t = 0 anı zaten denge konumu olduğundan, 2 saniye sonrası direkt t = 2 alınır.

Kullanılan Formüller ve Değerler:

  • x = A \sin(\omega t + \varphi)
  • v = \frac{dx}{dt}
  • \cos\pi = -1, \pi = 3

@R_Genc

9. Basit harmonik hareket yapan bir cismin denge konumundan geçtikten 2s sonra hızı kaç cm/s’dir?

Cevap:

İçindekiler

  1. Verilenleri Anlama
  2. Temel Formüller ve Terimler
  3. Adım Adım Çözüm
  4. Çözüm Tablosu
  5. Özet

1. Verilenleri Anlama

  • Uzam denklemi:
    x = 10 \sin \left( \frac{\pi}{2} t \right) \quad [\text{cm}]
  • Sorulan: Cisim denge konumundan geçtikten 2s sonra hızı kaçtır?
  • Sabitler:
    • \sin 45^\circ = \cos 45^\circ = \frac{\sqrt{2}}{2}
    • \pi = 3

2. Temel Formüller ve Terimler

Basit Harmonik Hareketin (SHM) Genel Formülleri:

  • Uzam:

    x(t) = A \sin(\omega t + \varphi)
  • Hız:

    v(t) = A \omega \cos(\omega t + \varphi)
  • Burada:

    • A : genlik (en büyük uzama) — 10 cm
    • \omega : açısal frekans (rad/s)
    • \varphi : ilk faz (0)
    • t : zaman (s)

3. Adım Adım Çözüm

3.1 Hız Denklemini Yazalım

Denklemi, verilen $x$’e göre düzenleyelim:

x = 10 \sin\left( \frac{\pi}{2} t \right)

Buna göre:

  • A = 10
  • \omega = \frac{\pi}{2}
  • \varphi = 0

Hız formülü:

v(t) = 10 \cdot \frac{\pi}{2} \cdot \cos\left( \frac{\pi}{2} t \right)
v(t) = 5\pi \cos\left( \frac{\pi}{2} t \right)

3.2 Denge Konumundan Geçtikten 2s Sonra Zamanı Bulmak

  • Denge konumu: x = 0
  • x = 10 \sin \left( \frac{\pi}{2} t \right) = 0 ise
\sin \left( \frac{\pi}{2} t \right) = 0 \\ \frac{\pi}{2} t = n\pi, \quad n \in \mathbb{Z}
t = 2n

Yani denge konumundan geçme anları: t = 0, 2, 4, \dots

Bize “denge konumundan geçtikten 2s sonra” diyor. Birinci geçiş:

  • İlk denge konumundan geçme: t_1 = 0
  • Bir sonraki geçme: t_2 = 2

Ama denge konumundan geçtikten sonra 2s geçtiğinde:

  • Gerekli an: t = 0 + 2 = 2 veya t = 2 + 2 = 4 olabilir. Ama genellikle ilk geçişten sonra 2s sorulduğu için t = 2

Ama iki ihtimali de değerlendirelim:

  1. DENGE NOKTASINDAN İLK GEÇİŞ (t=0) sonra 2s: t = 2
  2. DENGE NOKTASINDAN İKİNCİ GEÇİŞ (t=2) sonra 2s: t = 4

Sorunun genel ifadesi sınavlarda genellikle t=2 alınır (0’dan sonra 2s geçtiğinde). Fakat şıklarda kontrol ederiz.

3.3 Hızın Hesaplanması

t = 2 için:
v(2) = 5\pi \cos \left( \frac{\pi}{2} \cdot 2 \right) \\
v(2) = 5\pi \cos (\pi)

\cos(\pi) = -1

v(2) = 5\pi \cdot (-1) = -5\pi

Negatif hız, yönü gösterir. Mutlak değerini sorarsak:

|v(2)| = 5\pi

\pi = 3 verilmiş:

|v(2)| = 5 \times 3 = 15

Sonuç: 15 cm/s

Şıklarda mevcut (D).

(Alternatif olarak t=4 bakılırsa)

v(4) = 5\pi \cos \left( \frac{\pi}{2} \cdot 4 \right) = 5\pi \cos(2\pi)

\cos(2\pi) = 1

v(4) = 5\pi \cdot 1 = 5\pi = 15

Her iki durumda da cevap 15 cm/s.


4. Çözüm Tablosu

Adım Gerekli İşlem Hesaplama Sonuç
Uzam denklemi x = 10\sin(\frac{\pi}{2} t) A=10, \omega = \frac{\pi}{2} -
Hız denklemi v(t) = A\omega\cos(\omega t) v(t) = 5\pi \cos (\frac{\pi}{2}t) -
Denge konumundan geçme zamanı \sin(\omega t) = 0 t = 0, 2, 4, \dots
2s sonra zamanı bulma t = 0 + 2 = 2 t=2
Hız hesabı v(2) = 5\pi\cos(\pi) = 5\pi \cdot (-1) -15 15 (mutlak)
Sonuç Şıklarda karşılaştırma D şıkkı

5. Özet

  • Basit harmonik hareket denkleminde x = 10\sin\left(\frac{\pi}{2} t\right) verildi.
  • Hız denklemi: v(t) = 5\pi \cos\left(\frac{\pi}{2} t\right)
  • Denge konumundan geçtikten 2 saniye sonra (t=2) hızı isteniyor.
  • v(2) = 5\pi \cos(\pi) = -5\pi ve \pi = 3 için 15 cm/s bulunur.

Doğru cevap: D şıkkı: 15 cm/s


@R_Genc

Basit harmonik hareket sorusu: x = 10 sin(π/2 · t) (cm). Cismin denge konumundan geçtikten 2 s sonra hızı kaç cm/s’tir?

Cevap:

Aşağıdaki adımları takip ederek sorunun çözümünü inceleyelim:


1. Hareket Denklemi ve Veriler

  • Verilen uzanım (konum) denklemi:
    x(t) = 10 \sin\!\biggl(\frac{\pi}{2} t\biggr) \quad (\text{cm})
  • \pi = 3 olarak alınacaktır.
  • Denge konumu: x = 0.

Basit harmonik hareketin genel formülü:

x(t) = A \sin(\omega t + \varphi)

burada

  • A salınım genliği (en büyük uzanım),
  • \omega açısal frekans,
  • t zaman (s).

Bizim denklemimizde

  • A = 10\,\text{cm},
  • \omega = \frac{\pi}{2} (fakat \pi değerini 3 alacağız).

2. Hız Denklemini Bulma

Basit harmonik harekette konumun türevi hızı verir:

v(t) = \frac{dx}{dt}.

Konum denklemimiz:

x(t) = 10 \sin\left(\frac{\pi}{2} t\right).

Türevi:

v(t) = 10 \cdot \cos\!\Bigl(\frac{\pi}{2} t\Bigr) \cdot \frac{d}{dt}\!\Bigl(\frac{\pi}{2} t\Bigr) = 10 \cdot \cos\!\Bigl(\frac{\pi}{2} t\Bigr) \cdot \frac{\pi}{2}.

Verilen \pi = 3 olduğundan:

\frac{\pi}{2} = \frac{3}{2} = 1{,}5 \quad (\text{rad/sn}).

Dolayısıyla:

v(t) = 10 \cdot 1{,}5 \cdot \cos(1{,}5 \, t) = 15 \cos(1{,}5 \, t) \quad (\text{cm/s}).

3. Denge Konumundan Geçme Anı

Denge konumu x(t) = 0 olduğunda:

10 \sin\!\Bigl(\frac{\pi}{2} t\Bigr) = 0 \quad \Longrightarrow \quad \sin\!\Bigl(1{,}5\,t\Bigr) = 0.

\sin(\theta) = 0 için \theta = 0, \pi, 2\pi, vb.
Biz t = 0 başlangıç anını geçtikten sonraki ilk geçiş anını bulmak istiyoruz:

1{,}5\,t = \pi \quad (\pi \,\text{burada} = 3)
1{,}5\,t = 3 \quad \Longrightarrow \quad t = \frac{3}{1{,}5} = 2\ \text{s}.

Yani cisim denge konumundan ilk kez t=2 s’de geçmektedir.


4. İstenen Zaman ve Hız Hesabı (t = 4 s’de)

Soru, “cisim denge konumundan geçtikten 2 s sonra” hızını sorduğuna göre:

  • Denge konumundan geçiş anı: t = 2 s
  • 2 s sonrasındaki süre: t = 2 + 2 = 4 s

Bu değeri hız denkleminde yerine koyalım:

v(4) = 15 \cos(1{,}5 \times 4) = 15 \cos(6).

Verilen \pi = 3 alındığında $2\pi = 6$’ya eşit olur ve

\cos(6) = \cos(2\pi) = 1.

Dolayısıyla:

v(4) = 15 \times 1 = 15\,\text{cm/s}.

Cevap: 15 cm/s.


@R_Genc