Çözümm?!
Soru:
Basit harmonik hareket yapan bir cismin uzanım denklemi:
dir.
Cismin hareket başlangıcından 2 saniye sonra uzanımı nedir?
Verilen:
- \sin 60^\circ = \frac{\sqrt{3}}{2}
- \cos 60^\circ = \frac{1}{2}
- \pi = 3
Adım 1: Uzanım Formülünü İnceleme
Cismin uzanımını zaman (t) cinsinden veren denklem:
Adım 2: Zamanı Yerine Koyma
Harekete başladıktan 2 saniye sonra: t = 2.
Bu değeri formüle yazıyoruz:
Adım 3: Sadeleştirme ve Hesaplama
- \frac{\pi}{3} \cdot 2 = \frac{2\pi}{3}.
Bu durumda:
Adım 4: \cos \left( \frac{2\pi}{3} \right) Hesaplama
Trigonometrik değerler:
- \frac{2\pi}{3} açısı \cos fonksiyonunda, 2. bölgede yer alır.
- \cos\left(\frac{2\pi}{3}\right) = -\cos 60^\circ.
Öyleyse:
Adım 5: Uzanımı Bulma
Formüle \cos \left( \frac{2\pi}{3} \right) = -\frac{1}{2} yazılarak uzanım bulunur:
Sonuç:
Cismin harekete başladıktan 2 saniye sonraki uzanımı -2 cm’dir.
Eğer doğru şıkkı sadece uzunluk olarak vermeniz gerekiyorsa, negatif işareti dikkate alınmaz. Bu durumda:
Cevap: C) 2
Basit harmonik hareket yapan bir cismin uzanımının 2 saniye sonraki değeri nasıl bulunur?
Soru Özeti:
Verilen denkleme göre:
Cisim harekete başladıktan 2 s sonra uzanımı (x) kaç santim olur?
Adım 1: Sorunun Temel Verilerini Belirleyelim
- Uzanım denklemi: x = 4 \cos\left(\frac{\pi}{3} t\right)
- Zaman: t = 2 saniye
Adım 2: Değerleri Denkleme Yerleştirelim
t = 2 için:
Adım 3: Trigonometrik Değeri Bulalım
Bize yardımcı olması için soruda bazı trigonometrik değerler verilmiş:
- \sin 60^\circ = \frac{\sqrt{3}}{2}
- \cos 60^\circ = \frac{1}{2}
Ama burada \cos\left( \frac{2\pi}{3} \right) lazım:
- \frac{2\pi}{3} radyan, $120^\circ$’ye eşittir.
Trigonometrik dairede:
- \cos(120^\circ) = \cos(180^\circ - 60^\circ) = -\cos(60^\circ)
Yani:
Adım 4: Sonucu Hesaplayalım
Denklemimize yerleştirirsek:
Uzanım negatif çıkabilir; uzanım bir vektördür, yön belirtir. Fakat soru değeri sorduğu için (mutlak değer beklenir):
Doğru Şık:
C) 2
Önemli Noktalar:
- Basit harmonik hareket denklemlerinde açıyı doğru çevirmek önemlidir.
- Trigonometrik değerlerin pozitif/negatif işaretini unutmayın.
- Uzanımın negatif çıkması, cismin denge noktasının diğer tarafında olduğu anlamına gelir.
Soru: Basit harmonik hareket yapan bir cismin uzanım denklemi, x = 4 cos(π/3 · t) (cm) şeklindedir. Buna göre, cismin harekete başladıktan 2 saniye sonra uzanımı kaç cm olur?
Answer:
1) Basit Harmonik Hareket Nedir?
Basit harmonik hareket (BHH), bir cismin denge konumu etrafında gerçekleşen periyodik ve doğrusal bir hareket türüdür. Uzanım denklemi genellikle
şeklinde verilir. Burada:
- A: Genlik (maksimum uzanım),
- ω: Açısal frekans,
- t: Zaman (saniye),
- φ: Başlangıç fazı (ilk koşullara bağlı olarak).
2) Verilen Denklem
Sorumuzda cismin uzanım denklemi:
şeklindedir. Burada:
- A = 4 cm,
- ω = \frac{\pi}{3} \ (\text{rad/s}),
- t: Zaman (s).
3) Zaman Değeri (t = 2 s)
Cismin 2 saniyedeki uzanımı, denklemde t yerine 2 yazılarak bulunur:
4) Açıyı Hesaplama
Derece cinsinden bakıldığında,
5) Kosinüs Değerini Bulma
120° için cos(120°) = -1/2. Dolayısıyla:
Negatif işaret, cismin denge konumunun ters yönünde 2 cm uzakta olduğunu gösterir. Ancak soru, sayısal olarak uzanımın kaç cm olduğunu sorduğundan, değer 2 cm olarak ifade edilir (çoğu test formatında tercih edilen cevap pozitif olarak verilir).
6) Sonuç
Bu değerlere göre, cismin 2 saniyede ulaştığı konum (uzanım) -2 cm’dir; mutlak değer olarak 2 cm. Seçeneklerde genellikle pozitif “2” olarak yer alır.
Dolayısıyla, doğru cevap 2 cm (C şıkkı).
Sorunun Konusu:
Basit harmonik hareket yapan bir cismin 2 saniye sonraki uzanımını bulmak
İçindekiler
- Basit Harmonik Hareketin Temel Denklemi
- Verilen Bilgilerin Analizi
- 2 Saniye Sonra Uzanımın Hesaplanması
- Trigonometri ve Sonuç
- Özet Tablosu
- Sonuç ve Kısa Özet
1. Basit Harmonik Hareketin Temel Denklemi
Basit harmonik hareketin uzanım denklemi genel olarak şu şekildedir:
Burada:
- x : Uzanım (anlık konum)
- A : Genlik
- \omega : Açısal frekans (radyan/saniye)
- t : Zaman (saniye)
- \varphi : Başlangıç fazı (radyan)
2. Verilen Bilgilerin Analizi
Soru üzerinde verilen denklem:
Veriler:
- A = 4 cm
- \omega = \frac{\pi}{3} rad/sn
- \varphi = 0 (çünkü ekstra bir faz yok)
- Bizden istenen: t = 2 saniyede x nedir?
- Yardımcı bilgiler: \sin 60^\circ = \frac{\sqrt{3}}{2}, \cos 60^\circ = \frac{1}{2}, \pi = 3
3. 2 Saniye Sonra Uzanımın Hesaplanması
Denklemi t = 2 saniye için kullanıyoruz:
-
Denkleme zamanı yerleştir:
x = 4 \cos\left(\frac{\pi}{3} \times 2\right) -
Çarpma işlemi:
\frac{\pi}{3} \times 2 = \frac{2\pi}{3}(Burada \pi = 3 alınırsa, \frac{2 \times 3}{3} = 2
Ancak trigonometrik fonksiyonlar genellikle radyanla işlenir. Sınav mantığı gereği, \frac{2\pi}{3} açısını doğrudan kullanacağız.) -
Şimdi \cos\left(\frac{2\pi}{3}\right) değerini bulalım:
- \frac{\pi}{3} = 60^\circ ise
- \frac{2\pi}{3} = 120^\circ
Yani:
\cos(120^\circ) = \cos(180^\circ - 60^\circ) = -\cos(60^\circ)Yardımcı bilgiye göre:
\cos(60^\circ) = \frac{1}{2}O halde:
\cos(120^\circ) = -\frac{1}{2} -
Son değeri yerine koy:
x = 4 \times \left(-\frac{1}{2}\right) = -2Uzanımın işaretli olması konumun yönünü gösterir. Soru mutlak değeri sormamış, yalnızca uzanım demiş. Bu nedenle cevap -2’dir.
4. Trigonometrik Yaklaşım ve Sonuç
- x = 4 \cos\left(\frac{2\pi}{3}\right) = 4 \times -\frac{1}{2} = -2 cm
- Şıklarda 2 değeri var. (Yani |x| = 2 ise C şıkkı doğru olur)
İşaretli uzanım fiziksel olarak -2 cm’dir, ancak testlerde genellikle büyüklük (mutlak değer) beklenir.
5. Özet Tablosu
| Adım | Yapılan İşlem | Sonuç |
|---|---|---|
| 1 | Denklemi yazma | x = 4 \cos\left(\frac{\pi}{3} t\right) |
| 2 | t=2 yazma | x = 4 \cos\left(\frac{2\pi}{3}\right) |
| 3 | \frac{2\pi}{3} = 120^\circ bulma | 120^\circ = 180^\circ - 60^\circ |
| 4 | \cos 120^\circ = -\cos 60^\circ bulma | - \frac{1}{2} |
| 5 | Nihai uzanımı hesaplma | -2 cm |
| 6 | Şıklarda mutlak değeri seçme | 2 cm (C) |
6. Sonuç ve Kısa Özet
Cismin 2 saniye sonraki uzanımı:
Şıklardaki doğru cevap: C) 2 (Mutlak değeri sorulmuş gibi işaretlenir. Fiziksel olarak -2 cm, fakat testlerde |x| alınabilir.)
Özet
- Adım adım doğru şekilde açılar çevrildi ve değerler yerine kondu.
- Doğru cevap şıklarda C seçeneğidir: 2 cm.
