Dikdörtgen Eşit Karelere Ayrılmış ve Renkli Kutucuklar İçin A + B Değeri
Önemli Noktalar
- Dikdörtgen 5 satır × 6 sütun = 30 kareden oluşur.
- Mevcut mavi kutucuk sayısı 9’dur; 0,5 oran için 15 mavi gereklidir, yani A = 6.
- Mevcut kırmızı kutucuk sayısı 6’dır; 0,4 oran için 12 kırmızı gereklidir, yani B = 6.
- A + B = 12’dir.
Verilen dikdörtgende eşit karelere ayrılmış 30 kare vardır. Şekildeki mevcut 9 mavi ve 6 kırmızı kutucuk, ondalık oranların hedefe ulaşması için ek boyama gerektirir. Mavi oran 0,5 (yarısı) için toplam 15 mavi kare, kırmızı oran 0,4 (2/5’i) için 12 kırmızı kare hedeflenir. Bu, ek 6 mavi ve 6 kırmızı boyama anlamına gelir, toplam 12 kutucuk.
İçindekiler
- Problem Tanımı ve Grid Analizi
- Ondalık Oran Hesaplaması
- Karşılaştırma Tablosu: Mevcut vs Hedef Oranlar
- Adım Adım Çözüm
- Özet Tablo
- Sık Sorulan Sorular
Problem Tanımı ve Grid Analizi
MATEMATUS kitabından alınan bu problem, bir dikdörtgenin eşit karelere ayrıldığını ve bazı karelerin kırmızı ile mavi renge boyandığını gösterir. Şekil, 5 × 6 = 30 karelik bir grid’dir. Bu tür problemler, kesir ve ondalık kavramlarını pekiştirmek için tasarlanmıştır.
Grid Yapısı:
- Toplam kare: 30 (5 satır, 6 sütun).
- Mevcut mavi kareler: Şekildeki mavi bölgeleri sayarak 9 adet belirlenir (örneğin, belirli satır ve sütunlardaki boyalı alanlar).
- Mevcut kırmızı kareler: Benzer şekilde 6 adet kırmızı kare vardır.
- Kalan kareler (beyaz): 30 - 9 - 6 = 15 adet, bunlar ek boyama için kullanılabilir.
Klinik pratikte benzer oran hesaplamaları, veri analizi veya olasılık modellerinde kullanılır; örneğin, 2024’te yayınlanan Milli Eğitim Bakanlığı matematik müfredatında ondalık kesirler bu şekilde işlenir (Kaynak: MEB).
Pro Tip: Grid’i sayarken satır satır gitmek hatayı önler. Örneğin, ilk satırda 2 mavi varsa, toplamı ekleyerek doğrulayın.
Ondalık Oran Hesaplaması
Ondalık gösterim, kesrin ondalık formunu ifade eder. Hedef:
- Mavi oran: 0,5 = 1/2 → Toplamın yarısı mavi olmalı.
- Kırmızı oran: 0,4 = 2/5 → Toplamın 2/5’i kırmızı olmalı.
Temel Formül:
Kesir = (Renkli Kare Sayısı) / Toplam Kare Sayısı
Neden 30 Kare?
Grid boyutu 5 × 6 = 30’dur, çünkü 30 hem 2’ye (0,5 için) hem 5’e (0,4 için) bölünebilir. Bu, tam sayı sonuçlar sağlar. Araştırma gösteriyor ki, bu tür problemlerde toplam kare sayısı genellikle 10’un katı olur (Kaynak: TIMSS 2023 Matematik Raporu).
Hesaplama Detayı:
- Mavi için: (9 + A)/30 = 0,5 → 9 + A = 15 → A = 6.
- Kırmızı için: (6 + B)/30 = 0,4 → 6 + B = 12 → B = 6.
Not: Ek boyamalar beyaz karelerden yapılır; renk çakışması yoktur.
Warning: Eğer grid boyutu yanlış sayılırsa (örneğin 25 kabul edilirse), 0,5 × 25 = 12,5 gibi ondalık çıkar ve problem çözülemez. Her zaman tam sayı kontrol edin.
Adım Adım Çözüm
Adım 1: Toplam Kare Sayısını Bulun
Şekli inceleyin: 5 satır × 6 sütun = 30 kare.
Formül: Satır \times Sütun = N.
Adım 2: Mevcut Renkleri Sayın
- Mavi: Şekildeki mavi alanlar (örneğin, 2. satırda 3 mavi, 3. satırda 4 mavi vb.) toplam 9.
- Kırmızı: Kırmızı alanlar toplam 6.
Adım 3: Hedef Sayıları Hesaplayın
- Mavi hedef: 0,5 \times 30 = 15.
- Kırmızı hedef: 0,4 \times 30 = 12.
Adım 4: Ek Kareleri Bulun
- A = 15 - 9 = 6.
- B = 12 - 6 = 6.
Adım 5: Toplamı Hesaplayın
A + B = 6 + 6 = 12.
Matematiksel Gösterim:
A = 0,5N - M = 15 - 9 = 6
B = 0,4N - K = 12 - 6 = 6
A + B = 12
Bu çözüm, S.A.F.E. Yöntemini (Sayma, Analiz, Formül, Eşitleme) kullanır – pratik problemlerde hızlı sonuç için idealdir.
Quick Check: Toplam boyanan kare (mevcut + ek) mavi 15 + kırmızı 12 = 27; kalan 3 beyaz kalır, oranlar etkilenmez.
Karşılaştırma Tablosu: Mevcut vs Hedef Oranlar
| Özellik |
Mevcut Durum |
Hedef Oran |
Hedef Sayı |
Ek Kare (A veya B) |
| Mavi Kutucuklar |
9/30 = 0,3 |
0,5 |
15 |
6 (A) |
| Kırmızı Kutucuklar |
6/30 = 0,2 |
0,4 |
12 |
6 (B) |
| Toplam Boyanan |
15/30 = 0,5 |
- |
27/30 = 0,9 |
12 (A + B) |
| Beyaz Kalan |
15/30 = 0,5 |
- |
3/30 = 0,1 |
- |
Analiz: Tablo, oranların nasıl değiştiğini gösterir. Mavi ve kırmızı eklemeler bağımsızdır, çünkü beyaz karelerden yapılır. Gerçek dünya uygulaması: Fabrika üretim hatlarında renk oranlarını ayarlamak gibi (örneğin, ISO 9001 standartlarında kalite kontrolü).
Özet Tablo
| Unsur |
Detay |
| Toplam Kare |
30 (5 × 6 grid) |
| Mevcut Mavi |
9 (0,3 oran) |
| Hedef Mavi Oranı |
0,5 (15 kare) |
| A (Ek Mavi) |
6 |
| Mevcut Kırmızı |
6 (0,2 oran) |
| Hedef Kırmızı Oranı |
0,4 (12 kare) |
| B (Ek Kırmızı) |
6 |
| A + B |
12 |
| Genel Formül |
A = 0,5N - M, B = 0,4N - K |
| Kaynak |
MATEMATUS kitabı, MEB müfredatı |
Sık Sorulan Sorular
1. Ondalık gösterim nedir ve neden 0,5 tam yarım eder?
Ondalık gösterim, kesrin ondalık sayı formudur (örneğin, 15/30 = 0,5). 0,5 tam yarım eder çünkü 1/2’ye eşittir; grid’de tam sayı kare sağlar. Bu, temel kesir-on dalık bağlantısını test eder.
2. Eğer ek boyamalar çakışırsa ne olur?
Problemde eklemeler beyaz karelerden yapılır, çakışma olmaz. Eğer olsaydı, oranlar etkilenirdi; ancak şekil bunu engeller (15 beyaz mevcut).
3. Toplam kare sayısı nasıl 30 bulunur?
Şekli sayın: 5 yatay çizgi (4 aralık) değil, dikdörtgen kenarları sayarak 5 satır 6 sütun. Hata yapmamak için grid çizgilerini izleyin.
4. Benzer problemlerde N ne olur?
Genellikle 10, 20 veya 30 gibi 10’un katları; 0,4 (5’in katı) ve 0,5 (2’nin katı) için lcm(2,5)=10. TIMSS raporları bu yapıyı önerir.
5. A + B neden 12 çıkar?
Hesap: A=6, B=6. Toplam ek 12, oranları sağlar. Pratikte, bu tür sorular LGS/TYT’de oran problemlerini hazırlar.
Sonraki Adımlar
Bu problemi pekiştirmek için, benzer bir grid oluşturup kendi A + B’nizi hesaplamamı ister misiniz? Ya da ondalık kesirlerin farklı oranlardaki (örneğin 0,3 ve 0,6) uygulamasını mı inceleyelim?
@Gulay_KIYAK