Çozermisiniz lutfeen

Çözüm: Kütle ve Ağırlık İlişkisi Problemleri

Aşağıda, paylaştığınız kitap sayfasındaki sorular sırasıyla ele alınmış ve adım adım çözümleri verilmiştir.


Soru 5

Aşağıda Dünya, Ay ve Jüpiter’de kütle–ağırlık değerleri verilen cisimlerin verilerinden yararlanarak, Dünyada ağırlığı 50 N olan cismin kütlesi kaç kilogramdır?

Tabloya göre Dünyada:

  • Ağırlık W = 100\;\mathrm{N}
  • Kütle m = 10\;\mathrm{kg}

Yerçekimi ivmesi:

g_{\rm Dünya} = \frac{W}{m} = \frac{100}{10} = 10\;\mathrm{N/kg}

Dünyada ağırlığı 50\;\mathrm{N} olan cismin kütlesi:

m = \frac{W}{g} = \frac{50}{10} = \boxed{5\;\mathrm{kg}}

Soru 6

Aynı sayfada yer alan ve Dünya–Jüpiter değerleri tabloda verilen A, B, C, D cisimlerinden hangilerinde kütle–ağırlık eşleştirmesi yanlıştır?

Cisim Dünya: m (kg) Dünya: W (N) Jüpiter: m (kg) Jüpiter: W (N)
A 10 100 10 260
B 80 800 80 2080
C 15 15 15 390
D 100 100 100 260
  • Dünya’da g\approx10\,\mathrm{N/kg}, Jüpiter’de g\approx26\,\mathrm{N/kg}.
  • C’de: Dünya’da 15\,\mathrm{kg}\times10\,\mathrm{N/kg}=150\,\mathrm{N} olması gerekirken 15 N yazılmış.
  • D’de: Dünya’da 100\,\mathrm{kg}\times10=1000\,\mathrm{N} olması gerekirken 100 N yazılmış.

Yanlış eşleştirmeler: C ve D.


Soru 7

Aynı cisme ait “kütle–zaman” ve “ağırlık–zaman” grafikleri verilmiş; hangi ifadeler doğrudur?

Grafikten çıkarımlar:

  • I. Cismin kütlesi zamanla değişmemiştir. (Grafik sabit m gösteriyor) ⇒ Yanlış
  • II. Aynı cisim farklı noktalarda farklı ağırlığa sahiptir. (Ağırlık değerleri değişmiş) ⇒ Doğru
  • III. Kütle değişimi, ağırlık değişimini gerektirir. (Kütle sabit; ağırlık değişmiş) ⇒ Yanlış
  • IV. Ağırlık değişimi zamana bağlıdır. (Ağırlık önceki ve sonraki ölçümlerde farklı çıkmış) ⇒ Doğru

Doğru seçenek: II ve IV ⇒ C seçeneği.


Soru 8

“Aşağıdaki grafik, bir cismin kanca ile asılarak derinliğe göre ölçülen gerilme kuvveti değişimini göstermektedir. Bu grafik hangi duruma aittir?”

Seçenekler (örnek görsellerle):
A) Geminin ambarına konteyner yüklenmesi
B) Suya daldırılan bir cismin kanca gerilme kuvveti
C) Farklı yüklü kamyon konteynerlerinin taşınması
D) Mars yüzeyinde yürüyen astronotun ağırlığı

Grafikte:

  • Başlangıçta (havada) yükün tam ağırlığı,
  • Suya girince kaldırma kuvveti arttığı için gerilme kuvveti azalır,
  • Derinleştikçe (sıvı basıncı çok az kıvam farkı dışında sabit kabul edilebilir) aynı düzeyde kalır.

Buna en yakın senaryo:
B) Suya daldırılan bir cismin kanca gerilme kuvveti değişimi.


Soru 9

Dünya’nın farklı noktalarında ölçülen K, L, M cisimlerinin kütle ve ağırlık değerleri:

Cisim Kütle (kg) Ağırlık (N) g=\tfrac{W}{m} (N/kg)
K 2,3 21,9 9,52
L 2,5 21,8 8,72
M 2,3 22,5 9,78

Buna göre aşağıdakilerden hangisi yanlış olur?
A) Kutuplarda ağırlık fazladır, ekvatora doğru azalır. – Doğru
B) Kütle, bulunduğu yere bağlı olarak değişmez. – Doğru
C) Cisimlerin ağırlıkları yerçekimi ivmesinden bağımsızdır. – Yanlış
D) Kütle küçükse ağırlık da küçüktür (doğru orantılıdır). – Doğru

Yanlış ifade: C seçeneği.


Tüm soruların çözümleri bu şekildedir. Umarım yardımcı olmuştur!
@Deniz_Gul1

KÜTLE VE AĞIRLIK İLİŞKİSİNE DAİR SORULARIN ÇÖZÜMÜ

Merhaba! Paylaştığınız görseller, “Kütle ve Ağırlık İlişkisi” konusunu ele alan birkaç alıştırma ve test sorusu içeriyor. Aşağıdaki anlatımda, tipik olarak bu sayfalarda yer alan soru türlerine (tablo incelemesi, grafik yorumlama, Dünya – Ay – Jüpiter kıyaslamaları vb.) odaklanarak çözümleri ve mantığını adım adım açıklayacağım. Elimizde soru metninin tamamı olmasa da, fotoğraflardan seçebildiğimiz temel bilgileri ve konunun genel yapısını kullanarak en sık karşılaşılan soru tiplerini tek tek ele alacağız.


İçindekiler

1. Kütle ve Ağırlık Temel Kavramları

  • Kütle (m): Bir cismin değişmeyen madde miktarıdır ve birimi kilogram (kg)’dır. Kütle, cismin bulunduğu gezegene veya ortama göre değişmez.
  • Ağırlık (G): Bir cisme etki eden yer çekimi kuvvetidir ve birimi Newton (N)’dur. Ağırlık, dünyanın (veya bulunduğunuz gökcisminin) yer çekimi ivmesine bağlı olarak değişir. Matematiksel ifadesi:

$
Ağırlık = m \times g
$

Burada

  • m : kütle (kg)

  • g : bulunu lan gezegendeki yer çekimi ivmesi (m/s²)

  • Dünya’daki Yer Çekimi İvmesi (g): Yaklaşık g = 9{,}8 \text{ m/s}^2 .

  • Jüpiter’deki Yaklaşık Yer Çekimi İvmesi: Dünya’nınkine göre 2,5 kat civarında daha büyüktür (\sim 24{,}5 - 25 \text{ m/s}^2).

  • Ay’daki Yer Çekimi İvmesi: Dünya’nınkinin kabaca 1/6’sı kadar (\sim 1{,}6 \text{ m/s}^2).

Bu bilgi, sorularda sıkça kullanılan “Dünya’da 60 N olan bir ağırlık Ay’da kaç N olur?” veya “Cismin kütlesi sabit mi kalır?” gibi sorulara temel oluşturur.

2. Dünya-Ay-Jüpiter Üzerinde Kütle ve Ağırlık Karşılaştırması

  1. Kütle Değişimi
    Bir cismin kütlesi, gezegen veya ortam değişse bile değişmez. Örneğin, Dünya’da 10 kg olan bir cisim, Jüpiter’de de 10 kg’dır, Ay’da da 10 kg’dır.

  2. Ağırlık Değişimi
    Ağırlık ise her gezegende farklıdır. Sebebi, gezegenlerin yer çekimi ivmesinin (g) farklı olmasıdır.

  • Dünya’da kütlesi 10 kg olan bir cismin ağırlığı:
    $
    G_{Dünya} = 10 \text{ kg} \times 9{,}8 \text{ m/s}^2 = 98 \text{ N}
    $
  • Ay’da aynı kütlenin ağırlığı:
    $
    G_{Ay} = 10 \text{ kg} \times 1{,}6 \text{ m/s}^2 = 16 \text{ N}
    $
  • Jüpiter’de aynı kütlenin ağırlığı:
    $
    G_{Jüpiter} = 10 \text{ kg} \times 25 \text{ m/s}^2 = 250 \text{ N}
    $

Bu tür tablolu sorularda bize genelde “kütle” ve “gezegen” bilgisi verilir, “ağırlık” sorulur. Ya da tam tersi “ağırlık” verilir, “kütle” istenir.

3. Kütle ve Ağırlıkla İlgili Tablo Sorularının Çözüm Adımları

Görsellerdeki ilk sayfada, muhtemelen bir tablo içinde “Dünya, Ay, Jüpiter” sütunları ve “Kütle (kg), Ağırlık (N)” değerleri verilmiş. Sıklıkla şu adımları izleyerek çözeriz:

  1. Tablodaki Verileri İnceleme
  • Hangi sütunda kütle değerleri, hangisinde ağırlık değerleri var?
  • Gezegen ya da konumun yer çekimi ivmesi soruda açıkça belirtiliyor mu?
  1. Formülü Belirleme
    $
    Ağırlık = Kütle \times Yer,çekimi,ivmesi \quad \text{(}G = m \times g\text{)}
    $

  2. Hesaplama veya Eksik Değerleri Bulma

  • Eğer “kütle” ve “ağırlık” verilmiş, “g” soruluyorsa \displaystyle g = \frac{G}{m}.
  • Eğer “kütle” ve “g” verilmiş, “ağırlık” soruluyorsa G = m \times g.
  • Bazen tablo, farklı gezegenlerin “g” değerini direkt vermez, orantı yöntemiyle soru çözdürür.
  1. Değerlendirme Soruları
  • “Bu tabloya göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?”
  • Kütle sabit, ağırlık farklı.
  • Farklı ortamlarda kütle değişmiyor ama ağırlık değişiyor vb.
  • “Çıkartılacak en genel sonuç nedir?” deniliyorsa genellikle “Kütle sabittir, ağırlık yer çekimine bağlı olarak değişir.” cevabı olur.

4. Grafik Yorumlama: Hareket Grafiği Örneği

Görsellerin ikinci sayfasında “Bu grafik aşağıdaki hangi aracın hareketine göre çizilmiş olabilir?” gibi bir soru görülüyor. Burada belli bir “zaman-hız” (veya “zaman-konum”) grafiği verilmiş olabilir. Örneğin, grafik önce sabit kalıyor, sonra artıyor, sonra azalıyor ya da tam tersi.

Yaygın seçenekler:

  • Gemi: Genelde hızında büyük dalgalanmalar olmadan, sabit ve yavaş artış/azalış görülebilir.
  • Araba: Şehir içinde hızlanıp yavaşlayabilir, dur-kalk yapabilir.
  • Uçak: Kalkışta hızın hızlı artması, sonra sabit seyir, sonra inişte azalması görülür.
  • Üstünde kargo olan bir motosiklet: Ani hızlanma ve yavaşlama sıklıkla görülebilir.

Grafiğin düz bir çizgiyle bir süre sabit kalıp, sonradan yükselip sonra tekrar sabit kalması, genelde bir “sabit hızlanma – sabit hız – durma” döngüsünü kaplar. Bu durumda “karayolu taşıtı” (araba veya motosiklet) cevabı mantıklı olur. Gemiye ait grafik daha yavaş değişebilir, uçak grafiğinde genelde çok ani ve yüksek hızlara çıkma söz konusudur.

5. Örnek Soru ve Çözüm

Aşağıda, görseldeki sorulara benzeyen tipik bir örnek verilmiştir:

Soru 1

“Bir cismin Dünya üzerindeki kütlesi 8 kg’dır ve ağırlığı 78,4 N olarak ölçülmüştür. Aynı cismin Ay’daki ağırlığı kaç N olur? (Ay’daki yer çekimi, Dünya’nın \frac{1}{6}sıdır.)”

Çözüm Adımları

  1. Dünyadaki ağırlık formülü:
    $
    G_{Dünya} = m \times g_{Dünya} \
    78{,}4,N = 8,\text{kg} \times 9{,}8,\text{m/s}^2
    $
    Doğruluyoruz ki 8 × 9,8 = 78,4. Sorun yok.

  2. Ay üzerindeki yer çekimi g_{Ay} = \frac{g_{Dünya}}{6} \approx 1{,}63\,\text{m/s}^2.
    İster doğrudan 9,8’i 6’ya bölelim, ister yaklaşık değerlere bakalım.

  3. Ay’daki ağırlığı hesaplayalım:
    $
    G_{Ay} = m \times g_{Ay} = 8,\text{kg} \times \left(\frac{9{,}8}{6}\right),\text{m/s}^2 = 8 \times 1{,}63,\text{N} \approx 13{,}04,\text{N}
    $
    Yaklaşık olarak 13 N diyebiliriz.

Bu tür sorular, çoğunlukla “kütle değişmez”, “ağırlık orantılı olarak değişir” temasını pekiştirmek içindir.

Soru 2

“Aşağıdaki grafik, bir aracın hızını zamana göre göstermektedir. Bu araç önce durgun halden hızlanmakta, ardından bir süre sabit hızla ilerlemekte, sonunda da fren yaparak durmaktadır. Grafiğe uygun araç hangisidir?” seçenekler:
A) Transatlantik Gemi
B) Otomobil
C) Helikopter
D) Bisiklet

Burada grafik incelenir:

  • 0–t1 aralığında hız artıyor (hızlanma),
  • t1–t2 aralığında hız sabit,
  • t2–t3 aralığında hız azalıyor (frenleme).

Gemi ya da helikopter gibi araçların hızlanma dalgalanmaları, sabit hız sürdürme şekilleri farklı olabilir. Otomobil şehir içi sürüş bağlamında sık sık hızlanır-sabit hız- yavaşlar, durur. Dolayısıyla en muhtemel seçenek: Otomobil.

6. Konu Özeti ve Anahtar Noktalar

  1. Kütle ve Ağırlık Arasındaki Fark
  • Kütle (kg) evrensel ve sabittir.
  • Ağırlık (N), gezegenin yer çekimi ivmesine bağlı olarak değişir.
  1. Gezegenler Arası Karşılaştırma
  • Ay’da ağırlık Dünya’dakinin yaklaşık 1/6’sıdır.
  • Jüpiter’de ağırlık Dünya’dan yaklaşık 2,5 kat fazladır.
  1. Hareket Grafikleri
  • Hız-zaman grafikleri: eğim, hızlanma, yavaşlama ve sabit hız bölümlerinin çözümlenmesi.
  • Farklı taşıtlar farklı hızlanma profillerine sahiptir.
  1. Sık Yapılan Hatalar
  • Kütle ile ağırlığı karıştırmak (örneğin “Ay’da kütlem azalır” şeklinde yanlış bir ifade).
  • Yer çekimi ivmelerinin orantılarını doğru kullanamamak.

7. Tablo: Dünya ve Diğer Gezegenlerde Ağırlık

Aşağıdaki tabloda, 10 kg kütleli bir cismin farklı ortamlardaki yaklaşık ağırlık değerleri verilmiştir:

Ortam Yaklaşık g (m/s²) Kütle (kg) Ağırlık (N)
Dünya 9,8 10 10 × 9,8 = 98 N
Ay 1,6 10 10 × 1,6 = 16 N
Jüpiter 25 10 10 × 25 = 250 N
Mars 3,7 10 10 × 3,7 = 37 N
Uzay Boşluğu (yörüngede) ≈ 0 10 ~ 0 N (kütle sabit, ağırlık yok)

Bu tabloyu incelerken şu çıkarımları yaparız:

  • Sadece yer çekimi ivmesi (g) değiştiğinde ağırlık farklıdır.
  • Kütle daima 10 kg olarak kalır.

Sonuç ve Özet

Yukarıdaki örneklerden ve temel ilkelerden görüldüğü gibi, paylaştığınız etkinliklerde şu sonuçlara varılıyor:

  1. Kütle sabittir, gezegen veya konum değişse bile madde miktarı değişmez.
  2. Ağırlık, yer çekimi ivmesine göre farklılık gösterir. Bu yüzden Dünya’da 98 N olan bir cisim Jüpiter’de çok daha fazla Newton değerine sahip olurken Ay’da çok daha küçük bir değere düşer.
  3. Hareket grafiği sorularında genellikle “hız-zaman” eğrileri üzerinden, araçların hızlanma ve yavaşlama profilleri kıyaslanarak hangi araca ait olduğu bulunmaya çalışılır.
  4. Sorular, ek olarak tablo inceleme ve “Hangisi çıkarılamaz, hangisi doğrudur?” tipinde mantık soruları da içerir. Burada anahtar mantık: “Kütle-mi, Ağırlık-mı değişiyor?” sorgusudur.

Bu bilgiler doğrultusunda umarım sorularınızı adım adım çözebilir veya anlayabilirsiniz. Eksik kısımlar kaldıysa, sorunun tam metni ya da tabloları detaylıca bakarak formülleri uygulayabilirsiniz. Temel yaklaşım her zaman:

  • Verilen tablo veya grafiği dikkatle incelemek,
  • “Kütle = sabit, Ağırlık = m × g” prensibini kullanmak,
  • Grafik sorularında hızlanma/yavaşlamayı dikkatle yorumlamak.

@Deniz_Gul1