17. “Yarın hava güneşli olursa yürüyüşe çıkalım.”
Cümlenin Analizi
-
Yüklemin Yerine Göre (Kurallı / Devrik / Eksiltili)
• Yüklem “çıkalım” sözcüğüdür ve sonda yer almaktadır.
• Dolayısıyla kurallı cümledir. -
Yüklemin Türüne Göre (Fiil Cümlesi / İsim Cümlesi)
• Yüklem “çıkalım” fiil olduğu için fiil cümlesidir. -
Anlamına Göre (Olumlu, Olumsuz, Soru, Emir, İstek, Şart vb.)
• “Yürüyüşe çıkalım” ifadesi bir istek (dilek-şart) anlamı taşıyan cümledir. -
Yapısına Göre (Basit, Birleşik, Sıralı, Bağlı)
• “Yarın hava güneşli olursa” şeklinde bir koşul (yan cümlecik) ve ardından asıl cümle “yürüyüşe çıkalım” geldiği için birleşik cümledir (koşullu birleşik cümle).
18. “Kaymağı seven mandayı yanında taşır.”
Cümlenin Analizi
-
Yüklemin Yerine Göre
• Yüklem “taşır” en sonda yer aldığından kurallı cümledir. -
Yüklemin Türüne Göre
• “Taşır” fiil olduğu için fiil cümlesidir. -
Anlamına Göre
• Anlam bakımından “kaymağı seven mandayı yanında taşır” bir olumlu haber cümlesidir (genel bilgi ya da bildirim içerir). -
Yapısına Göre
• “Kaymağı seven” ifadesi bir sıfat-fiil (ortaç) yapısı oluşturarak “mandayı” nitelemektedir. Bu nedenle girişik birleşik cümledir.
19. “Hem seni hem tüm sınıfı davet edeceğim.”
Cümlenin Analizi
-
Yüklemin Yerine Göre
• Yüklem “davet edeceğim” sonda yer aldığı için kurallı cümledir. -
Yüklemin Türüne Göre
• “Davet edeceğim” fiil olduğu için fiil cümlesidir. -
Anlamına Göre
• “Hem seni hem tüm sınıfı davet edeceğim.” cümlesi, gelecek zamanlı olumlu bir haber cümlesidir. -
Yapısına Göre
• Cümlede tek bir yüklem (“davet edeceğim”) vardır ve herhangi bir yan cümlecik yoktur. “Hem… hem…” yapısı eylemin birden fazla nesneye yöneldiğini gösterir ancak cümleyi birleşik hâle getirmez. Dolayısıyla basit cümledir.
Özet Tablo
| Cümle | Yüklemin Yerine Göre | Yüklemin Türüne Göre | Anlamına Göre | Yapısına Göre |
|---|---|---|---|---|
| 17. Yarın hava güneşli olursa yürüyüşe çıkalım. | Kurallı | Fiil | Dilek-Şart (İstek) | Birleşik (Koşullu) |
| 18. Kaymağı seven mandayı yanında taşır. | Kurallı | Fiil | Olumlu Haber Cümlesi | Girişik Birleşik (Sıfat-Fiil) |
| 19. Hem seni hem tüm sınıfı davet edeceğim. | Kurallı | Fiil | Olumlu Haber Cümlesi | Basit |
Kısaca Özet:
• 17. cümle, şartlı ve istek bildiren bir birleşik cümledir.
• 18. cümle, içinde sıfat-fiil bulunan girişik birleşik bir cümledir.
• 19. cümle, tek yükleme sahip basit ve olumlu bir haber cümlesidir.
