19. “Hem seni hem tüm sınıfı davet edeceğim.”
Cümlenin İncelenmesi
-
Yüklemin Yerine Göre (Kurallı/Devrik/Eksiltili)
- Yüklem (davet edeceğim) cümlenin sonunda yer aldığı için kurallı cümledir.
-
Yüklemin Türüne Göre (Fiil Cümlesi / İsim Cümlesi)
- “Davet edeceğim” fiil olduğu için fiil cümlesidir.
-
Anlamına Göre (Haber Cümlesi / Soru Cümlesi / Emir Cümlesi / Ünlem Cümlesi vb.)
- Bir bildirim (haber) söz konusu: “Davet edeceğim.” Dolayısıyla haber (bildirme) cümlesidir.
-
Yapısına Göre (Basit / Birleşik / Sıralı / Bağlı Cümle)
- Tek bir yüklem (davet edeceğim) var ve içinde başka bir yargı/yan cümlecik bulunmuyor. Bu nedenle basit cümledir.
20. “Ne telefon etti ne buraya geldi.”
Cümlenin İncelenmesi
-
Yüklemin Yerine Göre
- Her iki eylem (“telefon etti”, “geldi”) ilgili bölümlerde sonda kullanılmıştır, bu yüzden kurallı cümle olarak değerlendirilir.
-
Yüklemin Türüne Göre
- Hem “etmek” hem “gelmek” fiil olduğu için tüm cümle fiil cümlesidir.
-
Anlamına Göre
- İki eylemin de gerçekleşmediğini belirttiği için olumsuz bir haber (bildirme) cümlesidir.
-
Yapısına Göre
- “Ne … ne …” bağlacı iki ayrı yüklemi (etti, geldi) birbirine bağlar. İki eşdeğer cümle “bağlaç” ile birleştiğinden bağlı cümledir.
21. “Bu şekilde olmayacağımı biliyor musun?”
Cümlenin İncelenmesi
-
Yüklemin Yerine Göre
- Ana fiil “biliyor musun?” sonda yer aldığı için kurallı cümledir.
-
Yüklemin Türüne Göre
- “Bilmek” fiildir, bu nedenle fiil cümlesidir.
-
Anlamına Göre
- Soru ifadesi (“biliyor musun?”) bulunduğu için soru cümlesidir.
-
Yapısına Göre
- İçinde “Bu şekilde olmayacağımı” şeklinde bir yan cümlecik (isim-fiil + -acağımı) barındırdığı için birleşik cümledir (iç içe veya girişik birleşik).
Özet Tablo
| Cümle | Yüklemin Yerine Göre | Yüklemin Türüne Göre | Anlamına Göre | Yapısına Göre |
|---|---|---|---|---|
| 19. Hem seni hem tüm sınıfı davet edeceğim. | Kurallı Cümle | Fiil Cümlesi | Haber (Bildirme) Cümlesi | Basit Cümle |
| 20. Ne telefon etti ne buraya geldi. | Kurallı Cümle | Fiil Cümlesi | Olumsuz Haber Cümlesi | Bağlı Cümle |
| 21. Bu şekilde olmayacağımı biliyor musun? | Kurallı Cümle | Fiil Cümlesi | Soru Cümlesi | Birleşik Cümle |
Kısa Özet:
• 19. cümlede tek yüklem ve bildirme amacı olduğu için “basit” ve “haber” cümlesi görülür.
• 20. cümle “ne … ne …” bağlacıyla iki farklı fiili olumsuz ifade ettiğinden “bağlı” ve “olumsuz haber” cümlesi olarak sınıflandırılır.
• 21. cümlede bir ana cümle (“biliyor musun?”) ve bir yan cümlecik (“bu şekilde olmayacağımı”) vardır; soru cümlesi olması ve yapısındaki yan cümlecik nedeniyle “birleşik” ve “fiil” cümlesidir.
