36HAFTA
çocUKLAR
Cocuk haklar, her çocuğun do
ğuştan sahip olduğu haklardır. Bu
haklar Birlesmiş Milletler Cocuk Hak-
ları Sözleşmesi ile güvence altina alın-
mistır. Orneğin, her cocuğun sağlıku
bir şekilde büyüme ve gelişme hakkı
vardır. Her cocuk, ücretsiz ve kaliteli
eğitim alma hakkına sahiptir. Çocuk-
lar sağik hizmetlerinden yararlanma
hakkına sahiptir. Aileleri tarafindan
sevgiyle büyütülmeli ve korunmalidır
lar. Oyun oynama, dinlenme ve eğ-
lenme hakları vardır.
Türkçe
Bu haklar çocuklann mutlu, sağik-
I ve güvenli bir şekilde büyümelerini
Sağlomak için cok önemlidir.
1 ve 2. sorulart metne göre yanıtlayalım.
1 Metnin konusu nedir?
A) İnsan hakları B) Çocuk hakları
C) Yaşlı hakları
2 Aşağıdakilerden hangisi cocuk
haklarından biri değildir?
A) Ücretsiz ve kaliteli eğitim alma
hakkı.
B) Oyun oynama, dinlenme ve eğ
lenme hakkı.
C) Bir işte çalısma hakkı.
HAFTALIK KAZANIM DENEMELERI
A Aşağıdaki cümlelerin hangisi bir
altı çizili sözcüğün yerine "konut
sözcüğü yazılursa cümlenin anlamı
değişmez?
A) Amcamlar yeni bir ev aldılar.
B) Bugün misafir mi gelecek?
CI Karsıdaki sitede oturuyorlar.
masalda geçiyor olabilir?
A] Uyanir uyanmaz yatağından fir-
layıp pencereden dısarı bakti.
B) Kücük perinin kanatlarından
biri kırildıiğt icin ucamiyordu.
C) Oyle hizlı kosuyordu ki nere-
deyse uçacakt,.
5 Aşağıdaki cümlelerden hangisinin
sonuna soru işareti getirilmelidir?
A) Bana nasıl geldiğimi sormadi
B) Kiminle geleceğini söylemedi
C) Kolemin kaç lira olduğunu sor-
dun mu
1. Soru: Metnin Konusu
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Metnin İncelenmesi
Metin genelinde çocukların doğuştan sahip olduğu haklar, Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi, eğitim, sağlık, oyun oynama ve sevgiyle büyüme haklarından bahsedilmektedir.
Adım 2 — Seçeneklerin Değerlendirilmesi
- A Seçeneği (İnsan hakları): Metin tüm insanları değil, doğrudan çocukları ve onlara tanınan özel hakları anlatmaktadır. Bu nedenle genel kalır.
- B Seçeneği (Çocuk hakları): Metnin başlığı, içeriği ve ana iletisi tamamen çocuk hakları üzerinedir.
- C Seçeneği (Yaşlı hakları): Metinde yaşlıların haklarına dair bir bilgi yer almamaktadır.
Adım 3 — Seçenek Karşılaştırması
A. İnsan hakları — Çok genel bir ifadedir.
B. Çocuk hakları — Metnin ana konusunu tam olarak karşılar.
C. Yaşlı hakları — Metinde yer almaz.
Adım 4 — Son Doğrulama
Metin baştan sona çocuk haklarını tanımladığı ve örneklediği için doğru yanıt B seçeneğidir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B) Çocuk hakları
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
2. Soru: Çocuk Haklarından Biri Olmayan Seçenek
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Metne Göre İnceleme
Metinde çocukların eğitim, sağlık, sevgiyle büyüme, oyun oynama, dinlenme ve eğlenme hakları olduğu açıkça belirtilmiştir.
Adım 2 — Seçeneklerin Değerlendirilmesi
- A Seçeneği (Ücretsiz ve kaliteli eğitim alma hakkı): Metinde geçen temel çocuk haklarından biridir.
- B Seçeneği (Oyun oynama, dinlenme ve eğlenme hakkı): Metinde geçen temel çocuk haklarından biridir.
- C Seçeneği (Bir işte çalışma hakkı): Çocukların çalıştırılması yasaktır ve bu bir çocuk hakkı değil, çocuk hakları ihlalidir.
Adım 3 — Seçenek Karşılaştırması
A. Ücretsiz ve kaliteli eğitim alma hakkı — Çocuk haklarındandır.
B. Oyun oynama, dinlenme ve eğlenme hakkı — Çocuk haklarındandır.
C. Bir işte çalışma hakkı — Çocuk haklarından biri değildir.
Adım 4 — Son Doğrulama
Çocukların korunması ve gelişimlerini tamamlaması için çalıştırılmaları yasalarla engellenmiştir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C) Bir işte çalışma hakkı.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
3. Soru: Eş Anlamlı Sözcük (Konut)
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Sözcüğün Anlamı
“Konut” sözcüğünün eş anlamlısı (anlamdaşı) “ev” kelimesidir. Cümlede “ev” yerine “konut” yazıldığında cümlenin anlamı bozulmaz.
Adım 2 — Seçeneklerin Değerlendirilmesi
- A Seçeneği (Amcamlar yeni bir ev aldılar): Altı çizili olan “ev” sözcüğü yerine “konut” konulduğunda anlam tamamen aynı kalır (“Amcamlar yeni bir konut aldılar”).
- B Seçeneği (Bugün misafir mi gelecek?): “Misafir” sözcüğünün eş anlamlısı "konuk"tur, “konut” değildir.
- C Seçeneği (Karşıdaki sitede oturuyorlar): “Site” sözcüğü doğrudan “konut” ile aynı anlamı karşılamaz.
Adım 3 — Seçenek Karşılaştırması
A. Amcamlar yeni bir ev aldılar. — “Ev” ile “konut” eş anlamlıdır.
B. Bugün misafir mi gelecek? — “Misafir” ile “konuk” eş anlamlıdır.
C. Karşıdaki sitede oturuyorlar. — “Site” birden çok yapıyı içeren yerleşim alanıdır.
Adım 4 — Son Doğrulama
“Ev” ve “konut” sözcükleri birebir aynı anlamı taşıdığı için cümle anlamı değişmez.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: A) Amcamlar yeni bir ev aldılar.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
4. Soru: Masal Unsuru İçeren Cümle
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Masal Türünün Özellikleri
Masallar olağanüstü olayları, hayali varlıkları (peri, dev, cüce, ejderha vb.) ve gerçekte yaşanması mümkün olmayan durumları anlatır.
Adım 2 — Seçeneklerin Değerlendirilmesi
- A Seçeneği: Günlük hayatta herkesin yaşayabileceği gerçek bir olaydır.
- B Seçeneği: “Küçük peri” ve “kanatlarının olması” gerçek hayatta var olmayan, tamamen masallara ve hayal dünyasına özgü unsurlardır.
- C Seçeneği: Hızlı koşmayı belirtmek için yapılan bir abartmadır, doğrudan olağanüstü bir varlık içermez.
Adım 3 — Seçenek Karşılaştırması
A. Uyanır uyanmaz yatağından fırlayıp pencereden dışarı baktı. — Gerçekçi bir durum.
B. Küçük perinin kanatlarından biri kırıldığı için uçamıyordu. — Masal unsuru (peri) içerir.
C. Öyle hızlı koşuyordu ki neredeyse uçacaktı. — Abartma bildiren gerçekçi bir durum.
Adım 4 — Son Doğrulama
“Peri” kahramanı masal türünün belirgin bir özelliğidir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B) Küçük perinin kanatlarından biri kırıldığı için uçamıyordu.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
5. Soru: Soru İşareti (?) Kullanımı
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Soru İşaretinin Kuralı
Soru eki (mı, mi, mu, mü) veya soru sözcüğü içeren ve yanıt gerektiren cümlelerin sonuna soru işareti (?), haber veya durum bildiren tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta (.) konur.
Adım 2 — Seçeneklerin Değerlendirilmesi
- A Seçeneği (Bana nasıl geldiğimi sormadı): Cümle soru sormamakta, bir durumu bildirmektedir. Sonuna nokta (.) gelir.
- B Seçeneği (Kiminle geleceğini söylemedi): Cümle bilgi vermektedir, yanıt beklemez. Sonuna nokta (.) gelir.
- C Seçeneği (Kalemin kaç lira olduğunu sordun mu): Cümle soru eki (
mu) ile bitmiştir ve karşısındakinden bir cevap beklemektedir. Sonuna soru işareti (?) getirilmelidir.
Adım 3 — Seçenek Karşılaştırması
A. Bana nasıl geldiğimi sormadı \rightarrow Nokta (.) konmalıdır.
B. Kiminle geleceğini söylemedi \rightarrow Nokta (.) konmalıdır.
C. Kalemin kaç lira olduğunu sordun mu \rightarrow Soru işareti (?) konmalıdır.
Adım 4 — Son Doğrulama
C seçeneğindeki ifade doğrudan bir soru yönelttiği için soru işareti gerektirir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C) Kalemin kaç lira olduğunu sordun mu
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Noktalama işaretleri veya eş anlamlı sözcükler konusuyla ilgili pratik yapabileceğimiz benzer sorular hazırlamamı ister misin?
