- Cismin pencerede ilk göründüğü an hızı kaç m/s’dir?
A) 0,1 B) 0,5 C) 1 D) 1,1 E) 1,5 - Cisim Esra’nın görüş alanından çıktığı an hızı kaç m/s büyüklüğündedir?
A) 1,5 B) 2,5 C) 5 D) 5,5 E) 7 - Esra’nın oturduğu ev (pencerenin alt hizası) yerden kaç metre yüksekliktedir?
A) 20 B) 18 C) 13,5 D) 11 E) 10,5
Serbest Düşme ve Bağıl Pencere Hareketi Problemi
Soruda serbest bırakılan cismin 1{,}5\text{ m} yüksekliğindeki pencerenin önünden 0{,}5\text{ s} sürede geçtiği ve pencerenin alt hizasından geçtikten 1\text{ s} sonra yere ulaştığı (g = 10\text{ m/s}^2) modellenmektedir.
KULLANILAN FORMÜLLER:
- Düşeyde sabit ivmeli hareket konum denklemi: h = v_{ilk} \cdot t + \frac{1}{2}g t^2
- Hız denklemi: v_{son} = v_{ilk} + g \cdot t
1. Soru: Cismin Pencerede İlk Göründüğü Anki Hızı
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Cismin pencerenin üst ucundaki hızı v_1, pencerenin yüksekliği h_p = 1{,}5\text{ m} ve geçiş süresi t = 0{,}5\text{ s}'dir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
1. SORUNUN CEVABI: B) 0,5
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
2. Soru: Cismin Görüş Alanından Çıktığı Anki Hızı
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Pencerenin alt ucundaki hız (v_2), üst ucundaki hıza yerçekimi ivmesinin 0{,}5\text{ s} boyunca kazandırdığı hızın eklenmesiyle bulunur:
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
2. SORUNUN CEVABI: D) 5,5
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
3. Soru: Pencerenin Alt Hizasının Yerden Yüksekliği
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Cisim pencerenin alt hizasından v_2 = 5{,}5\text{ m/s} ilk hızla geçip t_2 = 1\text{ s} sonra yere çarpmaktadır. Bu aralıktaki düşey mesafe (h_{\text{yer}}):
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
3. SORUNUN CEVABI: E) 10,5
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Ortalama Hız Yöntemi: Düzgün hızlanan harekette aralıktaki yer değiştirme h = v_{\text{ort}} \cdot t = \left(\frac{v_1 + v_2}{2}\right) \cdot t bağıntısıyla da pratikçe hesaplanabilir. Örneğin 1. ve 2. soru için: 1{,}5 = \left(\frac{v_1 + (v_1 + 5)}{2}\right) \cdot 0{,}5 \implies v_1 = 0{,}5\text{ m/s} bulunur.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: Cismin pencerenin üst hizasında serbest bırakıldığını varsayıp ilk hızı 0 almak.
Doğru Yaklaşım: Cisim daha yukarıdan bırakıldığı için pencere hizasına ulaştığında zaten belirli bir v_1 hızına sahiptir.
Bu tarz düşey atış sorularında ortalama hız yöntemini kullanarak pratik soru çözme tekniğini incelemek ister misin?
