CAP
cismin ivmesi artar.
Cisme etki eden net kuvvet arttikça
c) Kütle arttikça a açısI artar.
b) lvme arttıkça a açISI azalr
Net kuvvet arttikça a açısı artar.
Yanlıs
Ifadeler
Doğru
Acıklamalar
doğrusunu nedenleriyle yazinız.
Yyazınz. Yanltş olduğunu düşündüğünüz ifadelerin
Bura göre grafikle ilgili itadeler doğru ise “D” yanlış ise
Ivme
gibidir.
Yatay düzlemdeki bir clsme ait net kuvwet-ivme grafiği şekildeki
4 Net kuvvet
3GRENME ALANI
Y
Net Kuvvet - İvme Grafiği Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
Newton’ın İkinci Hareket Yasası (Temel Prensip):
F_{\text{net}} = m \cdot a \implies m = \frac{F_{\text{net}}}{a}
Grafiğin eğimi:
\text{Eğim} = \tan\alpha = \frac{\Delta F_{\text{net}}}{\Delta a} = m \quad (\text{Cismin kütlesi})
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Grafiğin Eğiminin Anlamını Belirleme
Düşey eksen net kuvveti (F_{\text{net}}), yatay eksen ivmeyi (a) göstermektedir. Bu doğrunun eğimi yatay eksenle yapılan \alpha açısının tanjantıdır:
\tan\alpha = \frac{F_{\text{net}}}{a} = m
Buradan anlaşıldığı üzere, grafiğin eğimi doğrudan cismin kütlesini (m) verir. Cisim aynı kaldığı sürece kütle sabit kalır; dolayısıyla doğrunun eğimi ve \alpha açısı da sabittir.
Adım 2 — (a) İfadesinin Değerlendirilmesi
- İfade: “Net kuvvet arttıkça \alpha açısı artar.”
- Değerlendirme: YANLIŞ (Y)
- Açıklama: Net kuvvet arttığında, kütle sabit olduğu için ivme de aynı oranda artar. Oran (\frac{F}{a}) değişmediği için doğrunun eğimi yani \alpha açısı değişmez.
Adım 3 — (b) İfadesinin Değerlendirilmesi
- İfade: “İvme arttıkça \alpha açısı azalır.”
- Değerlendirme: YANLIŞ (Y)
- Açıklama: İvmenin artması cisme etki eden net kuvvetin artmasıyla gerçekleşir. Cisim değişmediği için kütle sabittir, bu nedenle \alpha açısı değişmez.
Adım 4 — (c) İfadesinin Değerlendirilmesi
- İfade: “Kütle arttıkça \alpha açısı artar.”
- Değerlendirme: DOĞRU (D)
- Açıklama: \tan\alpha = m olduğundan, kütlesi daha büyük bir cisim için grafik daha dik olur; yani \alpha açısı artar.
Adım 5 — (d) İfadesinin Değerlendirilmesi
- İfade: “Cisme etki eden net kuvvet arttıkça cismin ivmesi artar.”
- Değerlendirme: DOĞRU (D)
- Açıklama: F_{\text{net}} = m \cdot a bağıntısı gereği, sabit kütleli bir cisimde net kuvvet ile ivme doğru orantılıdır. Net kuvvet arttıkça ivme de artar.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP:
| İfadeler | Doğru / Yanlış | Açıklamalar |
|---|---|---|
| a) Net kuvvet arttıkça \alpha açısı artar. | Y | Kütle sabit olduğundan eğim ve \alpha açısı değişmez (sabittir). |
| b) İvme arttıkça \alpha açısı azalır. | Y | İvme artarken net kuvvet de aynı oranda artar; eğim ve \alpha açısı değişmez. |
| c) Kütle arttıkça \alpha açısı artar. | D | Eğim kütleye eşittir (\tan\alpha = m); kütle artarsa \alpha artar. |
| d) Cisme etki eden net kuvvet arttıkça cismin ivmesi artar. | D | F_{\text{net}} ile a doğru orantılıdır; kuvvet arttıkça ivme de artar. |
| ━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ |
TEMEL KAVRAMLAR:
- Net Kuvvet - İvme Grafiğinin Eğimi: Düşey eksen F, yatay eksen a olduğunda eğim doğrudan cismin kütlesini (m) verir. Eksenlerin yeri değişirse (düşeyde a, yatayda F) eğim \frac{1}{m} olur.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: F veya a değiştikçe doğru üzerindeki bir noktanın hareket etmesini, doğrunun kendisinin dönmesi (açının değişmesi) ile karıştırmak.- Doğru Yaklaşım: Kuvvet veya ivme arttığında sadece doğru üzerinde yukarı-sağa doğru ilerlenir; doğrunun eğimi ve \alpha açısı yalnızca kütle (m) değişirse değişir.
Grafikte eksenlerin yeri değiştirilip düşey eksene ivme, yatay eksene net kuvvet yazılsaydı \alpha açısının neyi ifade edeceğini birlikte incelemek ister misin?