Soru: Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili kelime gerçek anlamıyla kullanılmamıştır?
A) Yaz yağmurları bu yıl yorganımıza uğramadı.
B) Sıcaksız tavırları yüzünden onsuz ilişki gerildi.
C) Her çocuk sokaklarda özgürce oynamak ister.
D) Sevecen tavırları herkes tarafından beğeniliyor.
Table of Contents
1. Gerçek Anlam Nedir?
- Gerçek anlam, bir kelimenin sözlükteki ilk anlamı ve bu anlamdan doğrudan türeyen yan anlamlar bütünüdür.
- Mecaz veya kişilerarası konuşmalardan kaynaklanan anlam kaymaları gerçek anlam sayılmaz.
2. Şıkların Analizi
- A şıkkı: “Yaz yağmurları bu yıl yorganımıza uğramadı.”
- uğramak kelimesinin sözlükteki birinci anlamı: “bir yere kısa süreli ziyaret etmek, uğunmak.”
- Burada “yağmurun yorganımıza uğraması” benzetme yoluyla mecaz anlamdadır.
- B şıkkı: “…onsuz ilişki gerildi.”
- gerilmek kelimesinin temel anlamı: “bir nesnenin iki ucu arasında çekilerek gergin duruma gelmesi.”
- Mecazi olarak “ilişkinin gerginleşmesi” burada kısa anlam bağlantısı (türemiş gerçek anlam) içindedir.
- C şıkkı: “Her çocuk sokaklarda özgürce oynamak ister.”
- oynamak kelimesi “vakit geçirmek, eğlenmek” anlamıyla tam olarak gerçek anlamındadır.
- D şıkkı: “Sevecen tavırları herkes tarafından beğeniliyor.”
- beğenmek temel anlamıyla “hoşa giden bir şeyi beğeniyle karşılamak” ve burada doğrudan gerçek anlamdır.
3. Doğru Cevap ve Gerekçe
Doğru cevap: A şıkkı
- A şıkkındaki “uğramak” kelimesi, yağmuru bir ziyaretçi hâline getirerek mecaz anlamda kullanılmıştır.
- B, C ve D şıklarındaki kelimeler ise sözlükteki ilk veya ondan türeyen anlamlarıyla (“gerçek anlam” kapsamında) kullanılmıştır.
4. Özet Tablo
| Şık | Altı Çizili Kelime | Sözlükteki Birinci Anlamı | Kullanım Türü | Gerçek Anlam mı? |
|---|---|---|---|---|
| A | uğramak | bir yere kısa süreli ziyaret etmek | Mecaz (yağmur→ziyaretçi) | Hayır |
| B | gerilmek | iki ucu arasında çekilip gergin duruma gelmek | Türemiş gerçek anlam | Evet |
| C | oynamak | eğlenmek, vakit geçirmek | Gerçek anlam | Evet |
| D | beğenmek | hoşlanılan şey hakkında olumlu düşünmek | Gerçek anlam | Evet |
5. Sonuç
- Gerçek anlam: sözlükteki birinci anlam ve ondan doğrudan türeyen kullanımlar.
- A şıkkı mecaz kullanım içerdiği için doğru cevap olarak işaretlenmelidir.
