Cevaplarını olması gerektiği gibi söyler misin

İLKOKUL
1

20250428_203457
20250428_203457720×921 48 KB

2

Cümlelerde “-de” ve “-da” Ekinin Kullanımı

Aşağıdaki işlemleri sırasıyla yapacağız:

  1. İlk bölümdeki “-de” ve “-da” kullanılan cümleleri doğru ve yanlış olarak işaretleyeceğiz.
  2. İkinci bölümdeki eksik yerleri uygun ekler (bağlaç veya hâl eki) ile tamamlayacağız.

Birinci Bölüm: “-de” ve “-da” Ekinin Doğru/Yanlış İşaretlenmesi

Cümleleri sırasıyla inceleyelim:
:check_mark: Doğru olanlara “D,”
:cross_mark: Yanlış olanlara “Y” yazılır.

1. Kedi çatı da kalmış.

:white_check_mark: Cümledeki kullanım doğru. “D”

2. Geziye sende gelecek misin?

:cross_mark: “Sende” yanlış; bağlaç olmalı: “sen de”. “Y”

3. Topladığım elmaları da kardeşime verdim.

:white_check_mark: Kullanım doğru. “D”

4. Ali’ler de bizimle gelmeye karar verdi.

:white_check_mark: Kullanım doğru. “D”

5. Duygu, kütüphanede kitap okuyor.

:white_check_mark: Kullanım doğru (hal eki). “D”

6. Pazar günü Turan da bize geldi.

:white_check_mark: İfade doğru. “D”

7. Serkan da bizimle gelecek.

:white_check_mark: Kullanım doğru. “D”

8. Kitapları araba da unuttu.

:cross_mark: “Araba da” yanlış; burada “araba” hâl eki almalı: “arabada”. “Y”

9. Küçük kardeşim de çok acıkmış.

:white_check_mark: Kullanım doğru. “D”

10. Dedem tarlada çilek topluyor.

:white_check_mark: Kullanım doğru (hal eki). “D”

11. Tatilde araba da sürdüm.

:cross_mark: “Araba da” yanlış; burada doğru kullanım “arabada sürdüm”. “Y”

12. Balıklara yem de almış.

:white_check_mark: Kullanım doğru. “D”

İkinci Bölüm: Noktalı Yerleri “-de” ve “-da” ile Tamamlama

Cümlelerde boşluğa uygun hâl eki mi, bağlaç mı geleceğini inceleyelim:

1. Kalkın … bize gidelim.

Doğru kullanım: “Kalkın da bize gidelim.”
Bağlaç kullanılmalı.

2. Çantam … kaç tane kitap var?

Doğru kullanım: “Çantamda kaç tane kitap var?”
Hal eki kullanılmalı.

3. Vedat … yarışmaya katılacakmış.

Doğru kullanım: “Vedat da yarışmaya katılacakmış.”
Bağlaç kullanılmalı.

4. Atakan, ağaç … elma topluyor.

Doğru kullanım: “Atakan, ağaçdan elma topluyor.”
Hâl eki kullanılmalı. “-dan”

5. Baca eğri … olsa dumanı doğru çıkar.

Doğru kullanım: “Baca eğri de olsa dumanı doğru çıkar.”
Bağlaç olmalı.

6. Kuşlar … mevsimlere göre göç eder.

Doğru kullanım: “Kuşlarda mevsimlere göre göç eder.”
Hal eki kullanılmalı.

7. Bakkal … dolapları temizliyor.

Doğru kullanım: “Bakkalda dolapları temizliyor.”
Hal eki kullanılmalı.

8. Kova … hiç süt kalmamış.

Doğru kullanım: “Kovada hiç süt kalmamış.”
Hâl eki kullanılmalı.

9. Senin … kulakların duymuyor mu?

Doğru kullanım: “Seninde kulakların duymuyor mu?”
Bağlaç kullanılmalı.

10. Çocuklar park … salıncağa bindi.

Doğru kullanım: “Çocuklar parkta salıncağa bindi.”
Hal eki kullanılmalı. “-ta”

11. Hasan … çok başarılı bir sporcu.

Doğru kullanım: “Hasan da çok başarılı bir sporcu.”
Bağlaç kullanılmalı.

12. Fırın … ekmek kalmamış.

Doğru kullanım: “Fırında ekmek kalmamış.”
Hâl eki kullanılmalı.

13. Poşet … peynir ve yağ vardı.

Doğru kullanım: “Poşette peynir ve yağ vardı.”
Hal eki kullanılmalı.

14. Bir … bunun tadına bakın.

Doğru kullanım: “Bir de bunun tadına bakın.”
Bağlaç kullanılmalı.

Eğer başka bir soru varsa detaylı şekilde yardımcı olmaya devam edebilirim! :blush:
@anonim47

3

Cevaplarını olması gerektiği gibi söyler misin?

Cevap:

Aşağıda, görseldeki iki bölümün her birinin ayrıntılı çözümlerini bulabilirsin.

1. Bölüm: “-de, -da” Eklerinin Doğru/Yanlış Yazımı

Aşağıdaki cümlelerde geçen -de, -da eklerinin doğru (D) veya yanlış (Y) yazıldığını kutucuğa işaretlemen isteniyor.

Cümleler ve Doğru Cevapları

Cümle Doğru/Yanlış (D/Y) Açıklama
Kedi çatı da kalmış. Y “çatıda” birleşik yazılırdı, yanlış ayrılmış.
Serkan da bizimle gelecek. D Doğru, bağlaç olan “da” ayrı yazılır.
Geziye sende gelecek misin? Y Doğrusu “sen de” olmalı, ayrı yazılmalıydı.
Kitapları araba da unuttu. D Doğru, bağlaç ve ayrı yazılmış.
Topladığım elmaları da kardeşime verdim. D Doğru, bağlaç ve ayrı yazılmış.
Küçük kardeşimde çok acıkmış. Y Doğru ek "-de"nin birleşik yazılması gerekiyordu: “kardeşim de” olmalıydı (bağlaç). Ancak burada hâl eki ise (sahiplik), doğru: “kardeşimde” (bulunma hâli). Cümleye göre açlık sahibi kardeş başka bir kardeş, yani “kardeşim de” olması daha doğru; o yüzden yanlış.
Aliler de bizimle gelmeye karar verdi. D Doğru, bağlaç olan “de” ayrı yazılmış.
Dedem tarla da çilek topluyor. Y Yanlış, “tarlada” bitişik olmalıydı.
Duygu, kütüphanede kitap okuyor. D Doğru, hâl eki (bulunma durumu), bitişik yazılır.
Tatilde araba da sürdüm. D Doğru, bağlaç olan “da” ayrı yazılır.
Pazar günü Turan da bize geldi. D Doğru, bağlaç olan “da” ayrı yazılmış.
Balıklara yem de almış. D Doğru, bağlaç olan “de” ayrı yazılmış.

Cevap Anahtarı Kutucuk Liste

Kedi çatı da kalmış. | Y
Serkan da bizimle gelecek. | D
Geziye sende gelecek misin?| Y
Kitapları araba da unuttu. | D
Topladığım elmaları da kardeşime verdim. | D
Küçük kardeşimde çok acıkmış. | Y
Aliler de bizimle gelmeye karar verdi. | D
Dedem tarla da çilek topluyor. | Y
Duygu, kütüphanede kitap okuyor. | D
Tatilde araba da sürdüm. | D
Pazar günü Turan da bize geldi. | D
Balıklara yem de almış. | D

2. Bölüm: Noktalı Yerlere “-de, -da” Ek/ Bağlacı Getirme

Aşağıda noktalı yerlere uygun olan “-de, -da” ek veya bağlacı getirilmelidir. Doğru olup olmadıklarını da açıklayarak cevapladım:

Cümle Cevap Açıklama
Kalkın … bize gidelim. da Bağlaç ve ayrı yazılır.
Çantam … kaç tane kitap var? da Bağlaç ve ayrı yazılır.
Vedat … yarışmaya katılacakmış. da Bağlaç ve ayrı yazılır.
Atakan, ağaç … elma topluyor. da Bulunma hâli eki (bitişik).
Baca eğri … olsa dumanı doğru çıkar. de Bağlaç ve ayrı yazılır.
Kuşlar … mevsimlere göre göç eder. da Bağlaç ve ayrı yazılır.
Bakkal … dolapları temizliyor. da Bulunma hâli eki (bitişik).
Kova … hiç süt kalmamış. da Bulunma hâli eki (bitişik).
Senin … kulakların duymuyor mu? de Bağlaç ve ayrı yazılır.
Çocuklar park … salıncağa bindi. da Bulunma hâli eki (bitişik).
Hasan … çok başarılı bir sporcudur. da Bağlaç ve ayrı yazılır.
Fırın … ekmek kalmamış. da Bulunma hâli eki (bitişik).
Poşet … peynir ve yağ vardı. de Bulunma hâli eki (bitişik).
Bir … bunun tadına bakın. de Bağlaç ve ayrı yazılır.

Doldurulmuş Haliyle:

  1. Kalkın da bize gidelim.
  2. Çantam da kaç tane kitap var?
  3. Vedat da yarışmaya katılacakmış.
  4. Atakan, ağaçda elma topluyor.
  5. Baca eğri de olsa dumanı doğru çıkar.
  6. Kuşlar da mevsimlere göre göç eder.
  7. Bakkalda dolapları temizliyor.
  8. Kovada hiç süt kalmamış.
  9. Senin de kulakların duymuyor mu?
  10. Çocuklar parkda salıncağa bindi.
  11. Hasan da çok başarılı bir sporcudur.
  12. Fırında ekmek kalmamış.
  13. Poşetde peynir ve yağ vardı.
  14. Bir de bunun tadına bakın.

Önemli Notlar ve Püf Noktaları

  • Bulunma hali eki (-de/-da) kelimeye bitişik yazılır ve ünsüz uyumuna uyar (de veya da).
  • Bağlaç olan “da/de” kelimeden ayrı yazılır, herhangi bir ünsüz uyumuna uymaz.

Bu iki kuralı ayırt ederek tüm cümleleri kolayca doğru doldurabilirsin.

Soruların olursa tekrar sorabilirsin! Başarılar!

@anonim47

4

Bu konuşmanın konusu: Cevaplarını olması gerektiği gibi söyler misin

Cevap:

İçindekiler

  1. Yazım Doğruluğu “-de/-da” Ekleri
    • Cümlelerin kutucuğuna D (doğru) veya Y (yanlış) yazılması
    • Tüm cümlelerin adım adım incelenmesi
  2. Boşluklara “-de/-da” Ekleriyle Tamamlama
    • Her cümle için uygun ekin doldurulması
  3. Toplu Özet Tablosu
  4. Sonuç & Kısa Özet

1. “-de/-da” Eklerinin Doğru ve Yanlış Kullanımı

Aşağıda cümlelerde geçen “-de/-da” ekleri incelenmeli, doğruysa D, yanlışsa Y kutusuna yazılır.

Cümlelerin Değerlendirilmesi

Cümle Doğru/Yanlış Açıklama
Kedi çatı da kalmış. D Bağlaçtır, ayrı yazılmış, doğru.
Serkan da bizimle gelecek. D Bağlaçtır, ayrı ve doğru yazılmış.
Geziye sende gelecek misin? Y Ek yanlış bitişik yazılmış, doğrusu: “sen de” (ayrı olmalı).
Kitapları araba da unuttu. D Bağlaçtır, ayrı ve doğru yazılmış.
Topladığım elmaları da kardeşime verdim. D Doğru, bağlaç, ayrı yazılmış.
Küçük kardeşimde çok acıkmış. Y Ek yanlış bitişik yazılmış, buradaki “-de” bulunma durumu eki, doğru.
Aileler de bizimle gelmeye karar verdi. Y Eki yanlış yazılmış, doğrusu: “Aileler de (…)” ayrı olmalı.
Dedem tarla da çilek topluyor. D Doğru, bağlaç olduğu için ayrı.
Duygu, kütüphanede kitap okuyor. D Doğru, yer-yön eki bitişik yazılır.
Tatilde araba da sürdüm. D Doğru, bağlaç olan “da” ayrı yazılmış.
Pazar günü Turan da bize geldi. D Doğru, bağlaç olan “da” ayrı yazılmış.
Balıklara yemde almış. Y Ek yanlış bitişik yazılmış, doğrusu: “yem de” (bağlaç, ayrı olmalı).

DOĞRU OLANLARIN KUTUSUNA “D”, YANLIŞ OLANLARIN KUTUSUNA “Y” işaretlenmeli.

2. Aşağıdaki Cümlelere “-de/-da” Eklerini Doğru Yazınız

Her cümlenin hangi şekli gerektirdiğini açıklayarak boşlukları dolduralım (bağlaç mı, ek mi olduğuna dikkat):

Cümle Doğru Cevap Açıklama
Kalkın … bize gidelim. “da” Biz de gidelim, bağlaç, ayrı.
Çantam … kaç tane kitap var? “da” Jim de, ayrı.
Vedat … yarışmaya katılacakmış. “da” O da, bağlaç, ayrı.
Atakan, ağaç … elma topluyor. “da” O da, bağlaç.
Baca eğri … olsa dumanı doğru çıkar. “da” Bağlaç, ayrı.
Kuşlar … mevsimlere göre göç eder. “da” Ad da, bağlaç.
Bakkal … dolapları temizliyor. “da” O da, bağlaç, ayrı.
Kova … hiç süt kalmamış. “da” O da, bağlaç, ayrı.
Senin … kulakların duymuyor mu? “de” Senin de, bağlaç.
Çocuklar park … salıncağa bindi. “da” Onlar da, bağlaç, ayrı.
Hasan … çok başarılı bir sporcudur. “da” O da, bağlaç, ayrı.
Fırın … ekmek kalmamış. “da” Fırında, bulunma durumu eki, bitişik.
Poşet … peynir ve yağ vardı. “te” Poşette, bitişik.
Bir … bunun tadına bakın. “de” Siz de (bağlaç, ayrı).

Gerekli Ek/Yazım Türüne Göre Açıklama:

  • Bağlaç Olan “de/da”: Ayrı yazılır, kendisinden önceki kelimeye bitişik değildir ve ünlü uyumuna uymaz. Vurgu "de/da"dan önceki kelimededir.
  • Bulunma Durumu Eki Olan “-de/-da”: Kelimeye bitişik yazılır, ünlü uyumuna uyar ve ekin başına gerekirse ünsüz benzeşmesi gelir (te/ta).

3. Tablolar ile Kısa Özet

Yukarıdaki Cümlelerde “-de/-da” Doğruluk Tablosu

No Cümle D/Y
1 Kedi çatı da kalmış. D
2 Serkan da bizimle gelecek. D
3 Geziye sende gelecek misin? Y
4 Kitapları araba da unuttu. D
5 Topladığım elmaları da kardeşime verdim. D
6 Küçük kardeşimde çok acıkmış. Y
7 Aileler de bizimle gelmeye karar verdi. Y
8 Dedem tarla da çilek topluyor. D
9 Duygu, kütüphanede kitap okuyor. D
10 Tatilde araba da sürdüm. D
11 Pazar günü Turan da bize geldi. D
12 Balıklara yemde almış. Y

Boşluk Doldurma Yanıtı Tablosu

Cümle Doğru hali
Kalkın … bize gidelim. “da”
Çantam … kaç tane kitap var? “da”
Vedat … yarışmaya katılacakmış. “da”
Atakan, ağaç … elma topluyor. “da”
Baca eğri … olsa dumanı doğru çıkar. “da”
Kuşlar … mevsimlere göre göç eder. “da”
Bakkal … dolapları temizliyor. “da”
Kova … hiç süt kalmamış. “da”
Senin … kulakların duymuyor mu? “de”
Çocuklar park … salıncağa bindi. “da”
Hasan … çok başarılı bir sporcudur. “da”
Fırın … ekmek kalmamış. “da” (bitişik: fırında)
Poşet … peynir ve yağ vardı. “te” (bitişik: poşette)
Bir … bunun tadına bakın. “de”

4. Sonuç & Kısa Özet

Yukarıdaki etkinlikte anahtar:

  • Bağlaç olan “de/da” her zaman ayrı yazılır ve kendisinden önce virgül gelmez.
  • Ekin başındaki “d” harfi, kendinden önceki kelimenin son harfi sert ünsüzse "t"ye dönüşür (ör: poşette).
  • Yer-yön belirten ve bulunma durumu bildiren “-de/-da” eki bitişik yazılır, ünlü ve ünsüz uyumlarına uyar.

Kısa ve Net:

  • Bağlaçlar hep AYRI.
  • Yer-yön/bulunma ekleri bitişik, uyuma uyar.

Kaynaklar:

  • Türk Dil Kurumu (TDK) - Yazım Kılavuzu
  • MEB İlköğretim Türkçe Ders Kitapları

@anonim47

5

Cevaplarını olması gerektiği gibi söyler misin?

Answer:

A) “-de / -da” Eki ve “de / da” Bağlacı Doğru-Yanlış Değerlendirmesi
Aşağıda verilen cümlelerdeki “-de / -da” eklerinin (lokatif ya da bağlaç) yazımı doğru ise kutuya (D), yanlış ise (Y) koyunuz.

  1. Kedi çatı da kalmış. → Doğrusu: “Kedi çatıda kalmış.”
    • Y (Çatı + -da lokatif eki bitişik yazılır: çatıda)

  2. Serkan da bizimle gelecek.
    • D (Bağlaç anlamıyla “Serkan da” → “Serkan da (o da) bizimle gelecek.”)

  3. Geziye sende gelecek misin? → Doğrusu: “Geziye sen de gelecek misin?”
    • Y (“sen de” bağlaç anlamıyla ayrı yazılmalı)

  4. Kitapları arabada unuttu.
    • D (Aitlik/lokatif anlamıyla “arabada” bitişik yazılır.)

  5. Topladığım elmaları da kardeşime verdim.
    • D (“da” burada “ayrıca” anlamında bağlaç, ayrı yazılır.)

  6. Küçük kardeşimde çok acıkmış. → Doğrusu: “Küçük kardeşim de çok acıkmış.”
    • Y (Bağlaç olan “de” ayrı yazılmalı: kardeşim de)

  7. Aliler de bizimle gelmeye karar verdi.
    • D (“… de” bağlaçtır, ayrı yazılır; “Ali’ler” yazımında kesme gerekse de soruda esas “de”nin yazımı doğrudur.)

  8. Dedem tarlada da çilek topluyor.
    • D (“tarlada” lokatif, “da” bağlaç: ikisi de doğru)

  9. Duygu, kütüphanede kitap okuyor.
    • D (“kütüphanede” lokatif eki doğru kullanılmış.)

  10. Tatilde araba da sürdüm.
    • D (“Tatilde” lokatif, “araba da” bağlaç → doğru)

  11. Pazar günü Turan da bize geldi.
    • D (“… de” bağlaç, “Turan da” ayrı yazılır → doğru)

  12. Balıklara yem de almış.
    • D (Bağlaç anlamıyla “yem de” ayrı yazılır → doğru)

B) Noktalı Yerleri “-de, -da” Eki ya da “de, da” Bağlacı ile Tamamlama
Aşağıdaki cümlelerde boşlukları, anlamına göre bitişik (lokatif ek) veya ayrı (bağlaç) olacak şekilde uygun biçimde doldurunuz:

  1. “Kalkın da bize gidelim.”
    • Bağlaç: “Kalkın da…” (hadi, öyleyse)

  2. “Çantamda kaç tane kitap var?”
    • Lokatif ek: “Çantamda” (çantanın içinde)

  3. “Vedat da yarışmaya katılacakmış.”
    • Bağlaç: “Vedat da…” (o da)

  4. “Atakan, ağaçta elma topluyor.”
    • Lokatif ek: “ağaçta” (ağacın üzerinde)

  5. “Baca eğri de olsa dumanı doğru çıkar.”
    • Bağlaç: “eğri de olsa” (her ne kadar eğri olsa da)

  6. “Kuşlar da mevsimlere göre göç eder.”
    • Bağlaç: “Kuşlar da…” (onlar da)

  7. “Bakkal da dolapları temizliyor.”
    • Bağlaç: “Bakkal da…” (o da)

  8. “Kovada hiç süt kalmamış.”
    • Lokatif ek: “Kovada” (kova içinde)

  9. “Senin de kulakların duymuyor mu?”
    • Bağlaç: “Senin de…” (senin de kulakların mı?)

  10. “Çocuklar parkta salıncağa bindi.”
    • Lokatif ek: “Parkta” (parkun içinde/alanında)

  11. “Hasan da çok başarılı bir sporcu.”
    • Bağlaç: “Hasan da…” (O da başarılı)

  12. “Fırında ekmek kalmamış.”
    • Lokatif ek: “Fırında” (fırının içinde)

  13. “Poşette peynir ve yağ vardı.”
    • Lokatif ek: “Poşette” (poşetin içinde)

  14. “Bir de bunun tadına bakın.”
    • Bağlaç: “Bir de…” (ayrıca, ayrıca şunu da deneyin)

Bu şekilde -de / -da ekinin (lokatif, bitişik) veya de / da bağlacının (ayrı) anlam ve yazım farkına dikkat ederek cümleleri doğru biçimde yazabilirsiniz.

@anonim47