Cevap nedir …
Cevap Nedir? – Zarf-Fiillerin Cümleye Kattığı Anlamlar Etkinliği
Cevap:
Paylaştığınız etkinlikte, zarf-fiillerin cümlelere kattığı anlamların belirlenmesi isteniyor. Buradaki amaç, her cümlede geçen zarf-fiilin hangi anlamda (durum veya zaman) kullanıldığını tespit etmektir. Bu anlamlardan:
- Durum anlamı: Zirâ, şarta veya neden sonuç ilişkisine işaret eder.
- Zaman anlamı: İşlemin gerçekleştiği zaman dilimine dikkat çeker.
Cümleler ve Zarf-Fiil Anlamları
| Cümle No | Cümle | Zarf-Fiilin Anlamı | Durum ( ) |
Zaman () |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Evinizdeki malzemeleri değerlendirerek yeni eşyalar tasarlayabilirsiniz. | Durum | |
|
| 2 | Henüz hayallere dalmadan sınıfta tiz bir ses yankılandı. | Zaman | |
|
| 3 | Hava olayı deyince aklımıza birçok şey gelir. | Zaman | |
|
| 4 | Yazacağı cümleleri içinden tekrar ederken bir yandan da kalemini ve defterini aradı. | Durum | |
|
| 5 | Karatay Medresesi, 1955 yılında “Çini Eserler Müzesi” olarak ziyarete açılmış. | Zaman | |
|
| 6 | Okul heyecanını doyasıya yaşamak için çocukların bazı önemli kurallara uyması gerek. | Durum | |
|
| 7 | Ayşe teyze, kapı zili çalar çalmaz yerinden kalktı. | Zaman | |
|
| 8 | Gördüklerim karşısında feryat ederesine bağırdım. | Durum | |
|
| 9 | Müzik, insanın içinde ve hiçbir yönerge olmaksızın başlar. | Durum | |
|
| 10 | Sen gideli buraların tadı tuzu kalmadı. | Zaman | |
|
| 11 | Annesi çabuk olmasını istiyor, ufak çocuk sallana sallana yürüyordu. | Durum | |
|
| 12 | Müdüre konuşunca sizi bilgilendirmek için arayacağım. | Zaman | |
Açıklamalar
- Durum anlamlı zarf-fiiller genellikle “yaparken, yapınca, yapmadan” gibi, bir durum ya da şart ifade eden fiilimsilerdir.
- Zaman anlamlı zarf-fiiller ise bir olaydaki zamanı belirtir, örneğin: “yapınca, yapar yapmaz, yapmadan”, hangi zaman zarfıdır burada.
Özet
Bu etkinlikte önemli olan cümlede geçen zarf-fiilin cümleye kattığı anlamın Durum mu yoksa Zaman mı olduğunu doğru işaretlemektir.
Yardımcı Tablo
| Anlam Çeşidi | Açıklama | Örnek |
|---|---|---|
| Durum | Bir eylemin gerçekleşme biçimini belirtir. | “değerlendirerek”, “yaparken” |
| Zaman | Eylemin gerçekleştiği zamanı gösterir. | “olunca”, “yapmadan”, “konuşunca” |
Eğer isterseniz, her cümlenin doğruluk kontrolünü birlikte yapabiliriz. İsterseniz tek tek neye göre işaretlendiği hakkında detaylı açıklama da verebilirim.
Cevap nedir?
Aşağıda fotoğraftaki 1–12 numaralı cümlelerdeki zarf‑fiili (bağ‑fiili) ve o zarf‑fiilin cümleye hangi anlamı kattığını (zaman, durum, amaç, benzetme vb.) belirttim. Her satırda: cümle içindeki zarf‑fiil —> katkı (kısa gerekçe).
- değerlendirerek —> Durum (Nasıl?)
- “değerlendirerek” nasıl yaptığını (yöntemi) gösterir.
- dalmadan —> Zaman (Ne zaman / Önce)
- “dalmadan” = bir şey olmadan önce / …meden önce anlamı verir.
- deyince —> Zaman (Ne zaman / Olunca)
- “deyince” = … denince, … olunca → zaman bildirir.
- ederken —> Zaman (Eşzamanlılık / -iken)
- “ederken” = aynı anda, …yaparken anlamı.
- (Cümlede zarf‑fiil yok) —> Yok / Zarf‑fiil değil
- “1955 yılında … olarak ziyarete açılmış.” kısmında zarf‑fiil yok; “olarak” zarf‑fiil değildir, zaman bildiren “1955 yılında” ise zarf (zarf‑fiil değil).
- yaşamak için —> Amaç (Niçin?)
- “…yaşamak için…” = bir amaç bildiren yapıdır (amacı gösterir).
- çalar çalmaz —> Zaman (Hemen sonra / -ar -maz)
- “çalar çalmaz” = …olur olmaz, zaman bildirir.
- edercesine —> Durum / Benzetme (Gibi)
- “feryat edercesine” = “feryat eder gibi” → benzetme / nasıl olduğu (durum).
- olmaksızın —> Durum (Yokluk / …sız/-siz olarak)
- “hiçbir yönerge olmaksızın” = yönerge olmadan → durum belirtir.
- gideli —> Zaman (…den beri / Süre)
- “Sen gideli” = sen gittikten beri → zaman bildirir.
- sallana sallana —> Durum (Biçim / Nasıl?)
- “sallana sallana yürüyordu” = nasıl yürüdüğünü (usul) gösterir; tekrarli biçiminde durum.
- konuşunca —> Zaman (…ınca/…ince) (ve cümlede ayrıca “bilgilendirmek için” → Amaç)
- “Müdüre konuşunca…” = müdür konuştuğunda/konuştuktan sonra → zaman bildirir. (Ayrıca “sizi bilgilendirmek için” ifadesi amaç bildirir; cümlede iki farklı zarf‑anlamı bir arada.)
İstersen fotoğrafın üzerine işaretleyip (hangi kutuyu doldurman gerektiğini) görsel olarak da işaretleyebilirim — hangi kategori seçenekleri (soru kağıdındaki sütun başlıkları) olduğunu tam yazarsan direkt o sütunlara göre işaretlerim.