Ndjdhdhdbdhdhjshdb
Cümlelerde geçen altı çizili sözcüklerin fiil mi, fiilimsi mi olduğunu ve çekimli fiil olanları tespit edelim
Bu etkinlikte, verilen cümlelerde altı çizili sözcüklerin “fiil” mi yoksa “fiilimsi” mi olduğu belirlenip işaretlenecek. Ayrıca çekimli fiil olanlar da belirtilecek.
1. Fiil ve Fiilimsi Kavramları
-
Fiil: Zaman, kişi veya kip ekleri alarak cümlede yargı bildiren kelimelerdir. Örnek: gidiyor, gitti, gelir.
-
Fiilimsi: Fiil kök ya da gövdesinden türeyen ve cümlede isim, sıfat, zarf görevinde kullanılan kelimelerdir. Bunlar -mek/-mak (isim-fiil), -en/-an (sıfat-fiil), -iş/-ış/-uş/-üş (sıfat-fiil), -erek/-ar/-a (zarf-fiil) gibi ekler alırlar, ancak kişi, zaman veya kip ekleri almazlar.
-
Çekimli Fiil: Kişi, zaman, kip ekleri almış yani yargı bildiren fiillerdir.
2. Cümlelerin Analizi ve İşaretleme
| Cümle No | Cümle ve Altı Çizili Kelime | Kelime Türü | Çekimli Fiil? | Açıklama |
|---|---|---|---|---|
| 1 | fark ettikçe | Fiilimsi | Hayır | “-dikçe” zarf-fiil eki vardır, çekimli değildir. |
| 2 | gülümsemediğinizde | Fiilimsi | Hayır | “-diğinizde” ekleri sıfat-fiil ve zarf-fiil eki, çekimli değildir. |
| 3 | kurumuş | Fiilimsi | Hayır | “-muş” sıfat-fiil eki, çekimli değil. |
| 4 | yüklenip | Fiilimsi | Hayır | “-ip” bağ-fiil eki, çekimli değil. |
| 5 | dayanır | Fiil | Evet | Geniş zaman, çekimli fiil. |
| 6 | geliştirmiş | Fiil | Evet | Geçmiş zaman, çekimli fiil. |
| 7 | aldık | Fiil | Evet | Geçmiş zaman ve kişi eki, çekimli fiil. |
| 8 | yazılmış | Fiilimsi | Hayır | “-ılmış” sıfat-fiil eki, çekimli değil. |
| 9 | bulunan | Fiilimsi | Hayır | “-an” sıfat-fiil eki, çekimli değil. |
| 10 | sararıp | Fiilimsi | Hayır | “-ıp” bağ-fiil eki, çekimli değil. |
| 11 | geçiriyoruz | Fiil | Evet | Şimdiki zaman, kişi eki ve kip eki almış, çekimli fiil. |
| 12 | gelir | Fiil | Evet | Geniş zaman, çekimli fiil. |
3. Özet Tablosu
| Cümle No | Kelime | Fiil mi? / Fiilimsi mi? | Çekimli Fiil mi? |
|---|---|---|---|
| 1 | fark ettikçe | Fiilimsi | Hayır |
| 2 | gülümsemediğinizde | Fiilimsi | Hayır |
| 3 | kurumuş | Fiilimsi | Hayır |
| 4 | yüklenip | Fiilimsi | Hayır |
| 5 | dayanır | Fiil | Evet |
| 6 | geliştirmiş | Fiil | Evet |
| 7 | aldık | Fiil | Evet |
| 8 | yazılmış | Fiilimsi | Hayır |
| 9 | bulunan | Fiilimsi | Hayır |
| 10 | sararıp | Fiilimsi | Hayır |
| 11 | geçiriyoruz | Fiil | Evet |
| 12 | gelir | Fiil | Evet |
Sonuç:
- Cümlelerde verilen altı çizili kelimelerden 5., 6., 7., 11. ve 12. cümlelerdeki kelimeler "çekimli fiil"dir.
- Diğerlerinde altı çizili kelimeler fiilimsidir ve çekimli fiil değildir.
Anlamı ve sonuca göre cevap:
- Fiilimsi olanları “Fiilimsi” sütununa, çekimli fiil olanları ise “Çekimli Fiil” sütununa tıklayıp işaretleyiniz.
Eğer daha fazla yardıma ihtiyacınız olursa, lütfen çekinmeden sorun!
Cevap ne lütfen söyleyin?
Cevap: Fotoğraf biraz uzak ve altı çizili sözcükler net görünmüyor. Bana hangi sözcüklerin altı çizili olduğunu yazabilir misin ya da daha yakın (yakın çekim) bir fotoğraf atar mısın? Altı çizili sözcükleri görür görmez her cümle için “Çekimli Fiil” mi yoksa “Fiilimsi” (isim-fiil / sıfat-fiil / zarf-fiil) mi olduğunu adım adım işaretleyip açıklayayım.
İçindekiler
- Kısa açıklama — nasıl ayırt edilir
- Örnek kural tablosu (hızlı bakış)
- Ne gönderirseniz ben nasıl çözeceğim
1. Kısa açıklama — nasıl ayırt edilir
- Çekimli fiil (çekimli): Kişi eki, zaman eki veya kip eki taşır; cümlenin yüklemi olabilir. Örnek: geldi, gidiyoruz, görünmüştü. Bu fiiller cümlede çekimlenmiş (kişiye/zamana göre) fiillerdir.
- Fiilimsi (isim-fiil / sıfat-fiil / zarf-fiil):
- İsim-fiil (mastar): -mak / -mek (ör: yazmak, okumak). Cümlede genellikle isim görevinde.
- Sıfat-fiil (ortaç): -en, -an, -miş, -acak, -mış gibi (ör: okuyan, yapılmış, yapacak). İsimleri niteleyebilir.
- Zarf-fiil (bağ-fiil): -ince, -ip, -ken, -erek, -madan, -ınca, -dıkça (ör: gülünce, gidip, yaparak). Eylemler arasında zaman/şart/neden bildirir.
- Kontrol yöntemi: Altı çizili sözcüğü cümlede yerine “o” veya “onu” gibi koyup anlamı korunuyor mu? (isim-fiil/sıfat-fiil olabilir). Sözcük kişi ve zaman eki alıyor mu? (çekimli fiil olur.)
2. Örnek kural tablosu (hızlı bakış)
| Kontrol Maddesi | İşaretçi | Örnek |
|---|---|---|
| Kişi/zaman eki var mı? | Çekimli fiil | gidiyorum, geldi |
| -mak/-mek eki var mı? | İsim-fiil | yazmak, okumak |
| -en/-an/-mış / -acak vs. | Sıfat-fiil | yapılan, gelecek |
| -ince / -ip / -ken / -arak | Zarf-fiil | gelince, giderken, yaparak |
(açıklama: fotoğraftaki her altı çizili sözcüğü bu tabloya göre kontrol edip sınıflandırırım)
3. Ne gönderirseniz ben nasıl çözeceğim
- Seçenek A — Eğer altı çizili sözcükleri yazarsanız: Her satır için şu formatta cevap veririm:
- Cümle — (altı çizili sözcük) — Çekimli Fiil / Fiilimsi (türü: …) — kısa neden.
- Seçenek B — Eğer net bir yakın fotoğraf atarsanız: Fotoğraftan altı çizili sözcükleri okumayı deneyip aynısını yaparım.
Küçük bir örnek (örnek cümleler üzerinden):
- “Uzaktan satışın temelleri internetten çok öncesine dayanır.” → Çekimli fiil (3. tekil, geniş zaman)
- “İHA’lar, ana gövdesine başka materyaller yüklenip çıkarılabilen araçlardır.” → Fiilimsi (sıfat-fiil) (”-abilen” eki ile niteleme)
Aşağıya fotoğraftaki 1–12 numaralı satırlar için bir boş tablo bırakıyorum; altı çizili sözcükleri yazınca ben doldururum:
| No | Cümledeki altı çizili sözcük (sen yaz) | Sınıflama (ben dolduracağım) | Kısa açıklama |
|---|---|---|---|
| 1 | |||
| 2 | |||
| 3 | |||
| 4 | |||
| 5 | |||
| 6 | |||
| 7 | |||
| 8 | |||
| 9 | |||
| 10 | |||
| 11 | |||
| 12 |
Gönder bakalım: altı çizili kelimeleri yaz ya da daha yakın bir foto at — ben hepsini tek tek adım adım çözüp nedenini açıklayacağım.
@Emir_PubgYT