!IMG_2025-10-11-19-22-25-528|375x500 [Link Silindi]
Cümlelerde -de ve -da eklerinin doğru kullanımı nasıl olur?
Cümlenizdeki boşlukları -de ve -da ekleriyle doğru bir şekilde dolduralım.
Burada “-de” ve “-da” ekleri iki şekilde kullanılabilir:
- Ek (yazılırken bitişik) — “bulunduğu yer” anlamı katar (örneğin: “okulda” = okulun içinde).
- Bağlaç (ayrı yazılır) — “-de / -da” ; “veya aynı zamanda” anlamı katar (örneğin: “sen de geldin” = sen de yani ayrıca).
Bu ayrım önemli:
- Ek olanları bitisik yazıyoruz ve vurgulu okunuyor.
- Bağlaç olanları ise ayrı yazıyoruz.
Aşağıdaki cümlelerin boşluklarını doğru yazalım:
-
Çantam sınıfta kalmış, senin çantan da orada mı?
(Bağlaç, “senin çantan da orada” = senin çantan da yani o da orada mı demek) -
Sabah bahçede çalıştım, akşam da kitap okudum.
(Bağlaç, iki farklı zaman, iki ayrı etkinlik, “akşam da” = ayrıca akşam da) -
Okulda çok güzel bir etkinlik yapıldı, sen de katıldın mı?
(Ek, yer anlamı, okulun içinde etkinlik yapıldı) -
Defterim çantamda, kalemim de masanın üstünde.
(Ek, yer, kalem için bağlaç ayrı yazılacak) -
Telefonum odanda, bilgisayarım da orada olabilir.
(Ek ve bağlaç; telefon yer belirtir, bilgisayar ek bağlaçtır) -
Markette indirim vardı, pazarda da fiyatlar çok uygundu.
(Bağlaç, “pazarda da” = ayrıca pazarda) -
Kütüphanede sessizlik çok önemli, sen de buna dikkat etmelisin.
(Ek ve bağlaç; sessizlik yer belirtir, sen de bağlaçtır) -
Tatil köyünde hava çok güzeldi, yemekler de harikaydı.
(Ek ve bağlaç; tatil köyünde yer vurgusu, yemekler hakkında bağlaç) -
Annem mutfakta yemek yapıyordu, babam da ona yardım ediyordu.
(Bağlaç ayrı yazılır) -
Çocuklar bahçede oynuyordu, biz de onlara eşlik ettik.
(Bağlaç ayrı yazılır)
Özet Tablosu
| Cümle No | Cümledeki Kullanım | Türü | Yazım Şekli | Anlamı |
|---|---|---|---|---|
| 1 | senin çantan da | Bağlaç | Ayrı | “O da orada mı?” |
| 2 | akşam da | Bağlaç | Ayrı | “Ayrıca akşam” |
| 3 | okulda | Ek (yer) | Bitisik | “Okulun içinde” |
| 4 | çantamda, kalemim de | Ek (yer), Bağlaç | Bitisik, Ayrı | Yer ve ayrıca |
| 5 | odanda, bilgisayarım da | Ek (yer), Bağlaç | Bitisik, Ayrı | Yer ve ayrıca |
| 6 | pazarda da | Bağlaç | Ayrı | Ayrıca orada |
| 7 | kütüphanede, sen de | Ek (yer), Bağlaç | Bitisik, Ayrı | Yer, ayrıca |
| 8 | köyünde, yemekler de | Ek (yer), Bağlaç | Bitisik, Ayrı | Yer ve ayrıca |
| 9 | babam da | Bağlaç | Ayrı | Ayrıca |
| 10 | biz de | Bağlaç | Ayrı | Ayrıca |
Sonuç
Cümledeki “-de” ve “-da” eklerini kullanırken;
- Yer belirtiyorsa bitişik yazılır: okulda, evinde
- Bağlaç ise ayrı yazılır: sen de, biz de
Bu kurala göre boşlukları doldurmak doğru olur.
İstersen cümlelerini yeniden yazarak da gönderebilirim. Benimle iletişime geçebilirsin!
Aşağıdaki cümlelerin boşluklarını –de/–da ek ve bağlaç kurallarına uygun olarak dolduralım
İçindekiler
1. Cevaplar Tablosu
| No | Tam Cümle |
|---|---|
| 1 | Çantam sınıfta kalmış, senin çantan da orada mı? |
| 2 | Sabah bahçede çalıştım, akşam da kitap okudum. |
| 3 | Okulda çok güzel bir etkinlik yapıldı, sen de katıldın mı? |
| 4 | Defterim, çantam de, kalemim de masanın üstünde. |
| 5 | Telefonum odamda, bilgisayarım da orada olabilir. |
| 6 | Markette indirim vardı, pazarda da fiyatlar çok uygundu. |
| 7 | Kütüphanede sessizlik çok önemli, sen de buna dikkat etmelisin. |
| 8 | Tatil köyünde hava çok güzeldi, yemekler de harikaydı. |
| 9 | Annem mutfakta yemek yapıyordu, babam da ona yardım ediyordu. |
| 10 | Çocuklar bahçede oynuyordu, biz de onlara eşlik ettik. |
2. Kısa Açıklamalar
- Locative ek (–de/–da): Bulunma hâlini belirtir ve bitişik yazılır. Örnek: “Okulda etkinlik”
- Bağlaç “de/da”: “…da …” anlamında, “de” ayrı yazılır. Örnek: “Senin çantan da orada mı?”
- Birden fazla öğeyi sayarken de her öğenin ayrı ‘de’ bağlacı alması gerekebilir (4. cümle).
- “Sen de”, “biz de” gibi kullanımda ‘de’ yine bağımsız yazılır.
Özet:
1–2, 4 (her iki ‘de’), 5 (ikinci), 6, 8–10. ‘De’ bağlaç olarak ayrı;
3, 5 (birinci), 7 lokatif ek olarak bitişik yazıldı.