Soru: A ve B noktaları arasındaki doğru bir ipin eğimi kaçtır?
Resimli Soru Açıklaması:
Yukarıdaki soruda üç tablo kare şeklinde yan yana dizilmiş. Soruda tabloların kenar uzunlukları ile oran bilgileri verilmiş:
- 2. tablo kenar uzunluğu, 1. tablonun %40’ı kadardır.
- 3. tablo kenar uzunluğu, 1. tablonun %50’si kadardır.
Hedef: A ve B noktalarını birleştiren doğru bir ipin eğimini bulmak.
Eğimi Hesaplama
Eğim formülü:
Burada $m$ eğimdir.
Tablo Bilgileri ve Mesafeler
- Tablo kenar uzunluğunu
xolarak kabul edelim:
- 1. Tablo kenar uzunluğu = x
- 2. Tablo kenar uzunluğu = 0.4 \cdot x
- 3. Tablo kenar uzunluğu = 0.5 \cdot x
Yatay Mesafe (X):
Toplam yatay mesafe, tabloların genişliklerini topladığımızda:
Dikey Mesafe (Y):
Soruda, A ve B noktaları arasındaki yukarı yönlü mesafe (yükseklik) tablonun kenar uzunluklarının oranı olarak verilmemiş ancak sorunun görseline göre bir tabloya eş değerdir.
Yukarı yönlü mesafe:
Eğim Hesaplama
Eğim formülüne göre:
Buradaki $x’ler sadeleşir:
Sonucu Basitleştirme
Yani doğru ipin eğimi yaklaşık olarak 1/2’dir.
Doğru Cevap:
B) 1/2
Eğimi hesaplarken soruyu dikkatlice takip ederek oranlardan faydalanmalıyız. Tablo oranlarının toplam yatay mesafeye ve dikey mesafeye olan etkisi sorunun çözümünü şekillendirir.
Soru: Aşağıdaki gibi yan yana duran kare tabloların birincisinin kenar uzunluğunu L olarak alalım. Verilere göre:
-
- tablonun kenarı, 1. tablonun %40’ı (yani
0,4L)
- tablonun kenarı, 1. tablonun %40’ı (yani
-
- tablonun kenarı, 1. tablonun %50’si (yani
0,5L)
- tablonun kenarı, 1. tablonun %50’si (yani
Şekildeki A noktası, 2. tablonun üst‐sol köşesi; B noktası ise 3. tablonun üst‐sol köşesidir. Tabloların alt kenarları aynı hizadaysa koordinat düzeninde şu konumları atayabiliriz:
-
- Tablo: Sol alt köşesi (0, 0), kenar uzunluğu
L.
- Tablo: Sol alt köşesi (0, 0), kenar uzunluğu
-
- Tablo: Sol alt köşesi (L, 0), kenar uzunluğu
0,4L. Dolayısıyla
• A = (L, 0,4L).
- Tablo: Sol alt köşesi (L, 0), kenar uzunluğu
-
- Tablo: Sol alt köşesi (L + 0,4L, 0) = (1,4L, 0), kenar uzunluğu
0,5L. Dolayısıyla
• B = (1,4L, 0,5L).
- Tablo: Sol alt köşesi (L + 0,4L, 0) = (1,4L, 0), kenar uzunluğu
İki nokta arasındaki eğim, (yukarı yönlü fark) / (yatay fark) olarak hesaplanır:
Dolayısıyla A ve B noktalarını birleştiren ipin eğimi 1/4’tür.
İçindekiler
- Problemin Tanıtımı
- Tabloların Kenar Uzunlukları
- Koordinatlandırma
- Eğim Hesabı Adımları
- Özet Tablo
- Kısa Özet
1. Problemin Tanıtımı
Birinci tablonun kenar uzunluğu L alınarak ikinci ve üçüncü tabloların kenarlarının sırasıyla %40 ve %50 olduğu söylenmektedir. İstenense, 2. tablonun üst köşesinden 3. tablonun üst köşesine çekilen ipin eğim değeridir.
2. Tabloların Kenar Uzunlukları
- 1. Tablo: Kenar =
L - 2. Tablo: Kenar =
0,4L - 3. Tablo: Kenar =
0,5L
3. Koordinatlandırma
Tablolar yan yana ve alt kısımları yatayda aynı doğrultuda:
-
- Tablo, sol alt köşesi (0, 0) ile (L, 0) arasında yatayda uzanır, yüksekliği L’dir.
-
- Tablo, birincinin bitişinde (L, 0) noktasından (L+0,4L, 0) = (1,4L, 0) noktasına kadar uzanır; yüksekliği 0,4L’dir. Dolayısıyla A noktası (L, 0,4L).
-
- Tablo, ikincinin bitişinde (1,4L, 0) noktasından (1,9L, 0) noktasına kadar uzanır; yüksekliği 0,5L’dir. Dolayısıyla B noktası (1,4L, 0,5L).
4. Eğim Hesabı Adımları
- Yukarı fark (Δy): 0,5L − 0,4L = 0,1L
- Yatay fark (Δx): 1,4L − 1,0L = 0,4L
- Eğim = (0,1L) / (0,4L) = 1/4
5. Özet Tablo
| Tablo | Sol Alt Köşe | Kenar Uzunluğu | Üst Sol Köşe (İlgili Nokta) |
|---|---|---|---|
| 1. | (0, 0) | L | (0, L) (Soruda işaretlenmemiş) |
| 2. | (L, 0) | 0,4L | A = (L, 0,4L) |
| 3. | (1,4L, 0) | 0,5L | B = (1,4L, 0,5L) |
6. Kısa Özet
İkinci tablonun üst sol köşesi A noktası ve üçüncü tablonun üst sol köşesi B noktası olarak alındığında, aralarındaki farklar yatayda 0,4L, düşeyde 0,1L’dir. Bu durumda eğim = 1/4 elde edilir.
Cevap: 1/4
Buna göre A ve B noktaları arasındaki doğrusal bir ipin eğimi kaçtır?
Answer:
Bu soruda üç kare tablo yan yana yerleştirilmiştir.
• 1. tablonun bir kenar uzunluğu varsayılan olarak s olsun.
• 2. tablo, bir kenarı 1. tablonun %40’ı (yani 0,40s).
• 3. tablo, bir kenarı 1. tablonun %50’si (yani 0,50s) olacak şekilde verilmiştir.
Şekildeki A noktası, 2. tablonun sol üst köşesi; B noktası ise 3. tablonun sol üst köşesi olarak işaretlenmiş gözüktüğü için koordinatlar şu şekilde alınabilir:
• 2. tablonun sol üst köşesi (A): (s, 0,40s)
• 3. tablonun sol üst köşesi (B): (s + 0,40s, 0,50s) = (1,40s, 0,50s)
Eğim (slope) formülü,
şeklindedir. Burada:
• \Delta y = 0,50s - 0,40s = 0,10s
• \Delta x = 1,40s - s = 0,40s
Dolayısıyla,
Bu da seçeneklerden 1/4’e (C) karşılık gelmektedir.
