CeNEL YETENEK/ORTAOGRETİM -ÖN LİSANS
ANS|
sA-66. sorularn aşağidaki bilailere göre birbi
rinden bağımsz olarak cevaplavin
TÜRKİYE GENELI DENEME SINAVI 10
54
Yukarıdaki gekle göre a+b-cençok kaçtır?
18 B) 11 C) 10 D) 14 17
inde duran üstü açık boru seklindeki A
Hafkutularnin içine 1’den 8’o kadar rakar
DUz bir zem
maralar dizilmiş şekikdeki 8 bilyeden dörder
tanngi Dst Oste yerleştirilecektir.
Bu yerleştirmede aşağıdakl adımlar uygulanmak
tadir.
Adim: 8 numaralı top alinır ve 2. adıma gecilir.
dum: Alinan top iki kutudan herhangi birine at:
dıma geçilir.
s. Adım: Kalan toplardan en büyük numarali top
nf ye 2. adıma geçlir.
Omeğin toplar aşağıdaki gibi yeregeblir.
55
Yukarıdaki şekle göre ab toplaminın en kiü-
çük dejeri kaçtır?
A)
B) 6 c) 9
D) 5
E) 7
56. Buna göre bu yerleştine işlemi kaç farkli şe-
kilde yaplablir?
A) 70 B) 40 C) 60
D) 64
E) 48
Dsor sawfava geçiniz.
Bilye Yerleştirme Problemi Çözümleri (54, 55 ve 56. Sorular)
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
- Kutu İçi Sıralama Kuralı: Toplar 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2, 1 azalan sırasıyla kutulara yukarıdan atıldığından; ilk atılan top kutunun en altına (tabanına) düşer, sonra atılanlar onun üzerine gelir. Bu nedenle her kutuda tabandan yukarıya doğru sayılar kesinlikle azalan sırada (x_{\text{taban}} > x_2 > x_3 > x_{\text{en üst}}) olmalıdır.
- Kombinasyon Formülü: n elemanlı bir kümeden r eleman seçimi:C(n, r) = \binom{n}{r} = \frac{n!}{r!(n-r)!}
54. Sorunun Çözümü
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Sayıların Tespiti ve Konum Kuralı
Kullanılan bilye kümesi \{1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8\}'dir.
- A Kutusu (alttan üste): c > 6 > 5 > a
- B Kutusu (alttan üste): 7 > 4 > 3 > b
Şekilde verilen sayılar: 3, 4, 5, 6, 7.
Geriye a, b, c için kalan sayılar: \{1, 2, 8\}.
Adım 2 — Değişkenlerin Değerlerini Belirleme
- A kutusunda c > 6 olmak zorundadır. Kalan sayılar \{1, 2, 8\} arasından 6’dan büyük olan tek sayı c = 8’dir.
- Geriye kalan sayılar \{1, 2\}'dir ve bunlar a ile b değişkenlerine paylaştırılacaktır:
- a < 5 ve b < 3 koşulları her iki sayı (1 ve 2) için de sağlanır.
- İstenen ifade: a + b \cdot c = a + 8b
- İfadenin en büyük olması için katsayısı büyük olan b’ye en büyük değer verilmelidir:b = 2 \quad \text{ve} \quad a = 1
Adım 3 — Sonucu Hesaplama
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: E seçeneğidir (17).
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
55. Sorunun Çözümü
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Kutulardaki Eşitsizliklerin Kurulması
Her kutuda 4 top bulunmaktadır. Kutuların tabanındaki toplara A_1, B_1, en üstündeki toplara A_4, B_4 diyelim:
- A Kutusu (alttan üste): A_1 > 6 > a > A_4
- B Kutusu (alttan üste): B_1 > 4 > b > B_4
Adım 2 — a ve b’nin Değer Aralıkları
- A_1 ve B_1 sayıları tabanda olup sırasıyla 6’dan ve 4’ten büyüktür. Bu iki taban için \{7, 8\} sayıları kullanılır.
- Geriye kalan 6’dan küçük sayılar \{1, 2, 3, 5\}'tir ve bu 4 sayı \{a, A_4, b, B_4\} konumlarına yerleşmelidir.
- A kutusunda A_4 < a < 6 olduğundan, 5 sayısı mecburen A kutusunda ve A_4’ten büyük olan a konumunda olmalıdır:a = 5
- B kutusunda B_4 < b < 4 olduğundan, geriye kalan \{1, 2, 3\} sayılarından b’yi en küçük yapmak için:b = 2 \quad (\text{böylece } B_4 = 1 \text{ ve } A_4 = 3 \text{ olur})
Adım 3 — Minimum Toplamın Hesaplanması
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: E seçeneğidir (7).
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
56. Sorunun Çözümü
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Olası Dizilimlerin Mantığı
- Toplar büyükten küçüğe doğru (8’den 1’e) atıldığı için, bir kutuya hangi 4 top atılırsa atılsın o kutu içindeki sıralama otomatik ve tek bir şekilde belirlenir (büyük top her zaman daha altta kalır).
- Dolayısıyla kutuların içindeki sıralama için ekstra bir permütasyon/faktöriyel hesabı yapılmaz.
Adım 2 — Kombinasyon Hesabı
- 8 toptan 4 tanesini A kutusuna seçmek, yerleştirme işlemini tamamlamak için yeterlidir (kalan 4 top mecburen B kutusuna gidecektir):\binom{8}{4} = \frac{8 \times 7 \times 6 \times 5}{4 \times 3 \times 2 \times 1} = \frac{1680}{24} = 70
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: A seçeneğidir (70).
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Kombinasyon (Seçme): Sıralamanın kendiliğinden kurala bağlı olarak belirlendiği durumlarda nesnelerin yerleşimi yalnızca bir “küme seçimi” (kombinasyon) problemine dönüşür.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: 56. soruda kutulardaki topların kendi arasında 4! \times 4! şeklinde yer değiştirebileceğini düşünmek.
Doğru Yaklaşım: Toplar sırayla atıldığı için her kutudaki topların sırası mecburidir (tek durumdur), yer değiştiremezler.
Bu problem türüyle ilgili permütasyon-kombinasyon farkını pekiştirecek benzer bir soru çözmek ister misin?
