Şık ne
Aslı Hemşire 9 günde bir, Elif Hemşire ise 12 günde bir nöbet tutmaktadır. İkisi birlikte nöbet tuttuktan en az kaç gün sonra tekrar birlikte nöbet tutarlar?
Cevap: Bu soruda, Aslı Hemşire her 9 günde bir, Elif Hemşire ise her 12 günde bir nöbet tuttuğu için, birlikte nöbet tuttukları tarihten sonra tekrar birlikte nöbet tutacakları günü bulmak amacıyla 9 ve 12 sayılarının En Küçük Ortak Katı (EKOK) hesaplanır. EKOK(9, 12) = 36 olduğu için, en az 36 gün sonra yeniden birlikte nöbet tutarlar. Dolayısıyla doğru şık B) 36 şeklindedir.
Aşağıda, bu sonuca nasıl ulaştığımızı ayrıntılı biçimde görebileceğiniz bir içerik planı ve adım adım çözüm süreci yer almaktadır.
İçindekiler
- EKOK Nedir?
- Problemde Verilenler
-
- Matematiksel Hesaplamalar
- Örnek Benzer Sorular
- Özet Tablo
- Kısa Özet ve Sonuç
1. EKOK Nedir?
- EKOK (En Küçük Ortak Kat), iki (veya daha fazla) tam sayının ortak katlarının en küçüğüdür.
- Örneğin, 9 ve 12 sayılarının ortak katlarını listelediğimizde sırasıyla 36, 72 vb. bulunur. Bunların içinden en küçüğü 36’dır.
2. Problemde Verilenler
- Aslı Hemşire: 9 günde bir nöbet tutar.
- Elif Hemşire: 12 günde bir nöbet tutar.
- İkisi aynı anda nöbet tuttukları bir günden başlayıp, en az kaç gün sonra aynı güne yeniden denk gelirler?
3. Adım Adım Çözüm
Adım 1 – Sayıları İnceleme
- Aslı Hemşire’nin nöbet döngüsü: 9 gün
- Elif Hemşire’nin nöbet döngüsü: 12 gün
Adım 2 – En Küçük Ortak Kat’ı (EKOK) Hesaplama
- EKOK, iki sayının en küçük ortak katını ifade eder.
- 9 ve 12’nin ortak katlarını düşünerek 36, 72, 108 vb. değerlerin var olduğunu görebiliriz.
- Burada en küçük ortak kat 36 olduğundan, 9 ve 12 sayılarının ilk defa yan yana gelecekleri gün 36. gün olacaktır.
Adım 3 – Sonuca Ulaşma
- Dolayısıyla “en az kaç gün sonra?” sorusunun yanıtı, 36 gün sonradır.
- Çoktan seçmeli soruda bu değerin hangi şıkta yazıldığını kontrol ettiğimizde, B) 36 olarak geçmektedir.
4. Matematiksel Hesaplamalar
EKOK genellikle EBOB (En Büyük Ortak Bölen) yardımıyla hesaplanabilir:
$
\text{EKOK}(a, b) = \frac{a \times b}{\text{EBOB}(a, b)}
$
Bu soruda:
- 9 = 3^2
- 12 = 2^2 \times 3
EBOB(9, 12) = 3 olduğundan,
$
\text{EKOK}(9, 12) = \frac{9 \times 12}{3} = \frac{108}{3} = 36
$
Aynı sonuca asal çarpanları doğrudan genişleterek de ulaşmak mümkündür.
5. Örnek Benzer Sorular
- Soru: Mehmet 6 günde, Murat ise 8 günde bir nöbet tutuyorsa, birlikte tuttuktan sonra kaç gün sonra yeniden birlikte tutarlar?
- Cevap: Bu durumda EKOK(6, 8) = 24 olur.
- Soru: Birisi 4 saat, diğeri 6 saatte bir mola veriyorsa, birlikte mola verdikten sonra en erken tekrar birlikte kaç saat sonra mola verirler?
- Cevap: EKOK(4, 6) = 12.
6. Özet Tablo
| Hemsire | Nöbet Döngüsü (Gün) | Asal Çarpanlar | Ortak Katlar | EKOK |
|---|---|---|---|---|
| Aslı Hemşire | 9 | 3² | 36, 72, 108, … | |
| Elif Hemşire | 12 | 2² × 3 | 36, 72, 108, … | 36 |
7. Kısa Özet ve Sonuç
- Aslı Hemşire: 9 günde bir nöbet tutar.
- Elif Hemşire: 12 günde bir nöbet tutar.
- Beraber nöbet tuttukları ilk günden sonraki en kısa süre, 9 ile 12’nin EKOK değeri olan 36 gündür.
- Soru bu değeri çoktan seçmeli formatta B) 36 olarak sunmuştur. Dolayısıyla doğru cevap 36 gündür.
Bu adımlar neticesinde nöbet tutma periyodlarını dikkate aldığımızda, en erken tekrar bir araya gelecekleri tarih 36. gündür.
