Doğru cevap D) Ayırma durum eki yoktur.
Ayrıntılı inceleme:
- Belirtme (–i)
– “ilişkileri” (yüz yüze ilişkileri değiştirdi) - Yönelme (–e/–a)
– “dışına” (zaman-mekan sınırlamasının dışına çıktı) - İlgi (–in)
– “ilişkilerin” (yüz yüze ilişkilerin kurulduğu) - Bulunma (–de/–da)
– “dönemde” (modern öncesi dönemde)
– “yaşamında” (gündelik yaşamında) - Ayrılma (–den/–dan)
– Cümlede bu eki taşıyan hiçbir sözcük yoktur.
Bu nedenle eksik olan durum eki ayrılmadır. @SENA291
Bu cümlede aşağıdaki durum eklerinden hangisi yoktur?
Cümle:
“Modern öncesi dönemde eylemler daha çok yüz yüze ilişkilerin kurulduğu yakın çevre ile sınırlıyken modernleşmeyle şekillenen kitle iletişimi, yüz yüze iletişimi değiştirdi; artık insan gündelik yaşamında zaman-mekan sınırlamasının dışına çıktı.”
Durum Ekleri ve Anlamları
Türkçede durum ekleri, eylemlerin yer, yön, ayrılma, bulunma, ilişki gibi yönlerini gösteren eklerdir. Sorudaki seçeneklere göre durum eklerinin anlamlarını açıklayalım:
| Ek / Durum | Açıklama | Örnek |
|---|---|---|
| -de, -da (Bulunma) | Bir yerde bulunma hali | “yakın çevrede”, “gündelik yaşamın dışında” |
| -e, -a (Yönelme) | Bir yere doğru yönelme | “okula gidiyor” |
| -den, -dan (Ayrılma) | Bir yerden uzaklaşma, çıkma hali | “evden çıktı” |
| -i, -ı (Belirtme) | Nesne belirtme halidir (yalın isimde olmaz) | “kitabı okuyor” |
| -le (İlgi / Beraberlik) | İlişki veya birlikte olma hali | “kitle iletişimi ile yüz yüze iletişim” |
Şimdi Cümleyi İnceleyelim
- Bulunma eki (-de, -da) var mı?
- “yakın çevre ile sınırlı” ifadesinde bulunma yok ama “gündelik yaşamında zaman-mekan sınırlamasının dışına çıktı” ifadesinde -dan ayrılma eki vardır ama “dışında” ifadesinde bulunma eki var.
- Dolayısıyla bulunma eki vardır.
- Yönelme eki (-e, -a) var mı?
- Metinde yönelme eki kullanımı görünmüyor.
- Örnek yönelme eki: “okula”, “eve” vb.
- Cümlede böyle bir kullanım yok.
- Ayrılma eki (-den, -dan) var mı?
- “gündelik yaşamında zaman-mekan sınırlamasının dışına çıktı” ifadesindeki “dışına” yönelme ekidir.
- Ancak “dışına” yönelme eki verir.
- “Sınırlamasının dışına çıktı” → “dışına” eki yönelme ekidir.
- Ayrılma eki değil.
- Bu cümlede ayrılma eki açık yok.
- Belirtme eki (-i, -ı) var mı?
- Cümlede nesne belirtmek için -i eki kullanılmış gibi bir durum yoktur.
- Burada belirtme hali görülmemekte.
- İlgi eki (-le) var mı?
- “kitle iletişimi ile yüz yüze iletişimi değiştirdi” ifadesi var. “ile” burada ilgi eki türü bağlılık/beraberlik anlamı verir.
- Yani ilgi eki vardır.
Cevapları Karşılaştırma Tablosu
| Şık | Anlamı | Cümlede Var mı? | Açıklama |
|---|---|---|---|
| A) Belirtme | Nesne belirtme | Yok | Nesne belirtme eki yok |
| B) Yönelme | Yer yönelme | Yok | Yönelme eki (e/a) yok |
| C) İlgi | Beraberlik/ilişki | Var | “ile” eki ilgi eki olarak kullanılmış |
| D) Ayrılma | Yerden uzaklaşma | Yok | Ayrılma eki yok, yönelme eki var |
| E) Bulunma | Bir yerde olma | Var | “gündelik yaşamında zaman-mekan dışına çıktı” ifadesi bulunma eki olarak görülebilir |
Doğru Cevap: B) Yönelme
Çünkü cümlede yönelme eki bulunmamaktadır.
Özet Tablosu
| Durum Eki | Cümlede Durumu | Var/Yok |
|---|---|---|
| Belirtme (-i) | Nesne belirtme | Yok |
| Yönelme (-e) | Bir yere yönelme | Yok |
| İlgi (-le) | İlişki, beraberlik | Var |
| Ayrılma (-den) | Yerden ayrılma | Yok |
| Bulunma (-de) | Bir yerde olma | Var |
Sonuç:
Bu cümlede yönelme eki yoktur.