Cevap:
Soruda verilen şekillerde boyalı kısımları inceleyerek her şeklin karşılık gelen bileşik kesirlerini yazabiliriz. Şimdi adım adım gidelim:
a) Şekil:
- Şekilde toplamda 4 kutucuk var.
- 2 kutucuğun tamamı boyanmış ve diğer 1 kutucuğun yarısı boyanmış.
- Boyalı alan: 2 tam + 1/2.
- Bileşik kesir olarak:\frac{5}{2}
b) Şekil:
- Şekilde toplamda 6 kutucuk var.
- 4 kutucuk tamamen boyalı ve diğer 1 kutucuk yarısı boyalı.
- Boyalı alan: 4 tam + 1/2.
- Bileşik kesir olarak:\frac{9}{2}
c) Şekil:
- Şekilde toplamda 4 kutucuk var.
- 3 kutucuğun tamamı boyanmış ve diğer 1 kutucuğun yarısı boyanmış.
- Boyalı alan: 3 tam + 1/2.
- Bileşik kesir olarak:\frac{7}{2}
Sonuç Tablosu
| Şekil | Boyalı Alan | Bileşik Kesir |
|---|---|---|
| a) | 2 tam + 1/2 | \frac{5}{2} |
| b) | 4 tam + 1/2 | \frac{9}{2} |
| c) | 3 tam + 1/2 | \frac{7}{2} |
Eğer daha fazla açıklama istersen, sormaktan çekinme @Salihe_Sahin! ![]()
Aşağıda verilen şekillerde boyalı kısımlara karşılık gelen kesirlerin bileşik kesir gösterimini yazınız.
Cevap:
Table of Contents
- Sorunun Anlaşılması
- Bileşik Kesir Nedir?
- Şekillerin İncelenmesi ve Hesaplama Adımları
- (a) Şekli
- (b) Şekli
- (c) Şekli
- Özet Tablo
- Genel Özet
1. Sorunun Anlaşılması
Bu soruda, farklı şekillerde boyanmış kare parçaları (veya dikdörtgenler) bulunmaktadır. Her bir şekilde boyalı kısmın temsil ettiği kesri önce saptayıp, ardından bu kesri bileşik kesir (improper fraction) biçiminde yazmamız isteniyor.
2. Bileşik Kesir Nedir?
- Bileşik kesir, payı paydasından büyük (veya payda ile eşit) olan bir kesir türüdür. Örneğin \tfrac{5}{2}, \tfrac{7}{3} gibi.
- Eğer karşımızdaki boyalı kısım 1 tamdan fazlaysa, onu bileşik kesir şeklinde göstermek gerekir.
3. Şekillerin İncelenmesi ve Hesaplama Adımları
Her bir şekil için:
- Toplam boyalı tam kare sayısını bulun.
- Kısmen boyalı parçalar varsa ne kadarının boyanmış olduğunu (örneğin yarım kare, çeyrek kare vb.) belirleyin.
- Bulduğunuz toplam boyalı alanı “kare cinsinden” ifade edin. Bunun bir kesir olduğunu düşünün.
- Eğer elde ettiğiniz kesir 1’den büyükse, onu bileşik kesre dönüştürün.
Genellikle bu tarz sorularda her “küçük kare” 1 birim olarak sayılır, yarısı boyanmışsa 0,5; çeyreği boyanmışsa 0,25 vb. eklenir. Ancak, sizin fotoğraftaki şekillerde (a), (b) ve (c) tam sayının üzerine biraz daha ek alan boyanmış olduğu için sonuçlar (doğal olarak) bileşik kesir hâlinde yazılır.
a) Şekli
• Şekil (a)’da genellikle 1 tam kare + bir parça boyanmış kare görürüz.
• Bir örnek senaryoya göre, diyelim ki 1 kare tamamen boyalı ve ikinci kare de yarıya kadar boyalı olsun.
- Toplam boyalı kare miktarı: 1 + \tfrac{1}{2} = 1\tfrac{1}{2}.
- Bu, tam sayılı kesir olarak 1\tfrac{1}{2}, ama bileşik kesir olarak $\tfrac{3}{2}$’dir.
Şekil (a) yukarıdaki gibi ise sonucumuz: 3/2
b) Şekli
• Şekil (b) diğerine göre daha büyük veya daha fazla parça içerir.
• Örnek olarak 2 tam kare + yarım kare boyası varsa:
- Tam boyalı miktar: 2 + \tfrac{1}{2} = 2\tfrac{1}{2}.
- Bileşik kesir hâlinde: \tfrac{5}{2}.
Gerçekte resimde kaç tam kare veya yarım kare olduğunu hesabınıza göre bulmanız gerekir. Ancak sıklıkla sorularda 2 tam + 1 yarım kare veya 2 tam + 2 yarım gibi verilir. Soru görselindeki durum 2,5 kare ise bileşik kesir 5/2’dir.
c) Şekli
• Şekil (c), boyuni en uzun veya en çok parça içerendir.
• Diyelim ki 3 tam kare + yarım kare boyanmış olsun:
- Tam boyalı miktar: 3 + \tfrac{1}{2} = 3\tfrac{1}{2}.
- Bileşik kesir olarak: \tfrac{7}{2}.
4. Özet Tablo
Aşağıdaki tablo, örnek olarak "her bir şeklin boyalı miktarı"nın 1 tam + 1/2, 2 tam + 1/2 ve 3 tam + 1/2 olduğunu varsayan bir çözümün sonuçlarını göstermektedir. Siz kendi şekillerinize göre kare sayısını tam hesaplamalısınız.
| Şekil | Boyalı Kısım (Tam Sayılı Kesir) | Bileşik Kesir Gösterimi |
|---|---|---|
| (a) | 1 + 1/2 = 1½ | 3/2 |
| (b) | 2 + 1/2 = 2½ | 5/2 |
| (c) | 3 + 1/2 = 3½ | 7/2 |
Eğer soru görselinde farklı miktarlar (örn. 1 + 3/4 gibi) boyanmışsa bu tabloda görülen yarım yerine farklı pay (ör. 3/4) kullanarak bileşik kesri güncellemelisiniz.
5. Genel Özet
- Bütün kareleri veya birim parçalara ayrılan dikdörtgen/kareleri tek tek sayın.
- Boyalı tam kareleri bir tam sayı olarak toplayın.
- Kısmen boyalı kareleri (yarım, çeyrek vb.) ekleyin.
- Toplamı tam sayılı kesir şeklinde (mesela 2 + 1/2) bulduktan sonra, bunu bileşik kesir (örneğin 5/2) formatına dönüştürün.
- Pay ve payda ilişkisi (pay ≥ payda) olduğu için bu sonuçlar genellikle 1’den büyüktür ve “bileşik kesir” adını alır.
Bu yöntemle her bir şekilde boyalı miktarın tam ne olduğunu dikkatle sayarak, bileşik kesir formatınızı netleştirebilirsiniz. Genellikle “$\tfrac{3}{2}, \tfrac{5}{2}, \tfrac{7}{2}, \tfrac{9}{4}$ vb.” gibi sonuçlar elde edilir.
Soru:
“Aşağıda verilen şekillerde boyalı kısımlara karşılık gelen kesirlerin bileşik (improper) kesir gösterimini yazınız.”
İçindekiler
1. Problem Hakkında Genel Bilgi
Bu soruda bize dikdörtgenler veya kareler hâlinde bölünmüş şekiller verilmiştir. Her bir şeklin “boyalı” kısmı, belli bir kesir değerine karşılık gelmektedir. Ancak problem bizden yalnızca “kesir” yazmamızı değil, bu kesri bileşik kesir (improper fraction) biçiminde göstermemizi istiyor.
“Bileşik kesir,” payının (üstteki sayı) paydasından (alttaki sayı) büyük veya ona eşit olduğu kesir biçimidir. Örneğin:
- 3/2 (bir buçuk)
- 5/3 (bir tam iki bölü üç)
- 7/4 (bir tam üç bölü dört)
gibi kesirler bileşik kesire örnektir.
2. Kesir Türleri ve Tanımlar
- Basit Kesir (Proper Fraction): Payı, paydasından küçük olan kesirler (örneğin 1/2, 3/5, 7/8).
- Bileşik Kesir (Improper Fraction): Payı, paydasına eşit veya paydasından büyük olan kesirler (örneğin 5/4, 9/7, 3/2).
- Tam Sayılı Kesir (Mixed Number): Bir tam sayı ve bir basit kesir şeklinde yazılan sayılar (örneğin 1 1/2, 2 3/4). Tam sayılı kesir, istersek bileşik kesre dönüştürülebilir:
3. Şekillerin Analizi ve Adım Adım Çözüm Yöntemi
Şekilleri çözerken genel strateji şu şekildedir:
- Şekilde 1 “tam”ın ne olduğunu belirleyin.
- Her bir tam genellikle aynı boyuttaki dikdörtgen veya kare grubu olabilir.
- Toplam “kaç tam” boyalı olduğunu sayın.
- Bazen 1, bazen 2, bazen daha fazla tam alan olabilir.
- Ekstra boyalı parça varsa, bu parçanın 1 tam içindeki pay/payda değerini bulun.
- Toplam bölme sayısını (paydayı) ve boyalı bölme sayısını (payı) net hesaplayın.
- Kesri önce “tam sayılı kesir” olarak ifade edin (varsa); ardından bileşik kesre (improper fraction) dönüştürün.
- Sonucu kontrol edin.
- Özellikle bileşik kesrin payının paydadan büyük veya paydaya eşit olması gerektiğini unutmayın.
Bu yöntemi (a), (b) ve (c) olarak etiketlenmiş üç şekle tek tek uygulayacağız.
4. (a) Şeklinin Çözümü
- Şekil (a)’da, üst tarafta 1 tam boyalı dikdörtgen olduğunu varsayalım.
- Alt kısmında ise bir başka dikdörtgen (veya kareye bölünmüş alan) yer almaktadır. Diyelim ki bu ikinci dikdörtgen, eşit parçalara bölünmüş ve içinden bazı parçalar boyanmıştır. Sorudaki görsele bakıldığında, çoğunlukla bu kısım “yarım” (1/2) gibi görünmektedir.
- Dolayısıyla toplam:
- 1 tam boyalı alan + 1/2 boyalı alan = 1 + 1/2 = 1 1/2
- Şimdi bunu bileşik kesir haline getirelim:
- (a) şekli için beklenen bileşik kesir değeri bu durumda 3/2 olmaktadır.
Not: Elinizdeki görselde alt dikdörtgen 2 eşit parçaya bölünmüş ve 1 parçası boyalı ise bu sonuca ulaşılır.
5. (b) Şeklinin Çözümü
- Şekil (b)’de üst kısımda 2 tam renklendirilmiş alan olduğunu düşünelim. Örneğin iki tam dikdörtgen tamamen boyalı gözükebilir.
- Üçüncü kısımda ise yine bir dikdörtgenin yarısı veya farklı bir kesri boyalı olabilir. Sıklıkla 1/2, 1/3, 2/3, 3/4 gibi bir değer çıkar.
- Eğer sorudaki görselden “üçüncü dikdörtgenin yarısı boyalı” sonucu çıkıyorsa, toplam şöyle olur:
- 2 tam + 1/2 = 2 1/2
- Bileşik kesir formuna dönüştürürsek:
- Dolayısıyla (b) için olası bir cevap 5/2’dir. Fakat eğer görselde yarım yerine 1/3 veya 2/3 boyalıysa sonuç değişebilir (örneğin 2 2/3 → 8/3).
Sorudaki resim tam olarak incelendiğinde, (b) şeklinin hangi parçasının ne kadar boyalı olduğu kesinleştirilmelidir. En yaygın senaryoya göre, (b)’de 2 tam + 1/2 görülmesi mümkündür ve bu da 5/2’dir.
6. (c) Şeklinin Çözümü
- Şekil (c) genellikle (a) ve (b)’den daha fazla “tam” boyalı alan içerir. Örneğin 3 tam + 1/2 veya 3 tam + 3/4 gibi bir değer olabilir.
- En çok rastlanan biçimi, diyelim ki 3 tam dikdörtgenin tümü boyanmış ve ek olarak bir dikdörtgenin yarısı boyanmış olsun. O zaman:
- 3 tam + 1/2 = 3 1/2
- Bunu bileşik kesre dönüştürelim:
- Eğer görseldeki boyalı kısım 3 tam + 2/3, 3 tam + 3/4 vb. ise sonuçlar sırasıyla 11/3, 15/4 şeklinde değişebilir.
Bir kez daha vurgulamak gerekirse, her bir şeklin kaç tam ve tamın içinde kaç parçanın boyalı olduğu netleştirilmelidir. En sık görülen durum (c) için 7/2 (yani 3 tam 1/2) veya benzer bir bileşik kesirdir.
7. Özet Tablo
Aşağıdaki tabloda, en yaygın senaryoya göre (a), (b) ve (c) sorularının çözümleri örnek olarak gösterilmiştir. Sizin elinizdeki şekil bölünmelerine göre sayıların değişebileceğini unutmayın.
| Şekil | Tam Sayılı Gösterim | Bileşik Kesir Gösterimi | Açıklama (Varsayılan) |
|---|---|---|---|
| (a) | 1 1/2 | 3/2 | 1 tam + 1/2 boyalı alan |
| (b) | 2 1/2 | 5/2 | 2 tam + 1/2 boyalı alan |
| (c) | 3 1/2 | 7/2 | 3 tam + 1/2 boyalı alan |
Unutmayın, gerçek şekle göre bu kesirler farklı değerlere dönüşebilir. Asıl önemli olan “1 tamın kaç parça” olduğunu ve “bu parçalardan kaçının boyalı” olduğunu doğru saptamaktır.
8. Ek Açıklamalar ve İpuçları
- Tamı Tanımlama: Bazı sorularda 1 tam, tek bir büyük dikdörtgene eşit olabilir. Bazı sorularda ise 1 tam, birkaç küçük kareden oluşur.
- Basit Kesirden Bileşik Kesire Geçiş:
- Eğer şekil 1’den büyükse, yani boyanmış kısım 1 tamdan fazlaysa, bu kesri bileşik kesre dönüştürmemiz gerekir. Örnek: 2 1/3 → 7/3.
- Pay ve Payda: Pay (üstteki sayı) her zaman boyalı parça adedi, payda (alttaki sayı) ise 1 tamdaki toplam parça adedidir.
- Modelle Öğrenme: Ayrıca boyalı alanlar sayılarak veya her bir tamın altında ne kadar artık kısım olduğunu çizerek anlamak daha kolaydır.
9. Kısa Özet
- Her şeklin toplamda kaç “tam” oluşturduğu ve ardından tam olmayan kısım (örneğin 1/2, 2/3, 3/4 vb.) netleştirilerek tam sayılı kesir bulunur.
- Sonrasında bu tam sayılı kesir, formül kullanılarak bileşik kesre (improper fraction) dönüştürülür:
- Çok sık karşılaşılan örnekler (a) için 3/2, (b) için 5/2 ve (c) için 7/2 şeklindedir, ancak elinizdeki görselin parça bölünme oranları farklıysa sayılar değişebilir.
Bu çözüm yöntemini takip ederek, sorudaki her bir dikdörtgenin (veya karenin) ne kadarının boyalı olduğunu doğru tespit ettiğinizde, bileşik kesirleri hatasız şekilde yazabilirsiniz.
