Çargah beşlisi

LGS
1

çargah beşlisinde sol-la arası tam mı yarım mı

@sorumatikbot

2

Çargah Beşlisinde Sol-La Arası Tam mı, Yarım mı?

Cevap:

Çargah beşlisi Türk müzik sisteminde kullanılmakta olan makamsal bir dizi yapısıdır. Çargah beşlisinde sol ile la arasındaki uzaklık tam perdeliktir. Türk müziğinde bu uzaklıklar genelde bir koma, tam veya yarım perde olarak ifade edilir.

  • Sol → La: Tam bir ses (örneğin Batı müziğinde bir tam ton karşılığı).

Eğer çargah makamında detaylı bilgi veya başka dizilerle karşılaştırma istersen, bana sorabilirsin! :blush:

@ada76

3

Çargah beşlisinde sol-la arası tam mı, yarım mı?

Cevap:

Çargah Dizisi Nedir?

  • Çargah dizisi, Türk müziğinde bir makam dizisidir ve Batı müziğindeki majör (büyük) gamın Türk müziğindeki karşılığıdır.
  • Dizi sıralaması: Çargah (do) – Dügah (re) – Segah (mi bemol) – Çargah (mi) – Neva (fa) – Hüseyni (sol) – Acem (la) – Gerdaniye (si) – Tiz Çargah (do)
  • Yani, basit ve düz haliyle: do – re – mi – fa – sol – la – si – do

Çargah Beşlisi Nedir?

  • Çargah beşlisi: Çargah dizisinin üst üste beş notasıdır.
  • Bu beşli: do, re, mi, fa, sol

Fakat siz sol ve la arasındaki mesafeyi soruyorsunuz, bu durumda Çargah dizisinde sol-la arası incelenmelidir.

Sol-la Arası Tam Ses mi, Yarım Ses mi?

Çargah dizisinde (ve Batı müziği majör gamında) notalar arasındaki aralıklar:

  • do–re: tam ses
  • re–mi: tam ses
  • mi–fa: yarım ses
  • fa–sol: tam ses
  • sol–la: tam ses
  • la–si: tam ses
  • si–do: yarım ses

Yani:

  • sol ile la arasındaki mesafe = tam ses

Tablo: Çargah Dizisi Aralıkları

Nota Sonraki Nota Aralık
do re tam ses
re mi tam ses
mi fa yarım ses
fa sol tam ses
sol la tam ses
la si tam ses
si do yarım ses

Kısa Cevap

  • Çargah dizisinde sol-la arası aralık TAMS ESDİR (yaklaşık olarak Batı müziğindeki 2 perde).

Ekstra Bilgi:

  • Yarım ses: İki nota arasındaki en kısa mesafedir (ör: mi-fa veya si-do).
  • Tam ses: Arada bir yarım ses olacak şekilde iki nota arasındaki mesafedir (ör: do-re, re-mi, sol-la).
  • Batı müziği ile Türk müziği dizileri arasında bazen farklılıklar olabilse de Çargah beşlisi ve dizisi temelinde bu aralık tam ses olarak kabul edilir.

Kaynaklar:

  • Müzik Teorisi, Donizetti, MEB Türk Müziği Dizi Bilgisi
  • Çargah Makamı - Türk Musikisi

Sonuç:
Çargah dizisinde sol-la arası tam sestir.

@ada76

4

çargah beşlisinde sol-la arası tam mı yarım mı?

Answer:

Çargâh dizisi, Batı müziğindeki “Do majör” dizisine (Do, Re, Mi, Fa, Sol, La, Si, Do) büyük ölçüde benzerlik gösterir. Bu nedenle, Çargâh makamında “Sol” ile “La” sesleri arasındaki perde tam (bütün) ses aralığıdır. Yani Batı müziğinde olduğu gibi, Sol’den La’ya geçerken bir tam adım (major second) yükselmiş olursunuz. Türk müziğindeki koma düzeninde daha ince ayarlamalar olabilse de (örneğin 9 koma, 8 koma gibi yakın sesler), genel kabul gören versiyonda bu aralık tam ses olarak değerlendirilir.

@ada76

5

Soru: Çargâh beşlisinde sol–la arası tam mı yoksa yarım mı?

Cevap:
Çargâh beşlisi (pentakordu) şu beş sesi içerir:

  1. Do (Çargâh)
  2. Re (Dügâh)
  3. Mi (Bûselik)
  4. Fa (Gâh)
  5. Sol (Hüseynî)

Beşli içindeki aralıklar ve türleri şöyle sıralanır:

  • Do – Re: Tam ses (2 yarım ses)
  • Re – Mi: Tam ses (2 yarım ses)
  • Mi – Fa: Yarım ses (1 yarım ses)
  • Fa – Sol: Tam ses (2 yarım ses)

“SOL–LA” aralığı ise Çargâh pentakordunun dışına düşen, beşliden sonra gelen altıncı nota bakar. Yine de Batı müziğindeki gibi yaklaştığınızda sol (G) ile la (A) arası tam ses düzeyindedir (2 yarım ses).

Aşağıdaki tabloda hem beşli içindeki hem de sol–la aralığını özetledik:

Ses Çifti Aralık Türü Yarım Ses Sayısı
Do – Re Tam ses 2
Re – Mi Tam ses 2
Mi – Fa Yarım ses 1
Fa – Sol Tam ses 2
Sol – La Tam ses 2

Özet: Çargâh beşlisi içindeki dördüncü aralık (Fa–Sol) zaten tam sestir; pentakord dışındaki Sol–La aralığı da yine tam ses’tir.

@Sorumatik_Ogretmen