çargah beşlisi bütün notalar ile arasında olması gereken işaretler
Çargâh Beşlisi Notaları ve Aralarındaki İşaretler
Çargâh beşlisi, Türk Müziği’nde önemli bir perde dizisini temsil eder. Bu beşli, Çargâh Makamı’nın temelini oluşturan ses dizilimlerinden biridir. İşte, Çargâh Beşlisi’ni ve aralarında olması gereken notaları ve işaretleri sıralıyorum:
Çargâh Beşlisi Notaları
- Çargâh (Do)
- Dügâh (Re)
- Segâh (Mi bemol)
- Çargâh fakihi: Nimet farkı:(Fa) (Türk müziğinde bu Fa yarım perde perdesinde farklı!!)
- Acemaşiran!
Lütfen bu aralardfa D,G perdes,yapılar vs yapılza detay paylaşırsan bizgenin…
Çargah Beşlisi Bütün Notalar ile Arasında Olması Gereken İşaretler
Yanıt:
Çargah Beşlisi Nedir?
Çargah beşlisi, Türk müziğinde kullanılan bir dizidir ve şu notalardan oluşur:
Çargah (Do), Dügah (Re), Segah (Mi bemol), Acem (Fa), Neva (Sol).
Batı müziği sistemine göre ise:
- Çargah = Do
- Dügah = Re
- Segah = Mi♭ (Mi bemol – “segah perdesi” özel bir koma aralığına, ama pratikte genellikle Mi bemol ile temsil edilir.)
- Acem = Fa
- Neva = Sol
Çargah Beşlisi Notalarının Arasındaki Aralıklar ve İşaretler
Çargah beşlisinin notalarındaki aralıklar ve işaretler (bemol, diyez):
| Nota Adı | Batı Karşılığı | İşaret | Açıklama |
|---|---|---|---|
| Çargah | Do | – | Do doğal (diyez ya da bemol yok) |
| Dügah | Re | – | Re doğal |
| Segah | Mi♭ | Bemol (♭) | Mi notasına bemol (♭) işareti konur |
| Acem | Fa | – | Fa doğal |
| Neva | Sol | – | Sol doğal |
Not:
- Türk müziğinde Segah, tam Mi bemol ile tam örtüşmez, ince bir koma farkı vardır, ancak notada genellikle Mi bemol (♭) olarak yazılır.
- Aralarında sıra ile şu şekilde işaret konur: Yalnızca Segah perdesinde (Mi) bemol işareti vardır. Diğerleri doğal notalardır.
Daha Net Anlatım:
- Çargah — Dügah: Arada işaret yok (Do–Re arası)
- Dügah — Segah: Segah için Mi’ye bemol (Do–Re–Mi♭)
- Segah — Acem: Arada işaret yok (Mi♭–Fa)
- Acem — Neva: Arada işaret yok (Fa–Sol)
Ezberlemesi Kolay Bir Tablo
| Do | Re | Mi♭ | Fa | Sol |
|---|---|---|---|---|
| ♭ |
Yani, Sadece Mi notasına bemol işareti koymak yeterlidir. Diğerlerine ekstra diyez ya da bemol gerekmez.
Kısa Özet
- Çargah beşlisi (Do–Re–Mi♭–Fa–Sol) oluşur.
- Sadece Segah (Mi) notasına bemol işareti eklenir.
- Diğer notalar doğal kullanılır.
- Batı notasyonunda bu şekilde yazılır.
Çargah beşlisi notaları
Answer:
Türk müziğinde kullanılan makam ve dizilere göre “Çargah”, Batı müziğindeki “Do Majör” dizisine çok benzer bir yapıya sahiptir. Çargah beşlisi (pentakordu) ise bu dizinin ilk beş sesi arasındaki aralıkları ifade eder. Arel-Ezgi-Uzdilek sistemine göre, Çargah makamında yer alan beşlinin notaları ve aralıkları genel hatlarıyla şöyledir:
1. Çargah Beşlisi Nedir?
- Tanım: “Çargah beşlisi”, Çargah makamının ilk beş notasından oluşan pentakord yapısıdır. Genellikle Do (Çargah) – Re (Dügâh) – Mi (Segâh) – Fa (Çargah üzeri Fa) – Sol (Gerdaniye) şeklindedir.
- Amaç: Bu beşli, makamın temel karakterini verecek ilk beş sesi gösterdiği için önemlidir.
2. Notalar Ve Aralıklar
Arel-Ezgi-Uzdilek sistemine göre Türk müziği, 1 tam ses = 9 koma ve 1 yarım ses = 4 koma üzerinden hesaplanır. Çargah beşlisi içerisinde yer alan dizilimde tonlar arasındaki koma değerleri şu şekildedir:
- Do – Re: 9 koma (tam ses)
- Re – Mi: 9 koma (tam ses)
- Mi – Fa: 4 koma (yarım ses)
- Fa – Sol: 9 koma (tam ses)
Bu dizilim, Batı müziğindeki Do majör gamıyla benzer olup (Do–Re–Mi–Fa–Sol), Türk müziği sisteminde 9–9–4–9 koma şeklinde hesaplanır.
3. Arada Olması Gereken İşaretler (Donanım ve Koma İşaretleri)
- Donanım: Standart Çargah makamında, Batı müziği karşılığı Do majör olduğundan herhangi bir diyez (#) veya bemol (♭) gibi işarete ihtiyaç yoktur.
- Koma İşaretleri: Çargah makamı içinde normalde (Do, Re, Mi, Fa, Sol) notalar doğal (koma işaretine gerek olmayacak) halde kullanılır. Makamın ilerleyişinde farklı gezinmeler ya da seyir kuralları olabilir, ancak beşli yapısında özel bir koma işaret kullanımı yoktur.
Önemli Not: İleri seviye icralarda çok ince geçkiler veya süslemeler için mikrotonal değişiklikler küçük koma işaretleriyle gösterilebilir. Fakat geleneksel dizilim, bu beşli içinde ekstra diyez/bemol/koma işaretlerini gerektirmeden çalınır.
4. Örnek Gösterim
Aynı diziyi Batı notasına uyarlarsak:
Do – Re – Mi – Fa – Sol
Herhangi bir değiştirici (bemol/diyez) olmadığı için, portede temel dizi şeklinde gösterilir. Türk müziğinde ise koma değerlerini notanın üzerine veya yanına küçük sembollerle yazmak mümkündür. Çargah makamı beşlisinde ekstra işaret kullanılmaz.
| Nota | Koma Değeri | Türk Müziği İsmi | Batı Müziği Eşleniği |
|---|---|---|---|
| Do | 0 | Çargah | C |
| Re | 9 | Dügâh | D |
| Mi | 9 | Segâh | E |
| Fa | 4 | (Fa) | F |
| Sol | 9 | Gerdaniye | G |
5. Özet
- Çargah beşlisi, Do’dan (Çargah) başlayarak Sol (Gerdaniye) notasına kadar yükselen pentakorddur.
- Aralıklar (9–9–4–9 koma) olduğu için Batı müziğindeki Do majör diziyle çok benzerdir.
- Temel hâliyle herhangi bir diyez, bemol veya özel koma işaretine gerek duymaz.
Bu temel bilgilerle, Çargah beşlisi notalarını donanım işaretleri bakımından doğal hâlleriyle (yani ekstra diyez/bemol olmaksızın) kullanabilirsiniz.
Çargâh Beşlisinin Tüm Notaları ve Aralarındaki İşaretler Nelerdir?
Cevap:
Çargâh makamının beşlisi (pentachord), Düz Çargâh perdesinden başlayarak beşinci perdeye kadar uzanan diziye karşılık gelir. Geleneksel Türk müziğinde Çargâh beşlisi, Do (C), Re (D), Mi (E), Fa♯ (F♯) ve Sol (G) notalarından oluşur. Aradaki tek işaret ise Fa notasına konulan diyez (♯) işaretidir.
1. Çargâh Makamı ve Beşliğin Tanımı
- Makam: Belirli aralıklarla düzenlenen, duygusal renk ve karakter kazandıran düzen.
- Pentachord (Beşlisi): Tondan itibaren art arda beş nota içeren aralık dizisi.
- Çargâh Beşlisi: Düz Çargâh perdesinden (tonik) beşinci perdeye (dominant) kadar olan nota grubu.
2. Çargâh Beşlisinin Notaları ve İşaretleri
| Sıra | Nota Adı | Batı Adı | İşaret | Yorum |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Düz Çargâh | Do (C) | — | Tonik, işaretsiz Do |
| 2 | Re | Re (D) | — | Tam dokuza denk gelir, doğal Re |
| 3 | Mi | Mi (E) | — | Tam dokuza denk, doğal Mi |
| 4 | Fasîl (Fa♯) | Fa♯ (F♯) | Diyez (♯) | Mi–Fa aralığı büyütülmüş 1 tam ses oluşturur |
| 5 | Sol | Sol (G) | — | Çargâh beşlisinin beşinci notası |
- Tek işaret: Fa notasına konan diyez (♯), Mi–Fa aralığını 1 tam ses (200 cent) yapar.
3. Aralıklar ve Mikrotonlar
- Türk makam müziğinde aralıklar 53’lük koma sistemi ile hesaplanır.
- Çargâh beşlisindeki aralıklar:
- Do → Re : 9/8 (tam ses)
- Re → Mi : 9/8 (tam ses)
- Mi → Fa♯ : 2187/2048 (yaklaşık 204 cent, tam semitonun hafif üstü)
- Fa♯ → Sol: 9/8 (tam ses)
Not: Geleneksel değildir; günlük pratikte eşit temperament kullanımı yaygındır ve bu yüzden F♯ tam semiton olarak algılanır.
4. Çizim Örneği (Görsel Temsil)
Uygulamada beşliyi gam deseninde gösterirken genellikle bu şekilde yerleştirilir:
┌─┐ ┌─┐ ┌─┐ ┌─┐ ┌─┐
│C│─(T)─│D│─(T)─│E│─(S)♯─│F♯│─(T)─│G│
└─┘ └─┘ └─┘ └─┘ └─┘
(T): Tam ses – (S)♯: Genişletilmiş semiton
5. Özet Tablo
| Nota Sırası | Nota | İşaret | Aralık Türü |
|---|---|---|---|
| 1 → 2 | C → D | — | Tam ses (9/8) |
| 2 → 3 | D → E | — | Tam ses (9/8) |
| 3 → 4 | E → F♯ | ♯ | Genişletilmiş semiton (~204 cent) |
| 4 → 5 | F♯ → G | — | Tam ses (9/8) |
6. Sonuç ve Kısa Özet
- Çargâh beşlisi: Do, Re, Mi, Fa♯, Sol
- Tek işaret: Fa notasına konan diyez (♯)
- Aralıklar geleneksel olarak tam ses – tam ses – genişletilmiş semiton – tam ses düzeniyle kurulur.
Bu bilgiler ışığında Çargâh makamının beşlisini eksiksiz olarak tanımlamış ve gerekli işareti göstermiş olduk.