capraz uyak nedir
Capraz Uyak Nedir?
Cevap:
Capraz uyak, şiirde bir uyak düzeni türüdür ve genellikle abab şeklinde dizilir. Bu düzen, dörtlüklerde birinci ve üçüncü dizelerin birbirleriyle; ikinci ve dördüncü dizelerin ise birbirleriyle uyaklandığı anlamına gelir. Capraz, yani “çapraz” olarak adlandırılmasının sebebi, uyakların dörtlükte çapraz şekilde birbirini takip etmesidir.
Capraz Uyak Düzeni Nedir?
- Uyak (kafiye): Şiirde mısraların sonundaki seslerin benzerliği veya aynılığıdır.
- Capraz Uyak: Mısralar arasında çapraz bağlantı kurulmasıdır.
- Düzen:
- a: Birinci mısranın sonundaki sesler
- b: İkinci mısranın sonundaki sesler
- a: Üçüncü mısranın sonundaki sesler (birinci mısra ile uyumlu)
- b: Dördüncü mısranın sonundaki sesler (ikinci mısra ile uyumlu)
Örneklerle Capraz Uyak
Aşağıda capraz uyak düzenine sahip bir şiir dörtlüğü verilmiştir:
Güz geldi, döktü yapraklarını (a)
Rüzgarlar esiyor hafiften (b)
Doğa uyudu, sardı uykusunu (a)
Gece çöktü, bastı sessizliği (b)
Burada (a) uyakları “larını” sesiyle, (b) uyakları ise “ten” sesiyle uyumludur.
Yatay, Sarma ve Örneklerle Capraz Uyak Arasındaki Farklar
| Uyak Türü | Uyak Düzeni Örneği | Açıklama |
|---|---|---|
| Capraz Uyak | abab | 1. ve 3., 2. ve 4. dizeler uyaklıdır. |
| Düz Uyak | aabb | 1. ve 2., 3. ve 4. dizeler uyaklıdır. |
| Sarma Uyak | abba | 1. ve 4., 2. ve 3. dizeler uyaklıdır. |
Özet:
- Capraz uyak, şöyledir: abab
- Mısralarda çapraz şekilde uyak kurulmasıdır.
- Türk şiirinde sık kullanılan uyak biçimlerinden biridir.