Canlılarda solunumun önemini belirtir

ORTAOKUL
1

KAZANIM: F8.6.2.3. Canlılarda solunumun önemini belirtir.
7. Aşağında deney düzeneklerinde bulunan canlılardan hangisi daha uzun süre yaşar yazınız. (4 P)
KAZANIM: F8.6.3.1. Madde döngülerini şema üzerinde göstererek açıklar.
8. Aşağıda bulunan madde döngüsünün adını yazınız. (4 P)

Soru Görseli
Soru Görseli829×800 140 KB

2

Canlılarda Solunum ve Madde Döngüleri Soru Çözümü

Görselde yer alan 7. ve 8. soruların ayrıntılı analizini ve doğru cevaplarını aşağıda bulabilirsin.

7. Soru: Deney Düzeneklerinde Canlıların Yaşam Süresi

Bu soru, fotosentez ve solunum arasındaki ilişkiyi anlamanı ölçmektedir.

:brain: [ÇÖZÜM ADIMLARI:]

Adım 1 — Düzenek 1’in Analizi

  • İçerik: Işık, Yeşil Bitki, Arı ve Fare.
  • Durum: Işık alan yeşil bitki fotosentez yaparak oksijen (O_2) üretir. Arı ve fare bu oksijeni kullanarak solunum yapar ve dışarı karbondioksit (CO_2) verir. Bitki bu karbondioksiti alarak tekrar fotosentez yapar. Bu döngü sayesinde oksijen sürekli yenilenir.

Adım 2 — Düzenek 2’nin Analizi

  • İçerik: Işık, Şapkalı Mantar ve Fare.
  • Durum: Şapkalı mantarlar bitki değildir; üretici değil, ayrıştırıcıdır. Fotosentez yapamazlar. Hem mantar hem de fare ortamdaki sınırlı oksijeni tüketir. Oksijen bittiğinde canlılar yaşayamaz.

Adım 3 — Düzenek 3’ün Analizi

  • İçerik: Karanlık ve Fare.
  • Durum: Ortamda üretici bir canlı yoktur ve karanlıktır. Fare mevcut oksijeni kısa sürede tüketir.

Adım 4 — Seçenek Karşılaştırması

  • :cross_mark: Düzenek 3: Oksijen kaynağı yok, en kısa süre burada yaşanır.
  • :cross_mark: Düzenek 2: İki tüketici (mantar ve fare) var, oksijen hızla biter.
  • :white_check_mark: Düzenek 1: Bitki oksijen üretir, fare ve arı karbondioksit sağlar. Karşılıklı yardımlaşma (döngü) olduğu için yaşam süresi en uzundur.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: [CEVAP:] 1 numaralı düzenek içindeki canlılar daha uzun süre yaşar.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

8. Soru: Madde Döngüsünün Adı

Görseldeki şemayı incelediğimizde döngünün temel bileşenlerini görebiliriz.

:brain: [ÇÖZÜM ADIMLARI:]

Adım 1 — Şemadaki İpuçlarını İnceleme

  • Şemada “Şimşek” olayı görülüyor. Şimşek ve yıldırım, atmosferdeki gazın toprağa bağlanmasında kilit rol oynar.
  • Toprakta “Bakteriler” (Azot bağlayıcı bakteriler) vurgulanmış.
  • Ölü hayvanlar ve bitki kökleri arasındaki ilişki gösterilmiş.

Adım 2 — Döngünün Tanımlanması

  • Havadaki serbest azotun şimşeklerle toprağa inmesi, topraktaki bakteriler tarafından bitkilerin kullanabileceği hale getirilmesi ve canlıların yapısına katılması sürecine Azot Döngüsü denir.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: [CEVAP:] Bu şemada anlatılan döngü Azot Döngüsüdür.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

:bullseye: [TEMEL KAVRAMLAR:]

1. Fotosentez

  • [Tanım:] Bitkilerin ışık enerjisiyle karbondioksit ve sudan besin ve oksijen üretmesidir.
  • [Bu problemde:] 1. düzenekteki bitkinin oksijen üreterek farenin yaşamasını sağlamasını ifade eder.

2. Azot Bağlayıcı Bakteriler

  • [Tanım:] Havadaki azotu bitkilerin kullanabileceği bileşiklere dönüştüren özel bakterilerdir.
  • [Bu problemde:] 8. sorudaki döngünün gerçekleşmesini sağlayan temel canlılardır.

:warning: [SIK YAPILAN HATALAR:]

:cross_mark: Şapkalı Mantarı Bitki Sanmak

  • [Yanlış:] Mantarın ışıkta fotosentez yaptığını düşünmek.
  • [Doğru:] Mantarlar üretici değil, tüketicidir (ayrıştırıcı). Oksijen üretmezler, tüketirler.
  • [Neden Yanlış:] Mantarlar klorofil içermez, bu yüzden fotosentez yapamazlar.

[Next Steps]
Azot döngüsünde şimşek ve yıldırımın tam olarak ne işe yaradığını daha detaylı açıklamamı ister misin?