Cahit Sıtkı Tarancı'nın mısra uzunluğu hakkındaki cümlesinin dil bilgisi analizi

YKS TYT
1

OSYM) IADINDA’
SORULARL
Cahit Sıtkı; misrada uzunluğun on beşi, on altiy
geçmemesi gerektiğini, uzun misranin nefesi yordugunu
belirtmiştir.
Bu cümlede aşağıdakilerin hangisine yer
verilmemiştir?
A) Filden isim yapım eki olan "-me’ye
B)
Olumsuzluk eki olan "-me’ye
C) Belirtme hâl ekine
D) Çıkma durum ekine
E) Fiilden fiil yapım ekine

Soru Görseli
Soru Görseli1024×791 72.9 KB

2

Cahit Sıtkı Tarancı’nın mısra uzunluğu hakkındaki cümlesinin dil bilgisi analizi

:brain: [ÇÖZÜM ADIMLARI:]

Adım 1 — Seçenek A: Fiilden İsim Yapım Eki olan "-me"yi İnceleyelim
Cümledeki “geçmemesi” kelimesinde yer alan ikinci “-me” eki isim-fiil ekidir (fiilden isim yapım eki). Ayrıca “yorduğunu” kelimesindeki “-duk” sıfat-fiil eki de benzer bir işlevdedir ancak soruda özel olarak “-me” sorulmuştur.

  • Durum: Mevcut.

Adım 2 — Seçenek B: Olumsuzluk Eki olan "-me"yi İnceleyelim
“geçmemesi” kelimesindeki ilk “-me” eki olumsuzluk bildirmektedir (geç-me-me-si). Fiilin gerçekleşmeyeceğini ifade eder.

  • Durum: Mevcut.

Adım 3 — Seçenek C: Belirtme Hâl Ekini İnceleyelim
Cümlede birden fazla belirtme hâl eki (-ı, -i, -u, -ü) bulunmaktadır:

  • “on altıyı”
  • “gerektiğini”
  • “nefesi”
  • “yorduğunu”
  • Durum: Mevcut.

Adım 4 — Seçenek D: Çıkma Durum Ekini İnceleyelim
Çıkma (ayrılma) durum eki “-dan / -den” ekidir. Cümleyi incelediğimizde: “mısrada” (Bulunma -da), “uzunluğun” (Tamlayan -un), “belirtmiştir” (Ek-fiil/Zaman) kelimeleri vardır ancak hiçbir kelimede “-dan / -den” eki yer almamaktadır.

  • Durum: Bulunmamaktadır.

Adım 5 — Seçenek E: Fiilden Fiil Yapım Ekini İnceleyelim
“belirtmiştir” kelimesinin kökü “belir-mek” fiilidir. “Belir-” fiiline gelen “-t” eki (belir-t-) fiilden fiil yapım ekidir (ettirgenlik/oldurganlık eki işlevinde).

  • Durum: Mevcut.

Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
:white_check_mark: D. Çıkma durum eki — Cümlede “-dan/-den” eki yoktur.
:cross_mark: A. Fiilden isim yapım eki — “geçme-me-si” (İkinci -me isim-fiildir).
:cross_mark: B. Olumsuzluk eki — “geç-me-me-si” (İlk -me olumsuzluktur).
:cross_mark: C. Belirtme hâl eki — “nefes-i”, “yorduğun-u” örneklerinde vardır.
:cross_mark: E. Fiilden fiil yapım eki — “belir-t-mek” kelimesindeki “-t” ekidir.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: [CEVAP:] D) Çıkma durum ekine
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

:bullseye: [TEMEL KAVRAMLAR:]

1. Çıkma (Ayrılma) Durum Eki

  • [Tanım:] İsimlere gelerek ayrılma, uzaklaşma veya sebep bildiren “-dan / -den” ekidir.
  • [Bu problemde:] Cümlede bu eke sahip bir sözcük geçmemektedir. “Mısrada” kelimesindeki “-da” eki çıkma değil, bulunma ekidir.

2. İsim-Fiil vs. Olumsuzluk Eki

  • [Tanım:] “-me / -ma” eki hem olumsuzluk hem de isim-fiil (yapım eki) olarak kullanılabilir.
  • [Bu problemde:] “geçmemesi” sözcüğünde iki tane “-me” yan yanadır. Birincisi olumsuzluk, ikincisi isim-fiildir.

:warning: [SIK YAPILAN HATALAR:]

:cross_mark: Ekleri Karıştırmak

  • [Yanlış:] “Mısrada” kelimesindeki “-da” ekini çıkma eki sanmak.
  • [Doğru:] “-da / -de” bulunma hâli, “-dan / -den” çıkma hâlidir.
  • [Neden yanlış:] Hal eklerinin görevleri ve ses benzerlikleri karıştırılmamalıdır.

Bu cümlede geçen diğer fiilimsileri (sıfat-fiilleri) bulup hangi ekleri aldıklarını incelememi ister misin?