- Bir otelin giriş katı için aşağıda verilen aydınlatma sistemi yapılmıştır. 3. ipin uzunluğu a bir doğal sayı olmak üzere a cm’dir. İplerin uzunlukları ise soldan sağa doğru 2. ip 1. ipin 4 katı, 3. ip 2. ipin 4 katı uzun- luğundadır.
Otelin tavanı yerden 305 cm yükseklikte ise K noktasının yerden yüksekliği en az kaç cm’dir?
A) 14^2
B) 15^2
C) 16^2
D) 17^2 - Aşağıdaki şekilde birbiriniyle dik kesişen ve her bir kenarı doğrusal olan 1. cadde ile 2. cadde arasında kalan bahçede bulunan ağaçların konumları K, L ve M noktalarıyla gösterilmiştir. L ve M noktaları dikeyde aynı hizadadır.
L ağacının 1 ve 2. caddeye olan en kısa uzaklıklarının çarpımı km cinsinden 8^{-4}'tür.
A) 2^{-4}
B) 4^{-4}
C) 8^{-4}
D) 16^{-2}
3. Soru: Aydınlatma Sistemi ve İp Uzunlukları
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
- Üslü ifadelerin kuvveti: a^a
- Bölme kuralı: \frac{x}{4}
- Yükseklik bağıntısı: \text{Yerden Yükseklik} = \text{Tavan Yüksekliği} - \text{İp Uzunluğu}
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — İpler Arasındaki Bağıntının Belirlenmesi
Soldan sağa doğru her ip bir öncekinin 4 katı uzunluğundadır:
- \text{1. İp Uzunluğu} = L_1
- \text{2. İp Uzunluğu} = L_2 = 4 \cdot L_1
- \text{3. İp Uzunluğu} = L_3 = 4 \cdot L_2 = 16 \cdot L_1
Buradan 1. ipin uzunluğu, 3. ipin uzunluğunun 16’da biri olur:
Adım 2 — 3. İpin Alabileceği En Büyük Değerin Bulunması
3. ipin uzunluğu a bir doğal sayı olmak üzere L_3 = a^a\text{ cm} olarak verilmiştir. Odanın tavanı yerden 305\text{ cm} yükseklikte olduğundan, tavandan sarkan herhangi bir ipin uzunluğu tavan yüksekliğini aşamaz (L_3 \le 305\text{ cm}):
- a = 1 \implies 1^1 = 1\text{ cm}
- a = 2 \implies 2^2 = 4\text{ cm}
- a = 3 \implies 3^3 = 27\text{ cm}
- a = 4 \implies 4^4 = 256\text{ cm} \le 305\text{ cm}
- a = 5 \implies 5^5 = 3125\text{ cm} > 305\text{ cm} (Oda yüksekliğinden fazla olamaz)
K noktasının yerden yüksekliğinin en az olması için, tavandan sarkan 1. ipin boyunun en fazla olması gerekir. Dolayısıyla a’nın alabileceği en büyük değer a = 4’tür.
Adım 3 — İp Uzunlukları ve K Noktasının Yüksekliği
a = 4 için:
K noktasının yerden yüksekliği:
289 sayısı tam kare olarak ifade edildiğinde:
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: D) 17^2
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Ters Orantı Mantığı: Bir noktanın tavandan olan mesafesi (ip boyu) ne kadar büyük olursa, zemine olan mesafesi o kadar küçük (en az) olur.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: Yüksekliğin “en az” istendiğini görüp a’ya en küçük değer olan 1 veya 2 vermek.
Doğru Yaklaşım: Yerden yüksekliğin en az olması için ipin tavandan en çok sarkması (en uzun olması) gerektiğini fark edip a’yı tavana sığabilecek en büyük değer (4) seçmek.
4. Soru: Ağaçların Caddelere Olan Uzaklıkları
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
- Üslü ifadelerde üssün üssü: (a^m)^n = a^{m \cdot n}
- Tabanları aynı olan üslü ifadelerde bölme: \frac{a^m}{a^n} = a^{m-n}
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Verilen Uzaklıkları Aynı Tabana Çevirme
Ağaçların 2. caddeye olan uzaklıkları 2’nin kuvveti olarak yazılır:
- 4^{-4} = (2^2)^{-4} = 2^{-8}\text{ km}
- 2^{-6}\text{ km}
- 8^{-2} = (2^3)^{-2} = 2^{-6}\text{ km}
Adım 2 — Konum Analizi
L ve M noktaları dikeyde aynı hizada olduklarından, düşey doğrultudaki 2. caddeye olan dik uzaklıkları birbirine eşit olmalıdır:
- d_{\text{L, 2. cadde}} = 2^{-6}\text{ km}
- d_{\text{M, 2. cadde}} = 2^{-6}\text{ km}
- d_{\text{K, 2. cadde}} = 2^{-8}\text{ km} (Şekilde K noktası 2. caddeye daha yakındır)
Adım 3 — L Ağacının 1. Caddeye Uzaklığının Hesaplanması
L ağacının 1. ve 2. caddeye olan uzaklıklarının çarpımı 8^{-5}\text{ km}^2 olarak verilmiştir:
L ağacının 1. caddeye olan en kısa uzaklığı (d_1):
2^{-9} ifadesini seçeneklerdeki tabanlara göre dönüştürürsek:
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C) 8^{-3}
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Bu tarz yeni nesil üslü sayı sorularını pekiştirmek için benzer bir kurguda soru çözmek ister misin?
