Uzunlukları 120 cm ve 165 cm olan iki tahta parçası bir kesme makinesi ile santimetre cinsinden tam sayı olan eşit uzunlukta parçalara ayrılacaktır. Bu makine ile bir kesme işlemi 15 saniye sürdüğüne göre işin tamamı en az ne kadar zaman alacaktır?
Cevap:
İçindekiler
1. Sorunun Özeti
Elimizde 120 cm ve 165 cm uzunluğunda iki farklı tahta parçası vardır. Her iki tahta parçası “tam sayılı santimetre” cinsinden eşit uzunlukta parçalara bölünecektir. Bu, aslında iki sayının EBOB (En Büyük Ortak Bölen) değerini bulmamız gerektiği anlamına gelir; çünkü en büyük ortak bölen, bu iki uzunluğu tam sayı parçalara ayırabilmemizi sağlayacak en büyük uzunluktur.
Her kesim işlemi, problemde belirtildiği gibi, 15 saniye sürmektedir. Bizim yapmamız gereken, önce parça uzunluğunu (yani EBOB’u) bulmak, ardından bu küçük parçalara ulaşmak için kaç kesim yapılması gerektiğini belirlemek ve en sonunda her kesim 15 saniye sürdüğü için toplam zamanı hesaplamaktır.
2. Adım Adım Çözüm
2.1. Ortak Bölenin (EBOB) Bulunması
İki sayının EBOB’u (veya GCD, Greatest Common Divisor) ortak en büyük bölenidir. Bu soruda iki sayı:
- 120
- 165
Matematiksel olarak ifade etmek istersek:
$
\text{EBOB}(120, 165) = 15
$
Bunu şu şekilde de doğrulayabilirsiniz:
- 120’nin çarpanları arasında 15 vardır (15 × 8 = 120).
- 165’nin çarpanları arasında 15 vardır (15 × 11 = 165).
15’ten büyük hem 120 hem 165’i bölebilen başka bir tam sayı yoktur.
2.2. Tahta Parçalarının Sayısının Hesaplanması
EBOB değeri 15 cm olduğuna göre:
- 120 cm uzunluğundaki tahta 15 cm’lik parçalara bölündüğünde 120 / 15 = 8 parça elde edilir.
- 165 cm uzunluğundaki tahta 15 cm’lik parçalara bölündüğünde 165 / 15 = 11 parça elde edilir.
2.3. Kesim Sayısının Hesaplanması
Her iki tahtanın ayrı ayrı parçalanacağı düşünülür:
- 120 cm’lik tahta 8 parçaya bölünecekse, 7 kesim yapmamız gerekir. Çünkü bir tahta parçasını 8 eşit parçaya ayırmak için her zaman (parça sayısı - 1) kesim yapılır.
- 165 cm’lik tahta 11 parçaya bölünecekse, 10 kesim yapmamız gerekir.
Bu durumda toplam kesim sayısı:
2.4. Toplam Sürenin Bulunması
Her kesim işlemi 15 saniye sürüyor. Dolayısıyla toplam kesim süresi:
255 saniye, dakikaya çevrilirse:
- 1 dakika = 60 saniye
- 255 saniye = 4 \times 60 + 15 = 240 + 15 = 255 saniye = 4 dakika 15 saniye
Dolayısıyla en az süre 4 dakika 15 saniye olacaktır.
3. Ayrıntılı Hesaplama Tablosu
| Aşama | İşlem/Hesaplama | Sonuç |
|---|---|---|
| 1. EBOB Bulma | \mathrm{EBOB}(120, 165) = 15 | 15 cm |
| 2. 120 cm Tahtadan Parça Sayısı | 120 / 15 = 8 | 8 parça |
| 3. 165 cm Tahtadan Parça Sayısı | 165 / 15 = 11 | 11 parça |
| 4. 120 cm’lik Tahta Kesim Sayısı | 8 - 1 = 7 kesim | 7 kesim |
| 5. 165 cm’lik Tahta Kesim Sayısı | 11 - 1 = 10 kesim | 10 kesim |
| 6. Toplam Kesim Sayısı | 7 + 10 = 17 kesim | 17 kesim |
| 7. Her Bir Kesim Süresi | 15 saniye | 15 sn/ kesim |
| 8. Toplam Süre | 17 \times 15 = 255 saniye | 255 saniye |
| 9. Dakika Cinsinden Toplam Süre | 255 / 60 = 4 \text{ dakika} + 15 \text{ saniye} | 4 dk 15 sn |
| Cevap (Seçenek) | En az 4 dakika 15 saniye | A) 4 dk 15 sn |
4. Sonuç ve Özet
- EBOB (120, 165) = 15 olduğu için her iki tahta da 15 cm’lik eşit parçalara bölünür.
- 120 cm uzunluğundaki tahta 8 parça; 165 cm uzunluğundaki tahta 11 parça olur.
- 8 parça oluşturmak için 7 kesim, 11 parça oluşturmak için 10 kesim gerekir, toplam 17 kesim yapılır.
- Her bir kesim 15 saniye sürdüğünden toplam süre 17 × 15 = 255 saniye (4 dakika 15 saniye) bulunur.
- Bu nedenle doğru cevap, 4 dakika 15 saniye seçeneğidir.
Özetle, bu kesme işleminin en az sürmesi gereken süre 4 dakika 15 saniye olarak hesaplanmaktadır.
