Aşağıda birbiriyle bağlantılı doğru (D) / yanlış (Y) ifadeler içeren tanılayıcı dallanmış ağaç verilmiştir. Verilen ifadenin doğru olduğunu düşünüyorsanız D okunu, yanlış olduğunu düşünüyorsanız Y okunu takip ediniz. İlk ifadeden başlayarak yapacağınız seçimlerle ve oklar yönünde ilerleyerek ulaştığınız çıkış noktasını belirleyiniz.
A) Duyu organları çevresel uyarıları algılar.
B) Duyu organlarında reseptör bulunmaz.
C) Burun kimyasal uyarıları algılar.
ç) Kulak sadece işitmeden sorumludur.
D) Bazı hayvanlar insanların algılayamadığı uyarıları algılar.
E) Dil tat alma tomurcuklarındaki reseptörlerle tatları algılar.
f) Deri sadece dokunma uyaranını algılar.
Açıklama: Duyu organlarımız (göz, kulak, burun, dil, deri); çevremizde meydana gelen ışık, ses, koku, tat, sıcaklık ve basınç gibi fiziksel ve kimyasal uyaranları algılamakla görevlidir. Dolayısıyla bu ifade Doğru (D)'dur.
Yönlendirme:D oku takip edilerek b kutucuğuna geçilir.
Adım 2 — İkinci İfadenin (b) Değerlendirilmesi
İfade:“Duyu organlarında reseptör bulunmaz.”
Açıklama: Duyu organlarının temel işlevi, çevreden gelen uyarıları özelleşmiş almaçlar yani reseptörler (fotoreseptör, mekanoreseptör, kemoreseptör, termoreseptör) aracılığıyla alıp sinir hücrelerine aktarmaktır. Bu yüzden duyu organlarında reseptör bulunmadığı iddiası Yanlış (Y)'tır.
Yönlendirme:Y oku takip edilerek d kutucuğuna geçilir.
Adım 3 — Üçüncü İfadenin (d) Değerlendirilmesi
İfade:“Bazı hayvanlar insanların algılayamadığı uyaranları algılar.”
Açıklama: Birçok canlı türü insanın duyu sınırlarının ötesindeki uyaranları algılayabilir. Örneğin; yarasalar insanların duyamadığı ultrasonik ses dalgalarını, yılanlar kızılötesi (termal) ışınları, arılar ise ultraviyole (morötesi) ışınları algılayabilmektedir. Bu ifade Doğru (D)'dur.
Yönlendirme:D oku takip edildiğinde 3. Çıkış’a ulaşılır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ CEVAP:3. Çıkış
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
Reseptör (Almaç): İç ve dış çevreden gelen uyarıları algılayan ve bunları impuls (uyartı) haline dönüştüren özelleşmiş hücre veya sinir uçlarıdır.
Duyu Eşiği: Bir duyu organının bir uyaranı fark edebilmesi için gereken en düşük uyarı şiddetidir; canlı türleri arasında farklılık gösterir.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: Reseptörlerin yalnızca iç organlarda veya sadece beyinde bulunduğunu düşünerek (b) ifadesine doğru demek.
Doğru Yaklaşım: Reseptörler duyu organlarımızın en temel algılayıcı birimleridir; gözde fotoreseptör, dilde ve burunda kemoreseptör gibi çeşitleri bulunur.
Duyu organlarındaki reseptör çeşitlerini ve hangi uyarana duyarlı olduklarını birlikte incelemek ister misin?
ÇÖZÜM ADIMLARI:
CEVAP: 3. Çıkış
TEMEL KAVRAMLAR:
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: Reseptörlerin yalnızca iç organlarda veya sadece beyinde bulunduğunu düşünerek (b) ifadesine doğru demek.