C) K, L g ve rden sör- 14. Bir araştırmacI, özdeş iki dinamometre ve küt- lesi sabit olan bir X cismi ile Dünya üzerinde deniz seviyesinde bulunan farklı konumlarda (K ve L noktalar) ölçümler yapmıştır. Öiçüm sonuçlari şöyledir: K Noktasındaki Ölçüm:

C) K, L g ve rden sör- 14. Bir araştırmacI, özdeş iki dinamometre ve küt- lesi sabit olan bir X cismi ile Dünya üzerinde deniz seviyesinde bulunan farklı konumlarda (K ve L noktalar) ölçümler yapmıştır. Öiçüm sonuçlari şöyledir: K Noktasındaki Ölçüm: Dinamometre- nin yayı 5 cm uzamıştır. .L Noktasındaki Ölçüm: Dinamometre- nin yayı 5,2 cm uzamıştır. Buna göre K ve L noktalarının Ekvator’a olan uzakltklartyla ilgili aşağıdaki değerlen- dirmelerden hangisi kesinlikle doğrudur? A) Her iki noktann da Ekvator’a olan uzaklik- larn eşittir. B) K noktasi, Ekvator’a L noktasından daha yakındır. C)L noktası, Ekvator’a K noktasından daha D)K noktası Ekvator’a en uzak, L noktası ise yakındır. Ekvator’a en yakın konumdadır. 7.Sinif Gelişim Değerlendirme -5 it al sel aki 13


:pushpin: SORU: K ve L noktalarındaki dinamometre yaylarının uzaması ölçülmüştür. K noktası yayı 5 cm, L noktası yayı 5,2 cm uzamıştır. Buna göre, K ve L noktalarının Ekvator’a olan uzaklıklarına dair hangisi kesin doğrudur?

:light_bulb: KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
Dinamometrenin yayının uzaması, cismin ağırlığına (yerçekimi kuvveti) bağlıdır. Ağırlık, = kütle × yerçekimi ivmesi (g) ile bulunur.

Yerçekimi ivmesi, Dünya üzerinde Ekvator’dan kutuplara gidildikçe artar. Çünkü Dünya, tam küre değil, kutuplardan basık bir geoid şeklindedir. Bu yüzden:

  • Ekvator’da yerçekimi ivmesi en küçüktür.
  • Kutuplara doğru yerçekimi ivmesi artar.

:brain: ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — Dinamometrenin yay uzaması ve ağırlık ilişkisi
Dinamometre yayı uzaması, cismin ağırlığı (kuvvet) ile orantılıdır. Yay ne kadar çok uzamışsa, orada ağırlık o kadar fazladır.

Adım 2 — K ve L noktalarının yay uzaması karşılaştırması

  • K noktasında yayı 5 cm,
  • L noktasında 5,2 cm uzamış.

Bu durumda L noktasında ağırlık daha fazladır.

Adım 3 — Yerçekimi ivmesi ve Ekvator uzaklığı ilişkisi
Dünyada yerçekimi kuvveti Ekvator’dan uzaklaşıldıkça artar. Yani Ekvator’a daha uzak olan noktada ağırlık daha fazladır.

Adım 4 — Sonuç
L noktası, K noktasından daha fazla yay uzatıyorsa, L noktası Ekvator’a K noktasından daha uzak demektir.


:white_check_mark: CEVAP:
B) K noktası, Ekvator’a L noktasından daha yakındır.


:bullseye: TEMEL KAVRAMLAR:

  1. Yerçekimi kuvveti
  • Tanım: Cismin Dünya tarafından çekilme kuvvetidir.
  • Bu problemde: Farklı noktalarda ölçülen ağırlık farklılığı bu kuvvetin farklı olmasından kaynaklanır.
  1. Dinamometre yayı uzaması
  • Tanım: Dinamometreye bağlı cisim ağırlığı arttıkça yay daha çok uzar.
  • Bu problemde: Yay uzaması ağırlık farkını gösterir.

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket:
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?

SORU: Bir X cismi için K noktasında dinamometrenin yayı 5 cm, L noktasında 5,2 cm uzamıştır. Buna göre K ve L noktalarının Ekvator’a olan uzaklıklarıyla ilgili hangi değerlendirme kesinlikle doğrudur?

ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — A Seçeneğini İncele
A) Her iki noktanın da Ekvator’a olan uzaklıkları eşittir.

  • Tanım: Yay uzaması, cisme uygulanan ağırlık (F = mg) ile orantılıdır.
  • Bu problemde: Uzamalar farklı (5 cm ve 5,2 cm) olduğuna göre ağırlıklar ve dolayısıyla yerçekimi ivmesi (g) da farklıdır.
  • Sonuç: Eşit uzaklık beklenmez; A YANLIŞ.

Adım 2 — B Seçeneğini İncele
B) K noktası, Ekvator’a L noktasından daha yakındır.

  • Gözlem: L’deki yay uzaması (5,2 cm) K’dekinden (5,0 cm) daha fazladır → L’de cisim daha büyük ağırlık hisseder → L’de g daha büyüktür.
  • Fiziksel bilgi: Dünya üzerinde g genellikle Ekvator’da en küçük, kutuplara doğru daha büyük olur.
  • Bu problemde: L’deki daha büyük g, L’nin Ekvator’a K’dan daha uzak (kutba daha yakın) olduğunu gösterir; dolayısıyla K, Ekvator’a L’den daha yakındır. (Analiz yapıldı; doğruluk kararı son adımda verilecektir.)

Adım 3 — C Seçeneğini İncele
C) L noktası, Ekvator’a K noktasından daha yakındır.

  • Bu, Adım 2 ile çelişir: L’de daha büyük g var; bu L’nin Ekvator’a daha uzak olduğunu gösterir.
  • Sonuç: C YANLIŞ.

Adım 4 — D Seçeneğini İncele
D) K noktası Ekvator’a en uzak, L noktası ise Ekvator’a en yakın konumdadır.

  • Bu ifade aşırı ve ters: Ölçüm L’de daha büyük g olduğunu gösteriyor; D ise K’nın en uzak, L’nin en yakın olduğunu söylüyor; bu ölçümlerle çelişir.
  • Sonuç: D YANLIŞ.

Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması
:white_check_mark: B. K noktası, Ekvator’a L noktasından daha yakındır. — L’nin yay uzaması daha büyük olduğundan L’de g daha büyüktür; g kutuplara doğru artar, bu yüzden L ekvatordan daha uzaktır ve K daha yakındır.
:cross_mark: A. Her iki noktanın da Ekvator’a olan uzaklıkları eşittir. — Uzamalar farklı; dolayısıyla uzaklıklar eşit olamaz.
:cross_mark: C. L noktası, Ekvator’a K noktasından daha yakındır. — Ölçüm verileri ile çelişir.
:cross_mark: D. K noktası Ekvator’a en uzak, L noktası ise Ekvator’a en yakın konumdadır. — Ölçüm verileri ile çelişir.

Adım 6 — Son Doğrulama
L’deki daha büyük yay uzaması, orada cismin daha fazla ağırlık hissettiğini ve dolayısıyla yerçekimi ivmesinin daha büyük olduğunu gösterir. Dünya’da g ekvatordan kutuplara doğru artar; bu yüzden L, K’ya göre ekvatordan daha uzakta (kutba daha yakın) olmalıdır. Bu nedenle B seçeneği tutarlıdır ve kesinlikle doğrudur.

CEVAP: B) K noktası, Ekvator’a L noktasından daha yakındır.

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket: