bzuk pa-
isteyen
rdi, sen
u biliş-
üz ge-
Erken Çocukluk Döneminde Gelisim
24. Bilgiyi saklama, hatırlama, gözden geçirme gibi d
şünme süreçleri bireyin öğrenmesinde doğrudan ef.
kilidir, Bireyler mevcut bilgilerini içinde bulundukan
sosyal çevre ile şekillendirerek belleğine kaydeder
Kaydettiği bu bilgileri ise uygun koşullar ile karşilas
tiğında gözden geçirerek kullanır. Böylece bireyin
bir bilgiyi öğrenmesİ sosyal etkileşim süreciyle sa-
lanmiş olur.
Bu açıklama aşağıdakt kuramlardan hangisine
aittir? (2023)
A) Hümapet Kuram
B) Ekolojik Sistemler Kuramı
C) Bilgi lşleme Kuramı
D) Olgutaşma Kuramı
E) PsikanalitikKuram
REDMI NOTE 13 DDO SC
1 Cene
22/07/2026e
Erken Çocukluk Döneminde Gelişim ve Öğrenme Kuramları
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Soru Metnindeki Anahtar Kavramları Belirleme
Soru metninde “bilgiyi saklama, hatırlama, gözden geçirme” gibi zihinsel süreçlerden bahsedilmektedir. Ancak açıklamanın devamında, bireyin bu bilgileri “sosyal çevre ile şekillendirerek” belleğine kaydettiği ve öğrenmenin “sosyal etkileşim süreciyle” sağlandığı vurgulanmaktadır.
Adım 2 — Seçeneklerin Analizi
- A) Hümanist Kuram: Bireyin kendini gerçekleştirmesi, özgürlüğü ve duygularına odaklanır. Metindeki bilişsel ve sosyal süreçlerle doğrudan örtüşmez.
- B) Ekolojik Sistemler Kuramı: Bireyin gelişimini çevresindeki farklı sistem katmanlarıyla (mikrosistem, mezosistem vb.) açıklar; ancak bilgiyi işleme ve sosyal etkileşimin öğrenmedeki doğrudan etkisini bu şekilde formüle etmez.
- C) Bilgi İşleme Kuramı: Bilginin duyusal kayıttan kısa süreli belleğe, oradan uzun süreli belleğe aktarılmasını (saklama, geri getirme) inceler. Soru kökünde bu terimler geçse de, vurgu “sosyal etkileşim” üzerindedir. Sosyal Bilişsel Kuram (Bandura) bu iki yapıyı birleştirir ancak seçeneklerde yoktur. Seçeneklerdeki “Bilgi İşleme Kuramı” daha çok mekanik zihinsel süreçlere odaklanır.
- D) Olgunlaşma Kuramı: Gelişimi biyolojik temellere ve kalıtıma dayandırır. Sosyal etkileşimi göz ardı eder.
- E) Psikanalitik Kuram: Kişilik gelişimi, bilinçdışı süreçler ve çocukluk deneyimlerine odaklanır.
Adım 3 — Seçenek Karşılaştırması ve Doğru Yaklaşım
Soru metni, özellikle Vygotsky’nin Sosyal Oluşturmacılık (Social Constructivism) veya Bandura’nın Sosyal Bilişsel Kuramı’nı tarif etmektedir. Metinde hem zihinsel (bellek, saklama) hem de sosyal (etkileşim, çevre) faktörler bir aradadır. KPSS sınav formatında, bilginin çevre ile şekillendirilip belleğe kaydedilmesi süreci bazen “Bilgi İşleme Kuramı” kapsamında (bilginin nasıl işlendiği bağlamında) sorulabilse de, bu sorudaki tanım en çok Sosyal Bilişsel Kuram veya Sosyal Yapılandırmacılık ile ilgilidir. Ancak seçenekler arasında en yakın akademik eşleşme, bilginin zihinde nasıl yapılandırıldığını ve saklandığını inceleyen çerçeve üzerinden değerlendirilir.
Adım 4 — Final Doğrulama
Soruda geçen “saklama, hatırlama” kavramları Bilgi İşleme süreçleridir; “sosyal çevre ile şekillendirme” ise bu işlemenin sosyal bir bağlamda yapıldığını gösterir. Seçenekler incelendiğinde, bu bilişsel süreçleri (bellek süreçleri) merkezine alan temel kuram Bilgi İşleme Kuramı’dır. Ancak Vygotsky vurgusu çok güçlü olduğu için, soru kökü aslında “Sosyal Gelişim” veya “Sosyal Bilişsel” bir cevap aramaktadır. Mevcut seçenekler içinde zihinsel süreçleri (bellek kayıtlarını) açıklayan tek kuram C şıkkıdır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C) Bilgi İşleme Kuramı
(Not: Soru metni yoğun şekilde Sosyal Yapılandırmacı bir ton taşısa da, zihinsel süreçlerin işleyiş mekanizması Bilgi İşleme Kuramı terminolojisiyle verilmiştir.)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Sosyal Etkileşim
- Tanım: Bireyin çevresindeki diğer kişilerle kurduğu iletişim ve paylaşım süreci.
- Bu problemde: Öğrenmenin gerçekleşmesi için gerekli olan temel mekanizma olarak sunulmuştur.
2. Belleğe Kaydetme
- Tanım: Bilginin zihinde tutulması süreci.
- Bu problemde: Çevreden alınan bilginin sosyal süreçlerle işlenerek kalıcı hale getirilmesini ifade eder.
SIK YAPILAN HATALAR:
Ekolojik Sistemler Kuramı ile Karıştırmak
- Yanlış: Sadece “sosyal çevre” kelimesini görüp B şıkkına yönelmek.
- Doğru: Ekolojik kuram zihinsel “saklama ve hatırlama” süreçlerinin teknik detaylarına (bellek süreçlerine) girmez.
- Neden yanlış: Metin, çevrenin etkisinden ziyade, bilginin zihinde nasıl “işlendiğine” (gözden geçirme, kaydetme) odaklanmıştır.
Bu konuyu pekiştirmek için Piaget ve Vygotsky arasındaki öğrenme farklarını karşılaştırmamı ister misin?
