[DEJ büyūk
çemberin çapi,
Bve C merkezli
çemberler O
noktasında teğet
DE|= 24 cm
Şekilde O, A, Bve Cmerkezli çemberlerden her biri
diğer üçüne teğet olduğuna gõre, A merkezli
çemberin çevresi kaç cm dir?
A) 6
B) 8
C) 10
D) 12
E) 14
Teğet Çemberlerde Yarıçap ve Çevre Hesaplaması
KULLANILAN FORMÜL:
- Çemberlerin birbirine teğet olması durumunda, merkezler arası uzaklık yarıçapların toplamına (r_1 + r_2) eşittir.
- Çemberin Çevresi: Ç = 2 \cdot \pi \cdot r
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Büyük Çemberin ve İçteki Çemberlerin Yarıçaplarını Belirleme
[DE] büyük çemberin çapıdır ve |DE| = 24 cm olarak verilmiştir. Bu durumda büyük çemberin yarıçapı R = 12 cm olur.
B ve C merkezli çemberler birbirine O noktasında ve büyük çembere D ve E noktalarında teğettir. Bu sebeple B ve C merkezli çemberlerin yarıçapları birbirine eşit ve r_B = r_C = 6 cm olur.
Adım 2 — A Merkezli Çemberin Yarıçapını Tanımlama
A merkezli çemberin yarıçapına r diyelim.
A çemberi, B ve C çemberlerine dıştan teğettir. Bu durumda |AB| = r + 6 ve |AC| = r + 6 olur.
A çemberi aynı zamanda büyük çembere içten teğettir. Büyük çemberin merkezi O noktasıdır (çünkü B ve C eş çemberlerdir). A ile O arasındaki mesafe, büyük yarıçaptan A’nın yarıçapının çıkarılmasıyla bulunur: |AO| = 12 - r.
Adım 3 — Pisagor Teoremi ile r Değerini Bulma
AOB dik üçgenini ele alalım (simetriden dolayı AO \perp BC):
- |BO| = 6 cm
- |AO| = 12 - r
- |AB| = 6 + r
Pisagor bağıntısını uygulayalım:
6^2 + (12 - r)^2 = (6 + r)^2
36 + 144 - 24r + r^2 = 36 + 12r + r^2
144 = 36r
r = 4 cm
Adım 4 — Çevre Hesaplaması
A merkezli çemberin yarıçapı r = 4 cm olduğuna göre çevresini hesaplayalım:
Ç = 2 \cdot \pi \cdot 4 = 8\pi cm
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B) 8
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. İçten ve Dıştan Teğetlik
- Tanım: İki çember birbirine teğet olduğunda merkezlerini birleştiren doğru teğet noktasından geçer.
- Bu problemde: A ve B merkezleri arasındaki mesafe yarıçaplar toplamı iken, A ve O (büyük çember merkezi) arası mesafe yarıçaplar farkıdır.
SIK YAPILAN HATALAR:
A ve O Arasındaki Mesafeyi Yanlış Almak
- Yanlış: |AO| mesafesini direkt r veya 12 almak.
- Doğru: İçten teğet çemberlerde merkezler arası mesafe R - r formülüyle bulunur (12 - r).
- Neden yanlış: Çemberin en üst noktası büyük çembere değdiği için merkezin konumu büyük çemberin sınırından içeriye kendi yarıçapı kadar mesafededir.
A merkezli çemberin konumunu ve Pisagor bağlantısının nasıl kurulduğunu tam olarak anladın mı, yoksa üçgenin oluştuğu kısmı tekrar açıklamamı ister misin?
