Büyük harfleri nerede kullanırız?
Yanıt:
Bir dilin yazım kurallarında büyük harf kullanımı, hem metnin akıcılığını sağlar hem de okuyucuya metindeki özel isimleri ve önemli noktaları vurgular. Türkçede başlıca şu durumlarda büyük harf kullanırız:
İçindekiler
- Cümle Başlangıcı
- Özel İsimlerde
- Dil, Ulus, Din ve Mezhep İsimlerinde
- Tarih, Bayram ve Özel Günü Adlarında
- Yayın, Kitap, Film ve Eser İsimlerinde
- Kurum, Kuruluş ve Şirket İsimlerinde
- Coğrafi İsimlerde
- Unvan ve Rütbelerde
- Kısaltma ve Başlıklarda
- Örnek Düzeltmeler ve Uygulama
- Özet Tablo
1. Cümle Başlangıcı
- Her yeni cümlenin ilk kelimesinin ilk harfi büyük yazılır.
Örnek:- Doğa yürüyüşüne çıkmak istiyorum.
- Yarın Türkiye’de tatil var.
2. Özel İsimlerde
- Kişi adları ve soyadları: Ali, Ayşe Demir
- Hayvanlara verilen özel adlar: Karabaş (kedi), Minnoş (köpek)
- Firmalar, dernekler: Türk Kızılayı, Galatasaray Spor Kulübü
3. Dil, Ulus, Din ve Mezhep İsimlerinde
- Diller: Türkçe, İngilizce, Arapça
- Milliyet: Türk, Alman, Fransız
- Din ve mezhep: İslam, Hristiyanlık, Alevilik
4. Tarih, Bayram ve Özel Günü Adlarında
- Resmî tatiller: Ramazan Bayramı, Kurban Bayramı
- Milli ve özel günler: 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı, 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı
- Tarih ifadelerinde yıl ve gün adının başında: 19 Mayıs 1919
5. Yayın, Kitap, Film ve Eser İsimlerinde
- Gazete ve dergi: Hürriyet, National Geographic
- Kitap, film, dizi: Harry Potter ve Felsefe Taşı, Aşk-ı Memnu
- Sanat eserleri: Mona Lisa, Siyon’un Mendilleri
6. Kurum, Kuruluş ve Şirket İsimlerinde
- Devlet kurumları: Ankara Üniversitesi, TÜBİTAK
- Uluslararası kuruluşlar: Birleşmiş Milletler, UNESCO
- Özel şirketler: Arçelik, Turkcell
7. Coğrafi İsimlerde
- Ülkeler, şehirler: Türkiye, Almanya, İstanbul, İzmir
- Dağlar, nehirler, denizler: Toros Dağları, Fırat Nehri, Akdeniz
- Kıtalar, adalar: Avrupa, Kapadokya, Bozcaada
8. Unvan ve Rütbelerde
- T.C. Cumhurbaşkanı, Prof. Dr. Ayşe Yılmaz
- Subay rütbeleri: Yüzbaşı, Binbaşı
9. Kısaltma ve Başlıklarda
- TBMM, TDK, AB gibi kısaltmalar tamamen büyük harfle yazılır.
- Makale, kitap veya raporlarda başlık ve alt başlıkların ilk kelimesi:
- Büyük Harf Kullanımının Kuralları
10. Örnek Düzeltmeler ve Uygulama
Aşağıdaki cümleleri büyük harf kurallarına göre düzelttik:
| Orijinal | Düzeltilmiş |
|---|---|
| a) ünür izmir e gitti. | Onur İzmir’e gitti. |
| b) bende buraya otur. | Ben de buraya otur. |
| c) dün bana kitap aldi. | Dün bana kitap aldı. |
| d) bu hafta cumhuriyet bayramını kutlayacağız. | Bu hafta Cumhuriyet Bayramı’nı kutlayacağız. |
| e) benim mayın tarlasını lütfen çok merak etme. | “Benim mayın tarlası?” Lütfen çok merak etme. |
11. Özet Tablo
| Kullanım Yeri | Örnekler |
|---|---|
| Cümle başı | Yarın okula gideceğim. |
| Kişi ve hayvan adları | Ali, Karabaş |
| Yer adları | Ankara, Türkiye |
| Dil ve milliyet | Türkçe, Türk |
| Bayram ve özel gün | 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı, Ramazan Bayramı |
| Kurum/kuruluş | TÜBİTAK, Milli Eğitim Bakanlığı |
| Yayın ve eser | Hürriyet, Harry Potter ve Azkaban Tutsağı |
| Kısaltmalar | TBMM, UNICEF |
| Unvan ve rütbeler | Prof. Dr., Cumhurbaşkanı |
Özetle, Türkçede büyük harfleri:
- Cümle başında,
- Özel isimlerde (kişi, yer, kurum, eser, vb.),
- Dil, ulus, din adlarında,
- Tarih ve bayram isimlerinde,
- Kısaltma ve başlıklarda
kullanırız.
