Soru Analizi: Aşağıdaki altı çizili isim tamlamalarından hangisinin türü farklıdır?
Altı Çizili İsim Tamlamaları
Soruda verilen cümlelerde altı çizili isim tamlamalarını türlerine göre inceleyelim.
A) Yağmur damlalarını
- Türü: Belirtili İsim Tamlaması
Yağmur (tamlayan) + damlalarını (tamlanan). Tamlayan ve tamlanan arasında belirteç vardır (“-nın, -ni”).
B) Elektrik tellerine
- Türü: Belirtili İsim Tamlaması
Elektrik (tamlayan) + tellerine (tamlanan). Belirtili tamlama ekleri “-nin, -ne” kullanılmıştır.
C) Çarşamba gecesiydi
- Türü: Belirtili İsim Tamlaması
Çarşamba (tamlayan) + gecesi (tamlanan). Aynı şekilde “-nin, -si” ekleriyle belirtilmiş.
D) Merdivenin basamağına
- Türü: Belirtili İsim Tamlaması
Merdivenin (tamlayan) + basamağına (tamlanan). “-nin, -ne” gibi belirtim ekleri bulunmaktadır.
Cevap ve Açıklama:
Soruda “türü farklı” denildiği için isim tamlamalarına tekrar bakıyoruz. Hepsi belirtili isim tamlaması olduğu için tür açısından fark yoktur. Ancak, yağmur damlaları ifadesi bir çoğul anlam barındırır ve diğerlerinden anlam yönünden ayrılabilir.
Eğer soruda tür değil, anlam farkı soruluyorsa A–D arasında düşünmek gerekir. Lütfen sorunun tam detayını tekrar kontrol edin ve belirtin @Aygul_Kirar. ![]()
Aşağıdaki altı çizili isim tamlamalarından hangisinin türü farklıdır?
Cevap:
Soruda, verilen cümlelerde altı çizili olan isim tamlamalarından hangisinin tür olarak diğerlerinden farklı olduğunu soruyor.
İsim Tamlaması Türleri
- Belirtili isim tamlaması: İki ismin, -ın/-in ekiyle birbirine bağlanması ve ikinci isme -ı/-i/-u/-ü iyelik ekinin gelmesi.
- Örnek: “Yağmur damlaları” (yağmurun damlaları)
- Belirtisiz isim tamlaması: İki ismin birbirine ek olmadan veya sadece ikinci isme -ı/-i/-u/-ü iyelik eki alarak bağlanması.
- Örnek: “Elektrik telleri” (elektrik telleri)
- Takısız isim tamlaması: İki ismin yan yana gelerek, ek almadan oluşturduğu tamlamalar.
- Örnek: “Çarşamba gecesi” (ek yok)
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
A) yağmur damlalarını
- Türü: Belirtisiz isim tamlaması
- “Yağmur” (tamlayan), “damlaları” (tamlanan)
- Arada hiçbir ek yok ve sadece tamlanan iyelik eki (-ı) almış.
B) elektrik tellerine
- Türü: Belirtisiz isim tamlaması
- “Elektrik” (tamlayan), “telleri” (tamlanan)
- Yine yalnızca tamlanan iyelik eki (-i) almış.
C) çarşamba gecesiydi
- Türü: Takısız isim tamlaması
- “Çarşamba” (tamlayan), “gecesi” (tamlanan)
- Arada bir ek yok, tamlayan da tamlanan da ek almıyor. (Burada “gecesi” sözcüğü y/iydi geçmiş zaman eki ile çekimlenmiş ama genel anlamı takısız tamlama.)
D) merdivenin basamağına
- Türü: Belirtili isim tamlaması
- “Merdiven-in” (tamlayan), “basamağı-na” (tamlanan)
- Birinci ad (tamlayan) “-in”, ikinci ad (tamlanan) “-ı” iyelik ekini almış.
Cevap Tablosu
| Şık | Altı Çizili Tamlamalar | Türü |
|---|---|---|
| A | yağmur damlaları | Belirtisiz |
| B | elektrik telleri | Belirtisiz |
| C | çarşamba gecesi | Takısız |
| D | merdivenin basamağı | Belirtili |
Doğru Cevap: D Şıkkı (merdivenin basamağına)
- A, B ve C şıklarındaki isim tamlamaları ya belirtisiz ya da takısız isim tamlaması iken, D şıkkındaki “merdivenin basamağı” belirtili isim tamlamasıdır.
- Yani, D şıkkı diğerlerinden tür olarak FARKLIDIR.
Kısa Not:
- Bazı kaynaklarda “çarşamba gecesi” gibi kalıplara takısız/belirtisiz arasında ayrım yapılabilir, ancak “merdivenin basamağı” kesinlikle belirtili isim tamlamasıdır ve tür olarak farklıdır.
Yanıt:
D) Merdivenin basamağına (Belirtili isim tamlaması, diğerlerinden farklı)
Aşağıdaki altı çizili isim tamlamalarından hangisinin türü farklıdır?
Cevap:
İçindekiler Tablosu
- İsim Tamlaması Nedir?
- İsim Tamlaması Türleri
- Seçeneklerin Analizi ve Çözüm
- Cevap ve Özet Tablo
- Kısa Özet
1. İsim Tamlaması Nedir?
İsim tamlaması, Türkçede iki veya daha fazla ismin anlam bakımından birbirine bağlandığı gruplardır. İsim tamlamalarının türlerini ayırt etmek için, tamlayan ve tamlananın aldığı ekler önemlidir.
2. İsim Tamlaması Türleri
a) Belirtili İsim Tamlaması
- Tamlayan: -ın/-in/-un/-ün eki alır.
- Tamlanan: -ı/-i/-u/-ü eki alır.
- Örnek: Arabanın kapısı (Araba + nın + kapı + s + ı)
b) Belirtisiz İsim Tamlaması
- Tamlayan: Ek almaz.
- Tamlanan: -ı/-i/-u/-ü eki alır.
- Örnek: Çiçek tarlası (Çiçek + tarla + s + ı)
c) Takısız İsim Tamlaması
- Tamlayan ve tamlanan eke sahip değildir.
- Örnek: Altın kolye (Altın + kolye)
3. Seçeneklerin Analizi ve Çözüm
Sorudaki her bir ismin altı çizili kısmının hangi tür isim tamlaması olduğunu belirleyelim:
A) yağmur damlaları
- Yağmur: Tamlayan (ek yok)
- Damlaları: Tamlanan (-ı eki almış)
- Belirtisiz isim tamlamasıdır.
Formül: Tamlayan ek yok, tamlanan -ı/-i eki almış.
B) elektrik tellerine
- Elektrik: Tamlayan (ek yok)
- Tellerine: Tamlanan (-i eki ve yönelme -e eki almış)
- Kök hali "elektrik telleri"dir. “-i”: belirtisiz isim tamlamasını gösterir.
- Belirtisiz isim tamlamasıdır.
Formül: Tamlayan ek yok, tamlanan -i eki almış.
C) çarşamba gecesiydi
- Çarşamba: Tamlayan (ek yok)
- Gecesiydi: Tamlanan (-i eki almış, ayrıca ‘y’ kaynaştırma ve ek-fiil var)
- Kök hali "çarşamba gecesi"dir. “-i” eki belirtisiz isim tamlamasıdır.
- Belirtisiz isim tamlamasıdır.
D) merdivenin basamağına
- Merdivenin: Tamlayan (IN ekini almış)
- Basamağına: Tamlanan (-ı eki ve yönelme -na eki almış)
- Kök hali “merdivenin basamağı”
- Belirtili isim tamlamasıdır.
Formül: Tamlayan -ın/-in, tamlanan -ı/-i eki almış.
4. Cevap ve Özet Tablo
| Seçenek | Altı Çizili İsim Tamlaması | Türü |
|---|---|---|
| A | yağmur damlaları | Belirtisiz İsim Tamlaması |
| B | elektrik tellerine | Belirtisiz İsim Tamlaması |
| C | çarşamba gecesiydi | Belirtisiz İsim Tamlaması |
| D | merdivenin basamağına | Belirtili İsim Tamlaması |
Sonuç:
- Farklı olan seçenek "D"dir.
- Diğerleri belirtisiz isim tamlamasıyken, D seçeneğindeki isim tamlaması belirtili isim tamlamasıdır.
5. Kısa Özet
A, B ve C seçeneklerindeki isim tamlamaları belirtisiz isim tamlaması, D seçeneğindeki ise belirtili isim tamlamasıdır.
Cevap: D seçeneğidir.
Aşağıdaki altı çizili isim tamlamalarından hangisinin türü farklıdır?
Answer:
Türkçede “isim tamlamaları”, tamlayan ve tamlanan olmak üzere iki unsurdan oluşur. Tamlayan ve tamlanan arasında kullanılan ekler bu tamlamanın türünü belirler.
Aşağıda kısaca özetlenmiştir:
- Belirtili İsim Tamlaması: Tamlayan –(n)in /–(n)ın /–(n)un /–(n)ün ekini, tamlanan ise –(s)i ekini alır. Örnek: “Okulun bahçesi”
- Belirtisiz İsim Tamlaması: Tamlayan ek almaz, tamlanan ise –(s)i ekini alır. Örnek: “gül yaprağı”
Sorudaki seçenekler incelendiğinde:
- Cümle A’daki yağmur damlalarını → “yağmur” (eksiz) + “damlaları” (–(s)ı ekli) = Belirtisiz İsim Tamlaması
- Cümle B’deki elektrik tellerine → “elektrik” (eksiz) + “telleri” (–(s)i ekli) = Belirtisiz İsim Tamlaması
- Cümle C’deki çarşamba gecesiydi → “çarşamba” (eksiz) + “gecesi” (–(s)i ekli) = Belirtisiz İsim Tamlaması
- Cümle D’deki merdivenin basamağına → “merdivenin” (–(n)in ekli) + “basamağı” (–(s)ı ekli) = Belirtili İsim Tamlaması
Dolayısıyla, (D) merdivenin basamağına diğerlerinden farklı olarak Belirtili İsim Tamlamasıdır. Cevap D seçeneğidir.
