Elbette, birlikte çözelim.
Önce verilen cümlenin ögelerine bakalım:
“Akıllı camların enerjiden sağlığa ve elektroniğe kadar pek çok uygulama alanı var.”
- Tamlayan (tamlayan eki -ın): Akıllı camların
- Zarf tümleci / kapsam belirten tümleç: enerjiden sağlığa ve elektroniğe kadar
- İsim grubu (var yapısında varlığı ifade eden unsur): pek çok uygulama alanı
- Yüklem: var
Yani ögelerin sıralanışı:
- Tamlayan — 2) Zarf tümleci (kapsam) — 3) İsim grubu (nesne/varlık) — 4) Yüklem
Şimdi seçenekleri kısaca karşılaştıralım:
A) “Ağaçkakanların kafataslarının ön bölümünde süngerimsi yapıda bir kemik bulunuyor.”
- Tamlayan: Ağaçkakanların kafataslarının
- Zarf tümleci (yer): ön bölümünde
- İsim grubu: süngerimsi yapıda bir kemik
- Yüklem: bulunuyor
Sıralama ve öge türleri verilen cümleyle aynıdır (tamlayan → zarf tümleci → isim grubu → yüklem).
B) “Bir ortamın sıcaklık ayarını belirleme konusunda kadınlar ve erkekler arasında görüş ayrılığı yaşanma olasılığı hiç de düşük değildir.”
- Yapı benzer ögeler içeriyor ama cümlenin içindeki ögelerin türleri ve kuruluşu daha karmaşık; özellikle “kadınlar ve erkekler arasında” tümleci cümlenin yapısı içinde farklı yerleşimde ve tamlayan yapısı A şıkkındaki kadar doğrudan eşleşmiyor.
C) “Yeni nesil tüketiciler içecek tipi ürünlerden … gibi çok çeşitli özellikler bekliyor.”
- Burada özne cümlenin başında (Yeni nesil tüketiciler) ve yüklem “bekliyor” nesne alıyor; verilen cümlenin var/bulunuyor yapısıyla farklıdır.
D) “Finlandiya güneşin kışın haftalarca hiç doğmadığı, yazın haftalarca hiç batmadığı, Avrupa’nın en soğuk ülkelerinden birisidir.”
- Bu da açık özne + sıfat tümleçleri + yüklem şeklinde; verilen cümlenin öge sıralamasıyla uyuşmuyor.
Sonuç: Doğru seçenek A. Çünkü A seçeneğindeki ögeler ve sıralanış (tamlayan → zarf tümleci → isim grubu → yüklem) verilen cümleyle aynıdır.
Soru:
“Akıllı camların enerjiden sağlığa ve elektroniğe kadar pek çok uygulama alanı var.” cümlesiyle aşağıdakilerden hangisi öğeleri ve öğelerinin sıralanışı yönüyle aynıdır?
Cümledeki öğeler ve sıralanışı
Orijinal cümleyi öğelerine ayıralım:
- Tamlayan (genitif tamlayanı):
“Akıllı camların” - Zarf Tümleci (edat grubu, “-den …-e kadar”):
“enerjiden sağlığa ve elektroniğe kadar” - Özne (isim tamlaması içinde belirtili nesne gibi kullanılan):
“pek çok uygulama alanı” - Yüklem (var’lı ifade):
“var”
Buna göre öğe düzeni:
[Tamlayan] – [Zarf Tümleci] – [Özne] – [Yüklem]
Şıklardaki cümlelerin öğe analizi
A) “Ağaçkakanların kafataslarının ön bölümünde süngerimsi yapıda bir kemik bulunuyor.”
- Tamlayanlar (iki genitif): “Ağaçkakanların kafataslarının”
- Zarf Tümleci 1 (yer bildiren): “ön bölümünde”
- Zarf Tümleci 2 (nitelik bildiren): “süngerimsi yapıda”
- Özne: “bir kemik”
- Yüklem: “bulunuyor”
→ Toplam 4 öge (2 tamlayan + 2 zarf tümleci) → Fazla öğe.
B) “Bir ortamın sıcaklık ayarını belirleme konusunda kadınlar ve erkekler arasında görüş ayrılığı yaşanma olasılığı hiç de düşük değildir.”
- Tamlayan: “Bir ortamın”
- Zarf Tümleci 1: “sıcaklık ayarını belirleme konusunda”
- Zarf Tümleci 2: “kadınlar ve erkekler arasında”
- Özne: “görüş ayrılığı yaşanma olasılığı”
- Yüklem: “hiç de düşük değildir”
→ [Tamlayan] – [ZT 1] – [ZT 2] – [Özne] – [Yüklem]
→ Öğee sayısı ve sırası orijinaliyle uyumlu.
C) “Yeni nesil tüketiciler içecek tipi ürünlerden enerji verme, tok tutma, … gibi çok çeşitli özellikler bekliyor.”
- Özne başta, bir zarf tümleci (…ürünlerden), sonra nesne, sonra yüklem → Sıra farklı.
D) “Finlandiya güneşin kışın haftalarca hiç doğmadığı, yazın haftalarca hiç batmadığı, Avrupa’nın en soğuk ülkelerinden birisidir.”
- Uzun sıralı tanımlamalar ve sıfat-fiil cümlecikleri → Yapı farklı.
Doğru cevap: B şıkkı
dogru cevap b degilmis senin yüzünden hocaya yanlıs söyledim
