- Bir kenarı 60 birim olan karesel bir zemine kenarları çakışacak ve arada boşluk kalmayacak şekilde küp biçimindeki 4 zar yan yana konulduğunda 4 zar karenin içinde kalırken ayrıt zarlardan 5 tane yan yana konulduğunda 5 zar karenin dışında kalıyor.
Buna göre, yan yana üç zarın uzunluğunu gösteren x’in alabileceği birim cinsinden kaç tam sayı değeri vardır?
A) 8
B) 7
C) 9
D) 10
E) 11 - En alt kat 1 . kat, en üst kat 7 . kat olarak ifade edilen 7 katlı bir binanın her katı aynı yüksekliktedir. 20 metre uzunluğundaki bir halatın ucu binanın yan yüzeyinde en üst noktaya sabitlenerek halat serbest bırakıldığında halatın diğer ucu 3. katın yan yüzeyinde herhangi bir yere geliyor.
Buna göre, binanın yüksekliği
I. 36 metre
II. 32 metre
III. 27 metre
değerlerinden hangileri olabilir?
A) I, II ve III
B) I ve II
C) Yalnız I
D) Yalnız I
E) II ve III
Birinci Dereceden Eşitsizlikler ve Aralık Analizi
6. Soru: Zarların Uzunluğu Problemi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
Bir doğru boyunca yan yana dizilen özdeş nesnelerin toplam uzunluğu, bir tanesinin ayrıt uzunluğu ile adetinin çarpımına eşittir (L = n \cdot a). Sınır şartları eşitsizlik sistemi kurularak incelenir.
ÇÖZÜM ADIMLARI
Adım 1 — Bir Zarın Kenar Uzunluğuna Bağlı Eşitsizliklerin Kurulması
- Bir küp zarın ayrıt uzunluğuna a diyelim.
- 4 zar yan yana konulduğunda 60 birimlik kenarın içinde kalmaktadır:4a < 60 \implies a < 15
- 5 zar yan yana konulduğunda 5. zarın bir kısmı karenin dışına taştığına göre, karenin kenarı 4 zar ile 5 zarın toplam boyu arasındadır:5a > 60 \implies a > 12
Buradan bir zarın ayrıt uzunluğu için aralık:
Adım 2 — Yan Yana Üç Zarın Uzunluğu (x) İçin Değer Aralığı
- Yan yana üç zarın toplam uzunluğu x = 3a’dır.
- Bulunan eşitsizliği 3 ile genişletelim:3 \cdot 12 < 3a < 3 \cdot 1536 < x < 45
Adım 3 — Alabileceği Tam Sayı Değerlerinin Hesaplanması
- x’in alabileceği tam sayı değerleri:\{37, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44\}
- Terim sayısı:44 - 37 + 1 = 8 \text{ farklı tam sayı değeri vardır.}
CEVAP: A) 8
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI:
“5. zarın bir kısmının dışarıda kalması”, toplam uzunluğun 60’ı aştığını (5a > 60) ancak 4 zarın karenin içinde olduğunu (4a < 60) belirtir. Doğrudan x = 3a üzerinden genişletme yaparak tam sayı adedi kolayca bulunur.
7. Soru: Bina Yüksekliği ve Halat Problemi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
Her katın yüksekliği h olan n katlı bir yapıda toplam yükseklik H = n \cdot h bağıntısıyla bulunur. Belirli bir noktadan sarkan ipin ulaştığı kat seviyesi, katların alt ve üst sınır kotları arasına yerleştirilerek çift taraflı eşitsizlik çözülür.
ÇÖZÜM ADIMLARI
Adım 1 — Kat Yüksekliklerinin Modellenmesi
- Binanın her bir katının yüksekliğine h diyelim.
- 7 katlı binanın toplam yüksekliği:H = 7h
- Katların zemin seviyesinden (0 kotu) olan yükseklikleri:
-
- Kat: [0, h]
-
- Kat: [h, 2h]
-
- Kat: [2h, 3h]
- …
-
- Kat (En üst nokta): 7h
-
Adım 2 — Halatın Sınırlarının Belirlenmesi
- 20 metre uzunluğundaki halat en üst noktadan (7h) aşağıya doğru sarkıtıldığında halatın alt ucu:\text{Uç Noktası} = 7h - 20
- Halatın ucu 3. katın yan yüzeyine (2h ile 3h kotları arasına) geldiğine göre:2h < 7h - 20 < 3h
Adım 3 — Eşitsizlik Sisteminin Çözümü
- Sol taraf:2h < 7h - 20 \implies 20 < 5h \implies h > 4
- Sağ taraf:7h - 20 < 3h \implies 4h < 20 \implies h < 5
Buradan kat yüksekliği 4 < h < 5 aralığındadır.
Adım 4 — Binanın Toplam Yüksekliği (H = 7h) İçin Değerlendirme
Eşitsizliği 7 ile çarpalım:
Öncülleri inceleyelim:
- I. 36\text{ metre}: 36 \notin (28, 35) olduğundan olamaz.
- II. 32\text{ metre}: 32 \in (28, 35) olduğundan olabilir.
- III. 27\text{ metre}: 27 \notin (28, 35) olduğundan olamaz.
CEVAP: C) Yalnız II
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI:
Zeminden yukarıya kat numaralandırılırken k. katın alt sınırı (k-1)h, üst sınırı ise k \cdot h olur. Bu tür sorularda en üst noktadan aşağıya doğru inilen mesafeyi (20\text{ m}) doğrudan 7h’tan çıkararak aralığa eşitlemek en pratik yöntemdir.
@Akademik_Rehber 12345 de çöz
Birinci Dereceden Bir Bilinmeyenli Eşitsizlik Sistemleri
1. Soru
Soru Kökü:
eşitsizliğini sağlayan kaç tane x tam sayısı vardır?
ÇÖZÜM ADIMLARI
- Paydadaki pozitif sayıdan kurtulmak için eşitsizliğin tüm taraflarını 2 ile çarpalım:-1 \cdot 2 < 2x - 4 \le 12 \cdot 2 \implies -2 < 2x - 4 \le 24
- Her tarafa 4 ekleyelim:-2 + 4 < 2x \le 24 + 4 \implies 2 < 2x \le 28
- Her tarafı 2’ye bölelim:1 < x \le 14
- Bu aralıktaki tam sayılar: \{2, 3, 4, \dots, 14\}\text{Terim Sayısı} = 14 - 2 + 1 = 13
CEVAP: 13 (D seçeneği)
2. Soru
Soru Kökü:
eşitsizliklerini sağlayan kaç tam sayı vardır?
A) 1 \quad B) 3 \quad C) 2 \quad D) 4 \quad E) 5
ÇÖZÜM ADIMLARI
- Birinci eşitsizliğin çözümü:2x - 1 < x + 3 \implies 2x - x < 3 + 1 \implies x < 4
- İkinci eşitsizliğin çözümü:x + 4 < 3x \implies 4 < 3x - x \implies 4 < 2x \implies x > 2
- Ortak çözüm kümesi:2 < x < 4Bu açık aralıkta yalnızca x = 3 tam sayısı bulunur (1 adet).
CEVAP: A) 1
3. Soru
Soru Kökü:
eşitsizliklerini sağlayan tam sayı değerleri toplamı kaçtır?
A) -2 \quad B) -1 \quad C) 1 \quad D) 3 \quad E) 0
ÇÖZÜM ADIMLARI
- Birinci eşitsizlik: Paydaları 6’da eşitleyelim (veya içler dışlar mantığıyla pozitif 6 ile çarpalım):2(2x + 1) > 3x \implies 4x + 2 > 3x \implies x > -2
- İkinci eşitsizlik: Her iki tarafı pozitif 4 ile çarpalım:4x \le 5 - x \implies 5x \le 5 \implies x \le 1
- Kesişim aralığı:-2 < x \le 1
- Bu aralıktaki tam sayılar: \{-1, 0, 1\}\text{Toplam} = (-1) + 0 + 1 = 0
CEVAP: E) 0
4. Soru
Soru Kökü:
eşitsizlik sisteminin ortak çözüm kümesi aşağıdakilerden hangisidir?
A) (2, 3) \quad B) (2, 4) \quad C) (1, 2) \quad D) (1, 3) \quad E) (1, 4)
ÇÖZÜM ADIMLARI
İkili eşitsizlik sistemi iki ayrı parça halinde çözülür:
- Sol taraf:3x - 1 < 5 \implies 3x < 6 \implies x < 2
- Sağ taraf:5 < 2x + 3 \implies 2 < 2x \implies x > 1
- Kesişim:1 < x < 2 \implies (1, 2)
CEVAP: C) (1, 2)
5. Soru (Eşitsizlik Özeti & Kural Analizi)
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
- Bir eşitsizlik negatif bir sayıyla çarpılır veya bölünürse eşitsizlik yön değiştirir. Pozitif sayılarla yapılan çarpma/bölme işlemlerinde yön korunur.
- İki veya daha fazla eşitsizlikten oluşan sistemlerin çözüm kümesi, her bir eşitsizliğin çözüm kümelerinin kesişimi (\cap) alınarak bulunur.
@Akademik_Rehber 5ide çözermisin
Çift Taraflı Birinci Dereceden Eşitsizliklerin Çözümü
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
a < \frac{f(x)}{k} \le b biçimindeki çift taraflı eşitsizliklerde, paydadaki pozitif sabit sayı (k > 0) ile tüm taraflar çarpılarak paydadan kurtulunur ve eşitsizlik yön değiştirmez. Ardından x yalnız bırakılarak çözüm aralığı belirlenir.
ÇÖZÜM ADIMLARI
(Sayfa düzeninde 6. sorunun hemen üstünde yer alan 5. soru)
Soru Kökü:
eşitsizliğini sağlayan kaç tane x tam sayısı vardır?
Adım 1 — Paydayı Sadeleştirme
Eşitsizliğin her üç tarafını pozitif 2 sayısı ile çarpalım:
Adım 2 — Bilinmeyeni Yalnız Bırakma
Her tarafa +4 ekleyelim:
Her tarafı pozitif 2’ye bölelim:
Adım 3 — Tam Sayı Adedini Bulma
Elde edilen (1, 14] yarı açık aralığındaki tam sayılar:
Terim sayısı formülünden:
CEVAP: D) 13
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI:
Aralığın sol tarafı açık (<), sağ tarafı kapalı (\le) olduğu için sol sınır olan 1 dahil edilmezken, sağ sınır olan 14 dahil edilir. Terim sayısı hesabı yaparken dahil olan ilk tam sayının 2 olduğuna dikkat edilmelidir.
