Buna göre uzay teleskopları ile ilgili,

  1. 1990 yılında Dünya’nın yörüngesine yerleştirilen Hubble (Habıl) uzay teleskobuyla uzayın derinliklerindeki on binlerce galaksinin görüntüsü elde edilmektedir.
    Buna göre uzay teleskopları ile ilgili,
    I. Sadece bir kez kullanılabilir.
    II. Atmosfer şartlarının getirdiği olumsuzluklardan etkilenmez.
    III. İçerisinde pek çok bilim için çalışma yapılabilir.
    çıkarımlarından hangileri yapılabilir?
    A) Yalnız II
    B) Yalnız III
    C) I ve III
    D) II ve III
  2. Uzaydaki bir duruma dikkat çekmek için aşağıdaki görsel hazırlanmıştır.
    Buna göre,
    I. Uzay kirliliği
    II. Yapay uydu kirliliği
    III. Meteorlar
    verilenlerden hangileri görseldeki durumun oluşmasında etkili olmuş olabilir?
    A) Yalnız I
    B) Yalnız II
    C) I ve II
    D) I, II ve III

Uzay Araştırmaları: Uzay Teleskopları ve Uzay Kirliliği Analizi

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Uzay teleskopları atmosferin dışında yer aldığından hava olayları ve ışık kirliliğinden etkilenmeden net görüntüler elde eder. Uzay kirliliği ise Dünya yörüngesinde işlevini yitirmiş insan yapımı cisimlerin (roket parçaları, ömrü tükenen yapay uydular vb.) birikmesiyle oluşur; meteor gibi doğal gök cisimleri uzay kirliliği sayılmaz.


:brain: 17. SORUNUN ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ

  • I. Öncül (Yanlış): 1990 yılından bu yana aktif olarak veri ve görüntü aktaran Hubble uzay teleskobu, yıllar boyunca defalarca ve kesintisiz biçimde gözlem amacıyla kullanılmıştır.
  • II. Öncül (Doğru): Uzay teleskoplarının atmosfer dışına yerleştirilmesinin temel sebebi; bulutlar, hava olayları, toz ve atmosferin ışığı kırma/soğurma gibi olumsuzluklarından etkilenmeden net gözlem yapabilmesidir.
  • III. Öncül (Yanlış): Hubble bir uzay istasyonu (örneğin ISS) değil, insansız bir robotik gözlem aracıdır; içerisinde insanların veya bilim insanlarının fiziki olarak bulunup çalışacağı bir yaşam/laboratuvar alanı yoktur.

:white_check_mark: 17. CEVAP: A) Yalnız II


:brain: 18. SORUNUN ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ

Görselde Dünya’nın yörüngesinde biriken ve tehlike yaratan uzay kirliliği (uzay çöpleri) gösterilmektedir:

  • I. Uzay roketleri (Etkilidir): Fırlatma sonrasında yörüngede serbest kalan roket gövdeleri, kademeleri ve yakıt tankları uzay kirliliğinin başlıca kaynağıdır.
  • II. Yapay uydular (Etkilidir): Görev süresi dolan, kontrolden çıkan veya parçalanan insan yapımı uydular yörüngede kalarak kirlilik oluşturur.
  • III. Meteorlar (Etkili Değildir): Meteorlar uzayda doğal olarak bulunan gök taşlarıdır; uzay kirliliği kavramı yalnızca insanların uzaya gönderdiği yapay atıkları kapsar.

:white_check_mark: 18. CEVAP: C) I ve II


:warning: SINAV NOTU / PÜF NOKTASI:

  1. Hubble bir uzay teleskobudur (insansızdır), astronotların içinde yaşadığı ve deney yaptığı araç ise uzay istasyonudur.
  2. Doğal yapılar (meteor, asteroit, kuyruklu yıldız) asla uzay kirliliği kapsamında değerlendirilmez; kirlilik insan kaynaklıdır.