Buna göre sırasıyla yerel saatin en ileri olduğu ve yıl başına en geç giren merkezler

Aşağıdaki dünya haritasında bazı merkezlerin bulunduğu meridyen değerleri verilmiştir.
Buna göre sırasıyla yerel saatin en ileri olduğu ve yıl başına en geç giren merkezler aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
—|—
A) I | II
B) II | III
C) III | IV
D) II | V
E) V | I

Meridyenler, Yerel Saat ve Tarih Değiştirme Çizgisi

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Dünya batıdan doğuya doğru döndüğü için doğudaki merkezlerde yerel saat her zaman daha ileridir ve yeni yıla/güne daha önce başlarlar. Başlangıç Meridyeni (0^\circ) ile Tarih Değiştirme Çizgisi (180^\circ) arasındaki Doğu Yarım Küre’de en doğuda yer alan merkezde yerel saat en ileri iken, 180^\circ’ye en yakın Batı meridyeninde yerel saat en geridir ve yıl başına en geç girilir.


:brain: ÇÖZÜM ADIMLARI

Adım 1 — Merkezlerin Meridyen Konumlarının Belirlenmesi
Haritada verilen merkezlerin boylam dereceleri:

  • I: 0^\circ (Başlangıç Meridyeni / Greenwich)
  • II: 40^\circ\text{ Doğu}
  • III: 90^\circ\text{ Doğu}
  • IV: 100^\circ\text{ Batı}
  • V: 70^\circ\text{ Batı}

Adım 2 — Yerel Saatin En İleri Olduğu Merkezin Bulunması
Yerel saat en doğudaki meridyende en ileridir. Verilen merkezler arasında Doğu Yarım Küre’de başlangıç meridyeninden en uzakta (en doğuda) yer alan merkez 90^\circ\text{ Doğu} boylamındaki III numaralı merkezdir. Dolayısıyla yerel saati en ileri olan merkez III’tür.

Adım 3 — Yıl Başına En Geç Giren Merkezin Bulunması
Bir merkezin yeni yıla en geç girmesi, o merkezin yerel saatinin en geri (en batıda) olması anlamına gelir. Batı Yarım Küre’de 0^\circ’den batıya doğru gidildikçe (70^\circ\text{ B} \to 100^\circ\text{ B} \to 180^\circ) saat daha geri olur. Bu nedenle 100^\circ\text{ Batı} meridyeninde bulunan IV numaralı merkez, 70^\circ\text{ Batı}'daki V merkezine göre daha batıdadır ve yeni yıla en geç girer.


:white_check_mark: CEVAP: C) III | IV

:warning: SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: 180^\circ boylamı Tarih Değiştirme Çizgisi’dir. Bu çizginin batısı (Doğu Yarım Küre) günü ilk yaşayan taraftır; çizginin doğusu (Batı Yarım Küre) ise günü en son yaşayan taraftır. Batı meridyenlerinde derece büyüdükçe (örneğin 100^\circ\text{ B} > 70^\circ\text{ B}) daha batıya gidildiği için yerel saat daha da geri kalır.