D) Yava ikiden fazla pet şişe asilirsa yayın esnekliği bozulur
Bircisim aşağıda verilen konumlarda
Buna göre ölçümlerle ilgili,
Kütle
A) Yalnız|
BSTS564-1
Konumlar
grafiklerinden hangileri çizilebilir?
B) Yalnız ll
eşit yüksekliklerde, eşit kollu terazi
Deniz
Il. 4 Ağırlik
K L M
C) I ve l
ve dinamometre ile ölçülmüstủr.
I||. 4 Dinamon
mometrede
|ölçülen değer
D) I ve lll
Diğer saytaya geçinlz.
Buna göre ölçümlerle ilgili grafiklerinden hangileri çizilebilir?
Bu soru, kütle ve ağırlık kavramlarının konuma bağlı değişimini ölçen temel bir fen bilimleri sorusudur. Görselde bir cismin deniz seviyesinden yukarılara doğru farklı konumlardaki (K, L ve M) ölçümleri verilmiştir.
[ÇÖZÜM ADIMLARI:]
Adım 1 — Kütle Grafiğinin Analizi (Grafik I) Kütle, madde miktarının bir ölçüsüdür ve konuma göre asla değişmez. Bir cismi deniz seviyesinden dağın tepesine de götürseniz kütlesi aynı kalır. Grafik I’de K, L ve M konumlarında kütlenin sabit olduğu (aynı boyda sütunlar) gösterilmiştir. Bu nedenle bu grafik doğrudur.
Adım 2 — Ağırlık Grafiğinin Analizi (Grafik II) Ağırlık, bir cisme etki eden yer çekimi kuvvetidir. Yer çekimi kuvveti dünyanın merkezinden uzaklaştıkça (yükseklik arttıkça) azalır. Görselde yükseklik sıralaması L > M > K şeklindedir. Dolayısıyla ağırlık sıralaması tam tersi yani K > M > L olmalıdır. Ancak Grafik II’de M konumundaki ağırlığın en fazla olduğu gösterilmiştir. Bu nedenle bu grafik yanlıştır.
Adım 3 — Dinamometre Değerinin Analizi (Grafik III)
Dinamometre, ağırlığı ölçen bir araçtır. Bir önceki adımda belirttiğimiz gibi, cisim deniz seviyesinden (K) uzaklaşıp tepeye (L) çıktıkça yer çekimi azalacağı için dinamometrenin gösterdiği değer de azalmalıdır. Yani K > M > L sıralaması beklenir. Grafik III’te ise L konumundaki değerin en yüksek olduğu gösterilmiştir. Bu nedenle bu grafik yanlıştır.
Adım 4 — Seçenek Karşılaştırması I. Grafik (Kütle) — Doğru (Kütle değişmez). II. Grafik (Ağırlık) — Yanlış (Yükseklik arttıkça ağırlık azalmalıydı). III. Grafik (Dinamometre) — Yanlış (Ağırlıkla doğru orantılı olarak azalmalıydı).
Adım 5 — Son Doğrulama
Cisim deniz seviyesindeki K noktasından en yüksek nokta olan L noktasına götürüldüğünde, eşit kollu terazi ile ölçülen kütlesi sabit kalırken, dinamometre ile ölçülen ağırlığı azalır. Bu durumu sadece I numaralı grafik doğru temsil etmektedir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ [CEVAP:]A) Yalnız I
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
[TEMEL KAVRAMLAR:]
1. [Kütle]
[Tanım:] Değişmeyen madde miktarıdır.
[Bu problemde:] K, L ve M konumlarının hiçbirinde değişmediği için Grafik I doğrudur.
2. [Ağırlık]
[Tanım:] Maddeye etki eden yer çekimi kuvvetidir.
[Bu problemde:] Deniz seviyesinden (K) uzaklaştıkça yer çekimi azaldığı için ağırlığın azalması gerekirdi.
[SIK YAPILAN HATALAR:]
[Kütle ve Ağırlığı Karıştırmak]
[Yanlış:] Kütlenin de yükseklikle değişeceğini düşünmek.
[Doğru:] Kütle her yerde aynıdır, sadece ağırlık konuma göre değişir.
[Neden Yanlış:] Kütle temel bir özelliktir ve yer çekimine bağlı değildir.
Bu konuda ağırlığın neden yükseklik arttıkça azaldığını daha detaylı açıklamamı ister misin?