Isik
kaynağı
Buna göre modelde belirtilen tarihte Dünya’da;
lL. Güney yanım kürede yaz mevsimi başlar.
durumiarından hangileri gözienir?
1 Aynu cismin öğle vaki Yengeç Dönences nde älgüilen gölge boyu, Oğlak Dänencesinde Biçen göige boyun
dan daha uzundur.
A) Yainızi
Yengeg Dônencesi ern başlangç tarihlerinden biinde
Dänya’nın Güneş’e göre konumu
yanda göstertniştir.
Ekvator çizgisi
IL Aynı gũn içinde Yengeç Dönencesinden gũneye doğru gidikikçe gece süresi uzar.
B) Yainız lf
Oglak Dönencesi
Sabit igik veren bir igşik kaynağ ve
dünya modeli kullanalarak mevsim-
C) Ive l!
D) ve lll
21 Haziran Konumunda Dünya’da Gerçekleşen Olayların Analizi
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Modeldeki Tarihin ve Konumun Belirlenmesi
Görseldeki model incelendiğinde; ışık kaynağından gelen ışınların Kuzey Yarım Küre’ye (Yengeç Dönencesi) dik ve dike yakın açılarla geldiği, Kuzey Kutup Noktası’nın aydınlık alanda kaldığı görülmektedir. Bu durum 21 Haziran tarihini (Kuzey Yarım Küre için yaz, Güney Yarım Küre için kış başlangıcı) temsil eder.
Adım 2 — I. Öncülün Analizi
- Öncül: “Aynı cismin öğle vakti Yengeç Dönencesi’nde ölçülen gölge boyu, Oğlak Dönencesi’nde ölçülen gölge boyundan daha uzundur.”
- 21 Haziran tarihinde Güneş ışınları öğle vakti Yengeç Dönencesi’ne $90^\circ$lik dik açıyla düşer ve burada gölge boyu sıfır olur. Oğlak Dönencesi’ne ise eğik açıyla geldiği için gölge boyu oldukça uzundur. Dolayısıyla Yengeç Dönencesi’ndeki gölge boyu daha kısa olmalıdır. (I. İfade Yanlıştır)
Adım 3 — II. Öncülün Analizi
- Öncül: “Aynı gün içinde Yengeç Dönencesi’nden güneye doğru gidildikçe gece süresi uzar.”
- 21 Haziran tarihinde kuzeye doğru gidildikçe gündüz süresi uzar, güneye doğru gidildikçe ise gece süresi uzar. Güney Kutup Dairesi’nde 24 saat gece yaşanır. Dolayısıyla güneye inildikçe gece süresinin uzaması doğru bir tespittir. (II. İfade Doğrudur)
Adım 4 — III. Öncülün Analizi
- Öncül: “Güney yarım kürede yaz mevsimi başlar.”
- 21 Haziran tarihi, Kuzey Yarım Küre’de yaz mevsiminin, Güney Yarım Küre’de ise kış mevsiminin başlangıcıdır. (III. İfade Yanlıştır)
Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması
A. Yalnız I — I. öncül yanlıştır.
B. Yalnız II — Yalnızca II. öncül doğrudur.
C. I ve III — Hem I hem de III. öncüller yanlıştır.
D. II ve III — III. öncül yanlış olduğu için elenir.
Adım 6 — Son Doğrulama
21 Haziran konumunda yalnızca Kuzey Yarım Küre’den güneye gidildikçe gece süresinin uzadığı bilgisi (II) doğrudur.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B) Yalnız II
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
21 Aralık veya ekinoks (23 Eylül / 21 Mart) tarihlerinde gölge boyu ve gece-gündüz sürelerinin nasıl değiştiğini de birlikte incelememizi ister misin?