Dikdörtgen biçimindeki bir kartonun santimetre cinsinden kenar uzunlukları aralarında asaldır. Bu kartonun bir yüzünün alanı 54 cm^2 dir.
Buna göre kartonun çevre uzunluğu en az kaç santimetredir?
Dikdörtgen Alan ve Çevre Hesabında Aralarında Asal Çarpan Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Alanı verilen bir dikdörtgende kenar uzunlukları a ve b olmak üzere \text{Alan} = a \cdot b ve \text{Çevre} = 2(a + b) bağıntısı kullanılır. Çevre uzunluğunun en az olması için çarpımları sabit olan çarpanların birbirine en yakın olması ve aynı zamanda \text{EBOB}(a, b) = 1 (aralarında asal) şartını sağlaması gerekir.
ÇÖZÜM ADIMLARI
Adım 1 — Alanı 54 Olan Pozitif Tam Sayı Çarpan Çiftlerini Belirleme
Kenar uzunlukları santimetre cinsinden birer tam sayı olduğundan, çarpımı 54 olan tüm çarpan ikililerini yazalım:
- 1 \cdot 54 = 54
- 2 \cdot 27 = 54
- 3 \cdot 18 = 54
- 6 \cdot 9 = 54
Adım 2 — Aralarında Asallık Şartını İnceleme
Kenarların aralarında asal olması, ortak bölenlerinin yalnızca 1 olması anlamına gelir:
- 1 ve 54 \rightarrow \text{EBOB}(1, 54) = 1 (Aralarında asal)
- 2 ve 27 \rightarrow \text{EBOB}(2, 27) = 1 (Aralarında asal)
- 3 ve 18 \rightarrow \text{EBOB}(3, 18) = 3 \neq 1 (Aralarında asal değil)
- 6 ve 9 \rightarrow \text{EBOB}(6, 9) = 3 \neq 1 (Aralarında asal değil)
Adım 3 — Çevre Uzunluğunu En Az Yapan Değerleri Seçme ve Hesaplama
Çevrenin en küçük olması için şartı sağlayan çiftler arasından toplamı en küçük olan ikili seçilir. 2 + 27 = 29 değeri, 1 + 54 = 55 değerinden daha küçüktür:
CEVAP: 58 cm (\text{Kenarlar: } 2\text{ cm ve } 27\text{ cm})
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Birbirine en yakın çarpanlar olan 6 ve 9 sayıları 3’e tam bölündükleri için aralarında asal değildir. Sorulardaki “aralarında asal” koşulu gözden kaçırıldığında en sık düşülen tuzak 2 \cdot (6 + 9) = 30 çeldiricisidir.
