| | |
|1--- | 1— |
| K - L | K canlısı L’nin sağladığı besinden yararlanırken, L’de K’nin ürettiği bazı maddelerden faydalanmaktadır. |
| M - N | M canlısı N’nin vücudundan besin sağlamakta, bu sırada N’nin yaşamsal faaliyetleri olumsuz etkilenmektedir. |
| P - R | P canlısı R’nin oluşturduğu yapıyı barınma amacıyla kullanmakta, R üzerinde belirgin bir etki oluşturmamaktadır. |
Buna göre, K - L, M - N ve P - R canlıları arasındaki simbiyotik ilişkiler aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
| | K - L | M - N | P - R |
|1--- | 1— | 1--- | 1— |
| A) | Mutualizm | Parazitizm | Kommensalizm |
| B) | Kommensalizm | Mutualizm | Amensalizm |
Simbiyotik İlişkiler ve Birlikte Yaşam Türleri
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Simbiyotik ilişkiler; farklı türden iki canlının bir arada yaşaması sonucu ortaya çıkan etkileşimlerdir. İki türün de fayda sağladığı ilişkiye mutualizm (+, +), bir tür fayda görürken diğerinin zarar gördüğü ilişkiye parazitizm (+, -), bir tür fayda sağlarken diğer türün etkilenmediği ilişkiye ise kommensalizm (+, 0) denir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Tabloda verilen canlı çiftleri arasındaki etkileşim biçimleri sırasıyla incelendiğinde:
- \text{K} - \text{L} İlişkisi (+, +): K canlısı L’den besin sağlamakta, L canlısı da K’nin ürettiği maddelerden faydalanmaktadır. Her iki canlı da bu birliktelikten karşılıklı yarar sağladığı için bu ilişki mutualizm örneğidir.
- \text{M} - \text{N} İlişkisi (+, -): M canlısı N üzerinden besin elde ederek fayda sağlarken, konak konumundaki N’nin yaşamsal faaliyetleri olumsuz etkilenmektedir (zarar görmektedir). Dolayısıyla bu ilişki parazitizm örneğidir.
- \text{P} - \text{R} İlişkisi (+, 0): P canlısı barınma amacıyla R’nin yapısını kullanarak fayda sağlarken, R canlısı bu durumdan olumlu ya da olumsuz etkilenmemektedir (etki nötrdür). Bu nedenle bu ilişki kommensalizm örneğidir.
Bu eşleştirmeleri sırasıyla (Mutualizm — Parazitizm — Kommensalizm) veren seçenek A şıkkıdır.
CEVAP: A) Mutualizm — Parazitizm — Kommensalizm
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Canlılar arasındaki simbiyotik ilişkileri sembollerle kodlamak sınav anında hız kazandırır: Mutualizm (+, +), Parazitizm (+, -), Kommensalizm (+, 0) ve Amensalizm (0, -). Bir canlının hiç etkilenmediği (0) sorularda ikinci canlının durumuna bakarak kommensalizm ile amensalizm ayrımı kolayca yapılabilir.