Buna göre I ve II numaralı zincirlerin nükleotid dizilimlerini bulunuz

Question Answer
1
  1. Aşağıdaki görselde bir DNA molekülünün kendini hatasız eşlemesi modellenmiştir.
    Buna göre I ve II numaralı zincirlerin nükleotid dizilimlerini bulunuz.
    I numaralı zincir: AGACCT
    II numaralı zincir: TCTGGA
  2. Dünya üzerindeki konumu bilinmeyen bir elektrik direğinin gölgesi, 21 Haziran tarihinde Güneş ışınlarının en tepede olduğu saatte güney yönünde 2 metre olarak ölçülmüştür. Aynı elektrik direğinin gölgesinin, 21 Aralık tarihinde Güneş ışınlarının en tepede olduğu saatte kuzey yönünde 2 metre olduğu belirlenmiştir.

Aşağıdaki görselde bir DNA molekülünün kendini hatasız eşlemesi modellenmiştir.
Aşağıdaki görselde bir DNA molekülünün kendini hatasız eşlemesi modellenmiştir.800×898 186 KB

2

8. Sınıf Fen Bilimleri: DNA Eşlenmesi ve Gölge Boyundan Konum Belirleme

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL: DNA replikasyonunda Adenin (A) ile Timin (T), Guanin (G) ile Sitozin (C) eşleşir; hatasız eşlenme sonucu oluşan yeni zincirler ana zincirlerin tamamlayıcısıdır. Güneş ışınlarının geliş açısına bağlı olarak gölge boyları eşit ve zıt yönlü olan noktalar, dönencelere eşit uzaklıkta bulunan Ekvator üzerindedir.

:brain: 6. SORU: DNA Eşlenmesi ve Nükleotid Dizilimi

DNA’nın Hatasız Eşlenme Mantığı:

  1. Replikasyon sırasında ana DNA’nın I ve II numaralı zincirleri bir fermuar gibi birbirinden ayrılır.
  2. I. zincirin karşısına gelen “Yeni zincir”, II. zincir ile birebir aynı nükleotid dizilimine sahip olur.
  3. II. zincirin karşısına gelen “Yeni zincir” ise I. zincir ile birebir aynı nükleotid dizilimine sahip olur.
  4. I ve II numaralı zincirler birbirinin tamamlayıcısıdır (A \leftrightarrow T ve G \leftrightarrow C).

Nükleotid Eşleşmesi:
Görseldeki modelde verilen zincir parçaları incelendiğinde baz eşleşmesi şu şekildedir:

  • I numaralı zincir: A – G – A – C – C – T (veya görseldeki baskıya göre A-G-T-G-G-A)
  • II numaralı zincir: T – C – T – G – G – A (veya tamamlayıcısı olan T-C-A-C-C-T)

Kural: I ve II. zincirlerdeki nükleotidler karşılıklı olarak mutlaka birbirini tamamlamalıdır:

  • \text{A} \leftrightarrow \text{T}
  • \text{G} \leftrightarrow \text{C}

:white_check_mark: 6. SORU CEVABI:

  • I numaralı zincir: A - G - A - C - C - T
  • II numaralı zincir: T - C - T - G - G - A

:brain: 7. SORU: Elektrik Direğinin Dünya Üzerindeki Konumu

Adım 1 — Gölge Yönlerinin Analizi:

  • 21 Haziran’da: Güneş ışınları Yengeç Dönencesi’ne (23^\circ 27' K) dik açıyla gelir. Direğin gölgesi güney yönünde oluştuğuna göre, Güneş ışınları direğe kuzeyden vurmaktadır. Yani direk, Yengeç Dönencesi’nin güneyindedir.
  • 21 Aralık’ta: Güneş ışınları Oğlak Dönencesi’ne (23^\circ 27' G) dik açıyla gelir. Direğin gölgesi kuzey yönünde oluştuğuna göre, Güneş ışınları direğe güneyden vurmaktadır. Yani direk, Oğlak Dönencesi’nin kuzeyindedir.

Adım 2 — Gölge Boylarının Eşitliği ve Simetri:

  • 21 Haziran ve 21 Aralık tarihlerinde öğle vaktinde ölçülen gölge boyları birbirine eşit (2\text{ metre}) ve zıt yönlüdür.
  • Yengeç ve Oğlak dönencelerine eşit mesafede bulunan ve her iki dönenceye göre simetrik açı alan tek enlem Ekvator (0^\circ) çizgisidir.

:white_check_mark: 7. SORU CEVABI:

  • Konum: Ekvator (0^\circ Enlemi) üzerindedir.
  • Gerekçe: 21 Haziran ve 21 Aralık gün dönümü tarihlerinde Güneş ışınlarının geliş açıları Ekvator’a göre eşit derecede eğik olduğundan gölge boyları eşit büyüklükte (2\text{ m}) fakat zıt yönlerde (biri güney, diğeri kuzey) oluşur.

:warning: SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: DNA eşlenmesinde yeni oluşan bir zincirin dizilimi, kalıp olarak kullanılmayan diğer eski zincirin dizilimiyle her zaman tıpatıp aynıdır. Dönenceler arasında kalan Ekvator bölgesinde gölge yönü yıl içinde hem kuzeyi hem güneyi gösterebilir; ekinokslarda ise öğle vakti gölge boyu sıfır olur.