Buna göre harflendirilmiş yıldızlarla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) K yıldızı kırmızı renkli ise L yıldızı beyaz renkli olabilir.
Uzaya farklı amaçlarla gönderilen araçların oluşturdukları atıklara “uzay çöpü” denir. İlk yapay uydu Sputnik-1’in 1957 yılında Dünya yörüngesine fırlatılmasıyla uzay çöpleri oluşmaya başlamıştır.
Buna göre bu bilgiden yola çıkılarak uzay kirliliğiyle ilgili aşağıdaki grafiklerden hangisi çizilebilir?
A) Uzay kirliliği, 1957, Yıllar
B) Uzay kirliliği, 1957, Yıllar
C) Uzay kirliliği, 1957, Yıllar
D) Uzay kirliliği, 1957, Yıllar
Uzay Kirliliği ve Zamana Bağlı Değişim Grafiği
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: İnsan yapımı araçların uzayda bıraktığı atıkların oluşturduğu uzay kirliliği, ilk yapay uydu olan Sputnik-1’in fırlatıldığı 1957 yılından önce sıfırdır; bu tarihten itibaren fırlatılan araç ve enkaz sayısının artmasıyla kirlilik sürekli bir artış eğilimi göstermiştir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Metinde verilen “İlk yapay uydu Sputnik-1’in 1957 yılında Dünya yörüngesine fırlatılmasıyla uzay çöpleri oluşmaya başlamıştır.” ifadesine göre:
- 1957 yılından önce: İnsan kaynaklı hiçbir yapay araç uzaya gönderilmediği için uzay kirliliği sıfır (0) olmalıdır (grafik çizgisi yatay eksen üzerinde kalmalıdır).
- 1957 yılından sonra: Uzay araştırmalarının yaygınlaşması ve görevini tamamlayan araçların yörüngede birikmesi nedeniyle uzay kirliliği 1957’den itibaren artmaya başlamalıdır.
Seçenekler incelendiğinde:
- A) 1957’den önce kirliliğin arttığını ve 1957’den sonra azaldığını gösterdiği için yanlıştır.
- B) 1957 öncesinde var olan bir kirliliğin azaldığını gösterdiği için yanlıştır.
- C) 1957 öncesinde de uzay kirliliği bulunduğunu varsaydığı için yanlıştır.
- D) 1957 yılına kadar kirliliğin sıfır olduğunu, 1957 yılından itibaren ise artışa geçtiğini doğru olarak göstermektedir.
CEVAP: D) Uzay kirliliğinin 1957’ye kadar sıfır olup bu tarihten itibaren artış gösterdiği grafik
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Fen bilimleri grafik sorularında sürecin “başlangıç anı” kritik bir eşiktir. Sputnik-1 öncesinde uzayda yapay atık bulunmadığı için grafiğin başlangıç noktasının 1957 yılına kadar yatay eksende (sıfır seviyesinde) kalması gerekir.