Sürtünmelerin ihmal edildiği bir ortamda, ağaçtan bir elma, kesikli çizgiyle verilen yörüngeyi izleyerek M noktasında yere düşüyor.
Buna göre elmanın,
I. L noktasındaki mekanik enerjisi, K noktasındaki yer çekimi potansiyel enerjisine eşittir.
yargılarından hangileri doğrudur?
(Elmanın boyutlarını önemsemeyiniz.)
A) Yalnız III
B) I ve II
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III
Mekanik Enerjinin Korunumu ve Düşey Düşme Hareketi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
- Ortam sürtünmesiz (sürtünmeler ihmal edilmiş) olduğundan toplam mekanik enerji her noktada korunur:E_{\text{mekanik}} = E_p + E_k = \text{sabit}
- Yer çekimi potansiyel enerjisi:E_p = m \cdot g \cdot h_{\text{yer}}
- Kinetik enerji:E_k = \frac{1}{2} m v^2
ÇÖZÜM ADIMLARI & ÖNCÜL ANALİZİ:
Elma ağaçta dalından koptuğu anda serbest düşmeye başladığından başlangıç (K noktası) hızı sıfırdır (v_K = 0). Yere göre K noktasının yüksekliği 2h, L noktasının yüksekliği h ve M noktasının yüksekliği 0’dır.
-
K Noktasındaki Enerjiler:
- Potansiyel Enerji: E_{p,K} = m \cdot g \cdot (2h) = 2mgh
- Kinetik Enerji: E_{k,K} = 0
- Toplam Mekanik Enerji: E_{\text{mek}} = 2mgh
-
L Noktasındaki Enerjiler:
- Potansiyel Enerji: E_{p,L} = m \cdot g \cdot h = mgh
- Mekanik enerji korunduğu için: E_{k,L} = E_{\text{mek}} - E_{p,L} = 2mgh - mgh = mgh
- Toplam Mekanik Enerji: E_{\text{mek}} = 2mgh
-
M Noktasındaki Enerjiler (Yer):
- Potansiyel Enerji: E_{p,M} = 0
- Kinetik Enerji: E_{k,M} = E_{\text{mek}} - 0 = 2mgh
- Toplam Mekanik Enerji: E_{\text{mek}} = 2mgh
-
I. Öncül İncelemesi:
- L noktasındaki mekanik enerji 2mgh’dir.
- K noktasındaki yer çekimi potansiyel enerjisi de 2mgh’dir.
- Bu iki değer birbirine eşittir.
I. yargı DOĞRUDUR.
-
II. Öncül İncelemesi:
- M noktasındaki kinetik enerji: E_{k,M} = 2mgh
- L noktasındaki kinetik enerji: E_{k,L} = mgh
- 2mgh, mgh’ın 2 katı olduğundan M’deki kinetik enerji, L’deki kinetik enerjinin iki katıdır.
II. yargı DOĞRUDUR.
-
III. Öncül İncelemesi:
- K noktasındaki mekanik enerji 2mgh’dir.
- M noktasındaki kinetik enerji 2mgh’dir.
- Mekanik enerjinin tamamı yer seviyesinde kinetik enerjiye dönüştüğü için değerler eşittir.
III. yargı DOĞRUDUR.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: E) I, II ve III
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Mekanik Enerjinin Korunumu: Sürtünmesiz ortamlarda potansiyel enerjideki azalma miktarı, kinetik enerjideki artış miktarına eşit olur ve toplam enerji daima sabit kalır.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: L noktasından M noktasına geçerken hız iki katına çıktığı için kinetik enerjinin dört katına çıkacağını düşünmek.
Doğru Yaklaşım: Kinetik enerji yükseklik kaybıyla (mgh) doğru orantılı artar. Elma her h kadar indiğinde mgh kadar kinetik enerji kazanır (0 \rightarrow mgh \rightarrow 2mgh).
Bu soruyla ilişkili olarak, elmanın L ve M noktalarındaki hızlarının büyüklükleri oranını (v_L / v_M) birlikte hesaplamak ister misin?
