3 < \frac{-3x}{2} < 9 eşitsizliğini sağlayan tam sayı değerleri toplamı kaçtır?
A) -12
B) -7
C) -8
D) -1
E) -15
6.
-1 < \frac{2x-3}{3} < 5 eşitsizliğini sağlayan kaç tam sayı vardır?
A) 13
B) 10
C) 11
D) 9
E) 12
7.
9 < \frac{2-5x}{3} \leq 19 eşitsizliğini sağlayan en büyük tam sayı en küçük tam sayıdan kaç fazladır?
A) 4
B) 5
C) 7
D) 6
E) 3
8. Aşağıdaki 10 cm uzunluğundaki cetvel, düzgün bir altıgenin bir kenarı üzerine şekildeki gibi koyulduğunda altıgenin bir köşesinin 3 ve 4 aralığında, bir başka köşesinin 6 ve 7 aralığında herhangi bir yerde olduğu görülüyor.
Buna göre, düzgün altıgenin çevresinin alabileceği kaç tam sayı değeri vardır?
B) 14
C) 12
D) 15
E) 11
Birinci Dereceden Bir Bilinmeyenli Eşitsizlikler ve Cetvel Problemi Çözümleri
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Bir eşitsizlik negatif bir sayı ile çarpıldığında veya bölündüğünde eşitsizlik yön değiştirir. Aralık farkı hesabında alt ve üst sınırlar taraf tarafa toplanarak en geniş değer aralığı elde edilir:
a < x < b \quad \text{ve} \quad c < y < d \implies c - b < y - x < d - a
ÇÖZÜM ADIMLARI
5. Soru Çözümü:
3 < \frac{-3x}{2} < 9
Adım 1: Eşitsizliğin her tarafı pozitif 2 sayısı ile çarpılır:
6 < -3x < 18
Adım 2: Eşitsizlik negatif bir sayı olan -3’e bölünür (eşitsizlik yön değiştirir):
\frac{6}{-3} > x > \frac{18}{-3} \implies -6 < x < -2
Adım 3: Bu aralıktaki tam sayılar \{-5, -4, -3\} olup toplamları:
(-5) + (-4) + (-3) = -12
CEVAP:A) -12
6. Soru Çözümü:
-1 \le \frac{2x - 3}{3} < 5
Adım 1: Eşitsizliğin her tarafı 3 ile çarpılır:
-3 \le 2x - 3 < 15
Adım 2: Her tarafa +3 eklenir:
0 \le 2x < 18
Adım 3: Her taraf 2’ye bölünür:
0 \le x < 9
Adım 4: Sağlayan tam sayılar \{0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8\} olmak üzere toplam 9 tanedir.
CEVAP:D) 9
7. Soru Çözümü:
9 < \frac{2 - 5x}{3} \le 19
Adım 1: Her taraf 3 ile çarpılır:
27 < 2 - 5x \le 57
Adım 2: Her taraftan 2 çıkarılır:
25 < -5x \le 55
Adım 3: Her taraf -5’e bölünerek eşitsizlik yön değiştirir:
\frac{25}{-5} > x \ge \frac{55}{-5} \implies -11 \le x < -5
Adım 4: Aralıktaki en küçük tam sayı -11, en büyük tam sayı ise -6’dır:
\text{Fark} = (-6) - (-11) = 5
CEVAP:B) 5
8. Soru Çözümü:
Cetvel üzerindeki köşelerin konumları:
Birinci köşe A \in (3, 4) \implies 3 < A < 4
İkinci köşe B \in (6, 7) \implies 6 < B < 7
Adım 1: Düzgün altıgenin bir kenar uzunluğu a = B - A’dır. -A aralığı:
-4 < -A < -3
Adım 2: Taraf tarafa toplanır:
6 - 4 < B - A < 7 - 3 \implies 2 < a < 4
Adım 3: Çevre Ç = 6a olduğundan:
6 \cdot 2 < 6a < 6 \cdot 4 \implies 12 < Ç < 24
Adım 4:Ç’nin alabileceği tam sayı değerleri \{13, 14, 15, \dots, 23\} olup:
23 - 13 + 1 = 11 \text{ tanedir.}
CEVAP:E) 11
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Eşitsizliklerde çıkarma işlemi doğrudan taraf tarafa yapılamaz; çıkarılacak ifade önce -1 ile çarpılarak eşitsizlik yönü ters çevrilmeli, ardından taraf tarafa toplama işlemi uygulanmalıdır.
Birinci Dereceden Eşitsizlik Çözümleri (1, 2, 3 ve 4. Sorular)
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Bir eşitsizliğin her tarafına aynı sayı eklenebilir veya çıkarılabilir. Eşitsizlik pozitif bir sayı ile çarpıldığında/bölündüğünde yön değiştirmez; negatif bir sayı ile çarpıldığında veya bölündüğünde yön değiştirir.
ÇÖZÜM ADIMLARI
1. Soru Çözümü:
4 \le x + 2 < 9
Adım 1:x’i yalnız bırakmak için eşitsizliğin her tarafından 2 çıkarılır:
4 - 2 \le x < 9 - 2 \implies 2 \le x < 7
Adım 2: Bu aralıktaki tam sayılar \{2, 3, 4, 5, 6\} olup toplamları:
2 + 3 + 4 + 5 + 6 = 20
CEVAP:E) 20
2. Soru Çözümü:
3 \ge 2x - 1 > -5 \iff -5 < 2x - 1 \le 3
Adım 1: Her tarafa +1 eklenir:
-4 < 2x \le 4
Adım 2: Her taraf 2’ye bölünür:
-2 < x \le 2
Adım 3: Bu aralıktaki tam sayı değerleri \{-1, 0, 1, 2\} olup toplamları:
(-1) + 0 + 1 + 2 = 2
CEVAP:C) 2
3. Soru Çözümü:
-6 < 3 - x \le 4
Adım 1: Her taraftan 3 çıkarılır:
-9 < -x \le 1
Adım 2: Eşitsizlik -1 ile çarpılarak yön değiştirilir:
-1 \le x < 9
Adım 3:x < 9 açık aralık olduğundan x’in alabileceği en büyük tam sayı değeri 8’dir.
CEVAP:D) 8
4. Soru Çözümü:
-11 < \frac{x}{3} < 10
Adım 1: Eşitsizliğin her tarafı pozitif 3 sayısı ile çarpılır:
-33 < x < 30
Adım 2: Sağlayan tam sayılar \{-32, -31, -30, \dots, 28, 29\} kümesidir.
Adım 3:-29 ile +29 arasındaki simetrik tüm sayıların toplamı 0 olacağından geriye kalan değerler toplanır:
(-32) + (-31) + (-30) = -93
CEVAP:C) -93
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Simetrik sınır içeren tam sayı toplamı sorularında tek tek toplamak yerine, zıt işaretli sayıların birbirini sıfırlama özelliğini (\sum_{-k}^{k} x = 0) kullanarak sadece sıfırlanmayan uç değerleri toplamak zaman kazandırır.