Buna göre cümlelerdeki boşlukları doldurunuz.
A) K cismi dinamometreye1… kuvvet uygular.
B) L cismi dinamometreye1… kuvvet uygular.
C) M cisminin uyguladığı kuvvet dinamometrenin esneklik özelliğini1…
Dinamometre ile Kuvvet Ölçümü
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
- 1 Bölmenin Değeri: \text{Bir Bölme Değeri} = \frac{\text{Maksimum Ölçüm Değeri}}{\text{Toplam Bölme Sayısı}}
- Ölçülen Kuvvet: F = \text{Dışarı Çıkan Bölme Sayısı} \times \text{Bir Bölmenin Değeri}
- Bir dinamometreye maksimum ölçüm kapasitesinden daha büyük bir kuvvet uygulanırsa yayın esneklik özelliği bozulur.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Dinamometrenin Bir Bölmesinin Değerini Bulma
Dinamometrenin maksimum ölçebileceği kuvvet 60\text{ N} ve toplam bölme sayısı 6’dır. Buna göre her bir bölmenin gösterdiği kuvvet değeri:
\text{Bir Bölme} = \frac{60\text{ N}}{6} = 10\text{ N}
Adım 2 — K Cisminin Uyguladığı Kuvveti Hesaplama (a Maddesi)
- şekilde K cismi asıldığında dinamometrenin 2 bölmesi dışarı çıkmıştır:
F_K = 2 \times 10\text{ N} = 20\text{ N}
Adım 3 — L Cisminin Uyguladığı Kuvveti Hesaplama (b Maddesi)
2. şekilde K ve L cisimleri birlikte asıldığında dinamometrenin 5 bölmesi dışarı çıkmıştır. Toplam kuvvet 50\text{ N} olur:
F_{\text{toplam}} = 5 \times 10\text{ N} = 50\text{ N}
F_L = F_{\text{toplam}} - F_K = 50\text{ N} - 20\text{ N} = 30\text{ N}
Adım 4 — M Cisminin Yay Üzerindeki Etkisini Belirleme (c ve d Maddeleri)
3. şekilde M cismi asıldığında dinamometrenin içindeki sarmal yayın şekli tamamen bozulmuş ve açılmıştır. Bu durum, uygulanan kuvvetin dinamometrenin ölçüm sınırı olan 60\text{ N}'dan daha büyük olduğunu ve yayın esneklik özelliğini kaybettiğini gösterir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP:
- a. K cismi dinamometreye 20\text{ N} (veya 20\text{ N}'luk) kuvvet uygular.
- b. L cismi dinamometreye 30\text{ N} (veya 30\text{ N}'luk) kuvvet uygular.
- c. M cisminin uyguladığı kuvvet dinamometrenin esneklik özelliğini bozmuştur (veya kaybetmesine neden olmuştur).
- d. M cisminin dinamometreye uyguladığı kuvvet 60\text{ N}'dan daha büyüktür (veya fazladır).
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Dinamometre: Kuvvetin büyüklüğünü ölçmek için kullanılan, içinde esnek sarmal yay bulunan ölçüm aracıdır.
- Esneklik Sınırı: Bir yayın esneklik özelliğini kaybetmeden uzayabileceği maksimum sınırdır. Bu sınır aşılırsa yay eski haline dönemez.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: 2. şekilde okunan 50\text{ N} değerini doğrudan L cisminin ağırlığı kabul etmek.- Doğru Yaklaşım: 2. şekilde asılı olan iki cisim vardır (K + L). L’nin kuvvetini bulmak için toplam değerden K’nin değeri (20\text{ N}) çıkarılmalıdır.
Dinamometrelerin hassasiyeti ve yay kalınlığı arasındaki ilişkiyi de pekiştirmek ister misin?