- Üzerinde tam sayıların yazılı olduğu toplar iki ayrı kutu içerisinde verilmiştir.
- kutudan alınan topun üzerindeki sayı taban ve 2. kutudan alınan topun üzerindeki sayı üs olacak şekilde üslü ifadeler oluşturuluyor.
Buna göre, bu üslü ifadelerden en küçük olanın değeri aşağıdakilerden hangisidir?
A) -8
B) -27
C) -64
D) -81 - Sayı doğrusu üzerinde seksek oyunu oynayan Can’ın bulunduğu konumu aşağıda gösterilmiştir.
Can, her atlayışında tam sayılardan birinin üzerine gelecek şekilde en az 1 birim, en fazla 3 birim ilerlemektedir. -4 noktasından ardışık iki atlayış yapan Can, ilk atlayışta ulaştığı sayıyı taban; ikinci atlayışta ulaştığı sayıyı üs olarak yazıp bir üslü ifade elde ediyor.
Buna göre, bu üslü ifadenin değeri, en az kaçtır?
A) 1
B) 0
C) -1
D) -2
Tam Sayıların Kuvvetleri ve Sayı Doğrusunda Üslü İfadeler
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Negatif bir tam sayının tek kuvvetleri negatif, çift kuvvetleri pozitiftir: n \in \mathbb{Z}^+ olmak üzere (-a)^{2n} > 0 ve (-a)^{2n-1} < 0’dır. Sayı doğrusunda en küçük değere ulaşmak için sonucun negatif ve mutlak değerce en büyük olması gerekir.
ÇÖZÜM ADIMLARI
15. Sorunun Çözümü
Adım 1 — Taban ve Üs Kümelerinin Belirlenmesi
- kutudaki taban adayları: \{-4, -3, -2, 2, 5\}
- kutudaki üs adayları: \{-2, -1, 2, 3, 4\}
Adım 2 — En Küçük Değerin Hesaplanması
En küçük değeri bulmak için sonucun negatif olması gerekir. Bunun için taban negatif, üs ise pozitif tek sayı seçilmelidir:
- Taban olarak seçilebilecek negatif sayılar: -4, -3, -2
-
- kutudaki pozitif tek üs: 3
Elde edilebilecek negatif tam sayı değerleri:
Not: (-3)^4 = +81 (çift kuvvet pozitif olur), dolayısıyla -81 elde edilemez. Elde edilen en küçük değer -64’tür.
16. Sorunun Çözümü
Adım 1 — İlk ve İkinci Atlayış Konumlarının Belirlenmesi
Can, -4 noktasından başlayarak her atlayışta sağa doğru en az 1, en fazla 3 birim ilerlemektedir:
- İlk atlayış (Taban): -4’e 1, 2 veya 3 eklenir:\text{Taban} \in \{-3, -2, -1\}
- İkinci atlayış (Üs): İlk ulaşılan sayıya tekrar 1, 2 veya 3 eklenir:
- Taban -3 ise üs: \{-2, -1, 0\}
- Taban -2 ise üs: \{-1, 0, 1\}
- Taban -1 ise üs: \{0, 1, 2\}
Adım 2 — En Küçük Üslü İfadenin Bulunması
Seçeneklerdeki negatif değerleri veren durumlar incelenir:
- Taban -1 ve üs 1 seçilirse: (-1)^1 = -1
- Taban -2 ve üs 1 seçilirse: (-2)^1 = -2
Elde edilen değerler arasında en küçük olan -2’dir.
CEVAP:
- 15. Soru: C) -64 ((-4)^3 = -64)
- 16. Soru: D) -2 ((-2)^1 = -2)
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Negatif tabanların çift kuvvetleri daima pozitiftir; bu nedenle 15. soruda (-3)^4 = +81 olduğundan -81 çeldiricisine düşülmemelidir.
