- Aşağıda karbonhidrat metabolizması ile ilgili bazı reaksi-
yonlar verilmiştir.
Nişasta
Glikojen
Glikoz
co, H,o
Buna göre aşağıdaki ifadelerden hangisi/yanlıstır?
A) 1 numaralı reaksiyon sadece hayvanlarda gerçekleşir.
C) 4 numaralı reaksiyon insanların sindirim kanalında
gerçekleşir.
B) 3 numaralı olay bir dehidrasyon tepkimesidir.
D) 5 numaralı reaksiyon bitki ve hayvanlarin hücrelerinde
E) 6 numaralı reaksiyonda inorganik maddeler organik
maddeye dönüşür.
Karbonhidrat Metabolizması Reaksiyonlarının Analizi
Şemada verilen reaksiyonlar şunlardır:
- 1 numaralı reaksiyon: Glikoz \rightarrow Glikojen (Glikojen sentezi / Dehidrasyon)
- 2 numaralı reaksiyon: Glikojen \rightarrow Glikoz (Glikojen hidrolizi)
- 3 numaralı reaksiyon: Glikoz \rightarrow Nişasta (Nişasta sentezi / Dehidrasyon)
- 4 numaralı reaksiyon: Nişasta \rightarrow Glikoz (Nişasta hidrolizi)
- 5 numaralı reaksiyon: \text{Glikoz} \rightarrow \text{CO}_2 + \text{H}_2\text{O} (Hücresel solunum)
- 6 numaralı reaksiyon: \text{CO}_2 + \text{H}_2\text{O} \rightarrow \text{Glikoz} (Fotosentez / Kemosentez)
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğinin Analizi
1 numaralı reaksiyon glikozdan glikojen sentezidir. Glikojen sadece hayvanlarda değil; mantarlar, bakteriler ve arkelerde de depo polisakkariti olarak sentezlenir. Bu nedenle bu reaksiyonun “sadece hayvanlarda gerçekleştiği” ifadesi yanlıştır.
Adım 2 — B Seçeneğinin Analizi
3 numaralı reaksiyon glikoz monomerlerinin birleşerek nişasta polimerini oluşturmasıdır. Küçük moleküllerden büyük molekül oluşurken su açığa çıkan bu tip yapım tepkimelerine dehidrasyon sentezi denir. Bu ifade doğrudur.
Adım 3 — C Seçeneğinin Analizi
4 numaralı reaksiyon nişastanın hidrolizidir. İnsanlar bitkisel besinlerle aldıkları nişastayı ağız ve ince bağırsak boşluğunda (sindirim kanalında) enzimlerle glikoza kadar parçalayabilirler. Bu ifade doğrudur.
Adım 4 — D Seçeneğinin Analizi
5 numaralı reaksiyon glikozun karbondioksit ve suya kadar yıkıldığı hücresel solunum olayıdır. Hem bitkiler hem de hayvanlar enerji (ATP) üretmek için canlı hücrelerinde hücresel solunum yaparlar. Bu ifade doğrudur.
Adım 5 — E Seçeneğinin Analizi
6 numaralı reaksiyon ototrof canlıların (üreticilerin) inorganik maddeleri (\text{CO}_2 ve \text{H}_2\text{O}) birleştirerek organik besin (glikoz) üretmesidir. Bu ifade doğrudur.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. 1 numaralı reaksiyon sadece hayvanlarda gerçekleşir. — Glikojen sentezi mantar ve bakterilerde de gerçekleştiği için yanlıştır.
B. 3 numaralı olay bir dehidrasyon tepkimesidir. — Nişasta sentezi su açığa çıkaran bir dehidrasyondur.
C. 4 numaralı reaksiyon insanların sindirim kanalında gerçekleşir. — Nişasta sindirimi sindirim kanalında gerçekleşir.
D. 5 numaralı reaksiyon bitki ve hayvanların hücrelerinde gerçekleşir. — Hücresel solunum her iki grupta da ortaktır.
E. 6 numaralı reaksiyonda inorganik maddeler organik maddeye dönüşür. — Fotosentez/kemosentez ile besin üretimidir.
Adım 7 — Son Doğrulama
Glikojen depolama yeteneği hayvanlar, mantarlar ve bakteriler için ortak bir biyolojik özelliktir. Bu nedenle “sadece hayvanlarda gerçekleşir” kısıtlaması sorudaki yanlış bilgidir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: A şıkkı (1 numaralı reaksiyon sadece hayvanlarda gerçekleşir.)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Polisakkaritlerin (nişasta, glikojen, selüloz, kitin) canlılardaki dağılımı ve görevleri hakkında detaylı bir özet tablo hazırlamamı ister misin?